Tohumu ekmek, sofrada bölüşmek

Türk merkez solunun temel sorunlarından biri, kısa süreli hükümet deneyimleri dışında, kapsamlı ve süreklilik taşıyan bir iktidar pratiğini yeterince yaşamamış olmasıdır. Bunun tarihsel, siyasal ve toplumsal nedenleri elbette vardır.

Ancak bu durum/bu olgu, merkez solun düşünsel birikiminin ve ülke sorunlarına yönelik çözüm üretme kapasitesinin küçümsenmesini gerektirmez. Tam tersine, merkez solun ekonomik ve toplumsal sorunlara ilişkin önemli bir düşünsel birikimi bulunmaktadır.

Evet öyledir ve asıl mesele, bu birikimin uygulanabilir kamu politikalarına dönüştürülmesi ve siyasal iktidar sorumluluğuyla buluşturulabilmesidir. Bir tarlaya tohumun nasıl ekileceğini biliriz. Tarlayı da, tohumu da, toprağı da evelallah ezberden biliriz!

Toprağın hazırlanmasından sulamaya, gübrelemeden ürünün korunmasına kadar üretimin hangi aşamalardan geçtiğini, hangi emeklerin verildiğini değerlendirebiliriz. Üreticinin karşılaştığı maliyetleri, finansman güçlüklerini, tarımsal desteklerin önemini ve kamunun düzenleyici sorumluluğunu açıklayabiliriz.

Dahası işte önemli burası: yalnızca üretim aşamasını değil, ürünün tarladan tüketicinin sofrasına ulaşıncaya kadar geçirdiği yolculuğu da düşünürüz... Aracıların çoğaldığı, üreticinin yeterince kazanamadığı, tüketicinin ise pahalıya satın almak zorunda kaldığı bir ekonomik yapının sakıncalarını biliriz.

Söyleriz: Kooperatifleşmeyi, üretici örgütlenmesini, tanzim satış uygulamalarını ve kamunun gerektiğinde doğrudan alım yapabilmesini işte bu nedenlerle önemseriz. Ancak iş burada bitmez. Tespit bizde başlar, çözüm, bizde bitmez!

Tohumu ekmek kadar, sofraya gelen ürünü hakça bölüşmek de gerekir. Üretim, yalnızca ekonomik bir faaliyet değildir. Aynı zamanda toplumsal refahın oluşturulması, geliştirilmesi ve paylaşılması sürecidir. Şöyledir: Sofraya gelen ürünün kimler arasında, hangi ölçütlerle ve ne kadar adil bölüşüldüğü, ekonomik düzenin toplumsal niteliğini ortaya koyar.

Peki, bu sofranın en büyük payını her zaman en güçlü olanlar mı alacaktır? Toprağı işleyenlerin, alın teri dökenlerin, fabrikada çalışanların, öğretmenlerin, sağlık emekçilerinin, mühendislerin, bilim insanlarının ve hayatın değişik alanlarında mesleklerini dürüstlükle yerine getirenlerin bu sofrada hak ettikleri pay bulunmayacak mıdır?

Açıktır: Üretimin gerçekleşmesine katkıda bulunan geniş toplum kesimlerinin refahtan yeterince yararlanamadığı bir ekonomik düzenin sürdürülebilirliği de tartışmalıdır. İşte burada duralım ve anlayalım; üretim politikalarıyla bölüşüm politikalarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceği gerçeğiyle karşılaştık!

Gelir dağılımında adalet, vergilendirmede hakkaniyet, ücretlerin ulusal gelirden aldığı pay, sosyal güvenlik ve kamusal hizmetlere erişim, aynı ekonomik bütünün birbirini tamamlayan unsurlarıdır. Ve çok dile getirdiğimiz "hakça bölüşüm" yalnızca toplumsal adaletin değil, üretimin devamlılığının da güvencelerinden biridir: Satın alma gücü zayıflayan, geleceğine güvenle bakamayan bir toplumda üretimin sağlıklı biçimde gelişmesi güçleşir.

Öyleyse üretimi örgütlemek kadar, bölüşümü düzenleyebilmek de gereklidir. Bunun için ise yalnızca muhalefet etmek, sorunları belirlemek ve çözüm önerilerini açıklamak yeterli değildir. Ve... İktidar olmak gerekir. Türk merkez solunun üzerinde önemle düşünmesi gereken meselelerden biri budur.

Muhalefeti örgütleyebiliriz. Toplumsal sorunları belirleyebilir, ekonomik aksaklıkları açıklayabilir, üretim süreçlerinin hemen her aşamasına ilişkin çözüm önerileri geliştirebiliriz. Ancak bütün bu önerilerin kamu yönetimi içerisinde uygulamaya geçirilmesi, siyasal karar alma mekanizmalarında yetki ve sorumluluk üstlenilmesini gerektirir.

Siyasal düşüncenin gerçek değeri, toplumsal yaşamı iyileştirebilecek uygulamalarla ölçülür. Kendi kendimize konuşmuyoruz; toolumadır sesimiz, emeğimiz... Bu noktada merkez solun kendi tarihsel deneyimlerini eleştirel bir anlayışla değerlendirmesi gerektiği kanısındayım.

Farkındayım! Neden düşünsel birikimimiz, uzun süreli ve etkili bir iktidar pratiğine yeterince dönüşememiştir? Neden toplumun geniş kesimlerinin ekonomik ve sosyal beklentileriyle siyasal örgütlenme kapasitemiz arasında zaman zaman mesafeler oluşmuştur?

