Her tatlı krizi insülin direnci mi? Ustabaş önemli ayrımı açıkladı
- Tatlı krizlerinin arkasında yalnızca beslenme alışkanlıkları bulunmuyor
- Diyetisyen Gamze Ustabaş, kan şekeri değişimleri, yetersiz uyku ve stresin de iştahı etkileyebildiğini söyledi
Sürekli tatlı yeme isteği, yemeklerden kısa süre sonra yeniden acıkma ve aniden bastıran tatlı krizleri, birçok kişinin yaşadığı sorunlar arasında bulunuyor. Bu isteğin ortaya çıkmasında beslenme alışkanlıklarının yanı sıra uyku düzensizliği, stres ve kan şekeri değişimleri de etkili olabiliyor.
Diyetisyen Gamze Ustabaş, tatlı isteğinin nedenleri, iştahı etkileyen hormonlar ve hipoglisemi belirtileri hakkında Yeni Ankara’ya özel açıklamalarda bulundu. Tatlı isteğinin tek başına insülin direnci tanısı anlamına gelmediğini belirten Ustabaş, beslenme düzeniyle birlikte kişinin sağlık durumunun da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
SÜREKLİ TATLI YEME İSTEĞİ İNSÜLİN DİRENCİ BELİRTİSİ Mİ?Tatlı isteğinin insülin direnciyle ilişkili olabileceğini ifade eden Ustabaş, bu durumun tek başına tanı koymak için yeterli olmadığını vurguladı. İnsülin direncinde hücrelerin insüline verdiği yanıtın azaldığını ve pankreasın kan şekerini dengelemek için daha fazla insülin salgılayabildiğini belirten Ustabaş, bazı kişilerde yemek sonrasında yeniden acıkma, enerji düşüşü ve karbonhidratlı besinlere yönelme görülebildiğini anlattı.
Ancak tatlı isteğinin her zaman metabolik bir soruna işaret etmediğini belirten Ustabaş; stres, yetersiz uyku, öğün atlama, yetersiz protein tüketimi ve duygusal yeme davranışının da bu isteği artırabileceğine dikkat çekti. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK), insülin direnci ve prediyabetin çoğunlukla belirti vermediğini belirtiyor.
Bu nedenle yalnızca tatlı isteği üzerinden insülin direnci sonucuna varılamıyor. KAN ŞEKERİ DEĞİŞİMLERİ TATLI İSTEĞİNİ ETKİLEYEBİLİYORTatlı krizlerinde kan şekeri değişimlerinin de rol oynayabildiğini söyleyen Ustabaş, özellikle rafine karbonhidrat ve basit şeker ağırlıklı beslenmenin ardından yaşanan hızlı yükseliş ve düşüşlerin bazı kişilerde yeniden açlık hissi oluşturabileceğini ifade etti.
Öğünlerin içeriğinin önemli olduğunu kaydeden Ustabaş, protein, lif ve sağlıklı yağ içeren besinlerin sindirimi yavaşlatarak tokluk süresini uzatabileceğini belirtti. Ustabaş, kan şekeri kontrolünde tüketilen besinlerin yanında porsiyon miktarının ve öğün düzeninin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
AÇLIK VE TOKLUK HORMONLARI NASIL ÇALIŞIYOR?Tatlı yeme isteğinin yalnızca kan şekeriyle açıklanamayacağını belirten Ustabaş, iştah kontrolünde görev alan hormonlara da değindi. Ghrelin hormonunun açlık hissini artırdığını, leptinin ise vücudun enerji depolarına ilişkin beyne sinyal ilettiğini anlatan Ustabaş, bağırsaklardan salgılanan GLP-1 ve PYY hormonlarının da tokluk hissine katkıda bulunduğunu söyledi.
İnsülinin ve bağırsak-beyin iletişiminin de bu sistemin parçaları olduğunu belirten Ustabaş, yetersiz uyku, kronik stres ve düzensiz beslenmenin iştah kontrolünü zorlaştırabildiğini ifade etti. TATLI KRİZLERİNİ AZALTMAK İÇİN NASIL BESLENİLMELİ?Tatlı isteğini yönetmek için besinleri tamamen yasaklamak yerine dengeli bir beslenme düzeni oluşturulmasını öneren Ustabaş, öğünlerde protein, sebze, lifli karbonhidrat ve sağlıklı yağ kaynaklarına birlikte yer verilmesinin önemini vurguladı.