Neden!! Bu soruların yanıtlarını yalnızca dış koşullarda veya siyasal rakiplerin uygulamalarında aramak yeterli değil... Öz eleştiri gerekli. Merkez sol, ideolojisiyle, programıyla, söylemiyle, kadrolarıyla ve uygulama standartlarıyla kendisini ülkenin gerçekleri ve çağın gerekleri doğrultusunda sürekli yenileyebilmelidir.

Burada sözünü ettiğim, yalnızca bir direncin örgütlenmesi değildir. Asıl ihtiyaç, direncin örgütlenmesinden zaferin örgütlenmesine geçebilmektir. Bu "geçiş", yalnızca seçim kazanma hedefiyle de sınırlı tutulamaz. Toplumun güvenini kazanabilecek, kamu yönetimini üstlenebilecek ve ortaya koyduğu programı başarıyla uygulayabilecek bir siyasal kapasitenin oluşturulmasını gerektirir.

Bir başka ifadeyle, muhalefetin haklılığını ortaya koymakla yetinmeyen, iktidarın sorumluluğunu da üstlenmeye hazır bir siyasal organizasyona ihtiyaç vardır. Ve bu yaklaşım, mevcut ekonomik ve toplumsal sistemin durdurulmasını veya ülkenin belirsizliklere sürüklenmesini gerektirmez.

Hesap vardır, görülecek, ve ama yıkmadan kırmadan inşa edilecek bir yapı vardır... Ekonomik faaliyetlerin devamlılığı içerisinde gerekli yenilenmelerin, kurumsal düzeltmelerin ve toplumsal iyileştirmelerin gerçekleştirilebileceği açıkça ortaya konulmalıdır.

Türkiye'nin bu konuda küçümsenemeyecek bir birikimi var. Cumhuriyetimizin kurumsal geçmişi, kamu yönetimi deneyimi, planlama geleneği, üretim kapasitesi ve yetişmiş insan gücü önemli olanaklar sunmakta... Bu olanakların gerçekçi bir kalkınma programıyla birleştirilmesi mümkündür.

Burada temel araçlardan biri planlamadır. Planlama, yalnızca ekonomik hedeflerin sıralanması değildir. Bölgesel ve sektörel önceliklerin belirlenmesi, kaynakların en uygun biçimde değerlendirilmesi ve hedeflerle uygulama araçları arasında rasyonel ilişkiler kurulmasıdır.

Yaşamsal önemdedir: Yaşatır! Hangi bölgede hangi üretim faaliyetlerinin destekleneceği, hangi sektörlerin öncelik taşıyacağı, kamu yatırımlarının nasıl yönlendirileceği ve elde edilen ekonomik değerin toplumsal refaha nasıl dönüştürüleceği bir bütünlük içerisinde ele alınmalıdır.

O arada merkez solun ekonomik programı, üretimin artırılmasıyla toplumsal refahın hakça bölüşülmesini birlikte hedeflemelidir... Plan bu ana fikirden sapma gösteremez. Gelir, programa iner ve... Böyle bir programın uygulanabilmesi için siyasal organizasyonun da kendi kapasitesini geliştirmesi gerekir.

Erk, siyasal erk! Ve parti! Siyasal parti, yalnızca sorunların dile getirildiği veya eleştirilerin toplandığı bir yapı olarak görülmemelidir. Bilginin, deneyimin, toplumsal temsilin ve çözüm üretme yeteneğinin bir araya geldiği canlı bir organizasyon olmalıdır.

Kendi düşünsel sofrasını da zenginleştirmelidir. Üretenleri, çalışanları, gençleri, kadınları, bilim insanlarını, meslek sahiplerini ve toplumun değişik kesimlerini karar alma süreçlerine katabilmelidir. Çünkü toplumsal sorunlara kalıcı çözümler üretmek, halk adına konuşmak kadar halkla birlikte düşünmeyi ve çalışmayı da gerektirir.

Böyle bir siyasal anlayışın temelinde, ülkenin gerçeklerini yakından tanımak ve dünyanın geçirdiği değişimleri doğru değerlendirmek bulunmaktadır. Türkiye'nin üretim potansiyelini geliştirmek, ekonomik kaynaklarını verimli kullanmak, toplumsal adaleti güçlendirmek ve geleceğe güvenle bakabilen bir toplum oluşturmak...

Bunlar aynı kalkınma anlayışının birbirini tamamlayan unsurlarıdır. Sonuç olarak merkez solun önündeki temel görev, yalnızca nasıl üretileceğini anlatmak değil, üretilen değerin nasıl hakça bölüşüleceğini de somut bir yönetim programıyla ortaya koyabilmektir.

Bunun yolu; düşünsel birikimi siyasal örgütlenmeyle, siyasal örgütlenmeyi toplumsal güvenle, toplumsal güveni de uygulanabilir bir iktidar programıyla buluşturmaktan geçmektedir. Dönelim başa: Tohumu ekmek, ürünü yetiştirmek ve sofraya ulaştırmak önemlidir.

Ancak o sofrada herkesin hakkını koruyabilmek de en az bunlar kadar önemlidir. Türkiye'nin hem üretimini bereketlendirmeye hem de sofralarını şenlendirmeye ihtiyacı vardır. Bunun için toprağı bilmek, emekten gelmek, geleceği öngörmek, Türkiye'yi doğru okumak ve dünyayı iyi anlamak gerekiyor.

Ve bütün bunları, halkla birlikte başarabilecek bir siyasal iradeyi örgütlemek... Yeryüzü sofrasını kurun dostlarım! Dr. R.Bülend Kırmacır.b.kirmaci@gmail.