Meyveyi yoğurt veya çiğ kuruyemişle birlikte tüketmenin tokluk açısından yararlı olabileceğini belirten Ustabaş, uzun süre aç kalmanın ve öğün atlamanın da tatlı isteğini artırabileceğini söyledi. Yeterli su tüketimi, düzenli uyku ve fiziksel aktivitenin önemine dikkat çeken Ustabaş, sürdürülebilir beslenme yaklaşımını şöyle anlattı:“Amacımız tatlıyı tamamen yasaklamak değil, kan şekeri ve iştah kontrolünü sağlayan sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmaktır.”TATLI İSTEĞİNDE HANGİ TESTLER GÜNDEME GELEBİLİR?Sürekli tatlı isteği yaşayan kişilerin kendi kendilerine test yaptırmak yerine öncelikle sağlık durumlarının değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ustabaş; beslenme alışkanlıkları, aile öyküsü, kilo değişimi ve diğer belirtilerin birlikte ele alınmasını önerdi.
Hekimin gerekli görmesi hâlinde açlık kan şekeri, HbA1c ve lipid profili gibi testlere başvurabileceğini ifade eden Ustabaş, insülin direnci şüphesinde açlık insülini ve HOMA-IR değerlendirmesinin de gündeme gelebileceğini söyledi. Gerekli durumlarda 75 gram oral glikoz tolerans testinin (OGTT) uygulanabileceğini belirten Ustabaş, kansızlık, tiroid fonksiyon bozuklukları ve bazı besin ögesi eksikliklerinin de kişinin belirtilerine göre değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
HOMA-IR sonucu tek başına kesin tanı olarak yorumlanmamalı. NIDDK, insülin direncini doğrudan değerlendiren testlerin daha çok araştırmalarda kullanıldığını; prediyabet değerlendirmesinde ise açlık plazma glikozu, HbA1c ve gerektiğinde OGTT’den yararlanıldığını bildiriyor.
HİPOGLİSEMİDE VÜCUT HANGİ BELİRTİLERİ VERİYOR?Röportajda ele alınan bir diğer konu, kan şekerinin düşmesiyle ortaya çıkan hipoglisemi oldu. Ustabaş, özellikle insülin veya hipoglisemiye yol açabilen diyabet ilaçlarını kullanan kişilerin bu duruma dikkat etmesi gerektiğini söyledi.
Bu kişilerde ilaç dozunun ihtiyacın üzerinde kalması, öğün atlama, yetersiz beslenme, beklenenden fazla egzersiz ve alkol tüketiminin kan şekeri düşüklüğüne zemin hazırlayabileceğini belirtti. Ustabaş; titreme, soğuk terleme, çarpıntı, yoğun açlık, baş dönmesi, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün hipoglisemi belirtileri arasında yer aldığını anlattı.
Diyabetli bireylerde 70 mg/dL’nin altındaki kan şekeri değerleri müdahale gerektiren düşüklük açısından uyarı kabul ediliyor. Amerikan Diyabet Derneğinin sınıflandırmasında 54 mg/dL’nin altındaki değerler ikinci düzey hipoglisemi olarak değerlendiriliyor.
AĞIR HİPOGLİSEMİ BİLİNÇ KAYBINA YOL AÇABİLİYORHipogliseminin ağırlaşması hâlinde belirtilerin açlık, terleme ve titremeyle sınırlı kalmadığını söyleyen Ustabaş, beynin enerji ihtiyacının karşılanamamasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Davranış değişikliği, dikkat dağınıklığı ve konuşma güçlüğü yaşanabileceğini anlatan Ustabaş, ağır hipogliseminin bayılma, nöbet ve komaya kadar ilerleyebileceğini ifade etti.
Özellikle insülin veya hipoglisemi riski taşıyan ilaçları kullanan kişilerin belirtileri tanımasının önemli olduğunu vurgulayan Ustabaş, bu kişilerin yanlarında hızlı etkili karbonhidrat bulundurmaları gerektiğini söyledi. Bilinç kaybı yaşayan veya güvenle yutamayan kişiye ağızdan yiyecek ya da içecek verilmemeli; acil yardım istenmeli.
Amerikan Diyabet Derneği, ağır hipoglisemiyi acil müdahale gerektiren bir durum olarak tanımlıyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel
Yayın: 16 Kasım 2026 11:42 · Kaynak: yeniankara.com.tr