COP31'de İklim ve Sağlık Politikalarının Bütünleşmesi Önerisi

COP31 ve Sağlık Politikalarının Entegrasyonu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bünyesinde Türkiye Program Sorumlusu olarak görev yapan Tufan Nayır, iklim değişikliğiyle mücadele süreçlerinde sağlık boyutunun tüm politika alanlarına dahil edilmesi gerektiğini ifade etti. Nayır, iklim değişikliğinin de sağlık politikalarıyla iç içe geçmesi gerektiğini vurgulayarak, Türkiye'nin COP32 dönemine kadar sürecek olan liderlik sürecinde diğer uluslar için kritik bir örnek teşkil edebileceğini belirtti.

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Anadolu Ajansı muhabirine açıklamalarda bulunan Nayır, bu zirvenin iklim ve sağlık ilişkisi noktasında dönüm noktası niteliği taşıyabileceğini dile getirdi.

Özellikle ulaşım, enerji ve bina inşaat maliyetleri gibi geniş kapsamlı politika alanlarında, insan, toplum ve gezegen sağlığının merkeze alınması gerektiğini kaydetti. Kararların Somut Eylemlere Dönüşmesi DSÖ olarak bu yaklaşımın tüm karar alma mekanizmalarına yansımasını önemseyen Nayır, COP31'in bu konuda güçlü bir adım atmasını beklediklerini ve Türkiye'nin bu alandaki öncü rolünü COP32'ye kadar sürdüreceğini ifade etti.

Nayır, sağlık meselesinin COP31 kapsamındaki tartışmalarda merkezi bir yer tuttuğunu aktarırken, alınan kararların sadece mevzuatlarda veya kağıt üzerinde kalmaması, gerçek ve somut eylemlere dönüşmesi gerektiğinin altını çizdi. İklim Kaynaklı Sağlık Riskleri ve Tehditler İklim kaynaklı sağlık risklerinin artık küresel ölçekte gözlemlenmeye başlandığına dikkat çeken Nayır, durumun ciddiyetini şu sözlerle dile getirdi: "Avrupa'da, Türkiye'de ve dünyanın her noktasında, her yıl aşırı sıcak hava dalgaları nedeniyle birçok can kaybı yaşanmaktadır.

Türkiye'de de sıcak hava dalgalarının ve buna bağlı olarak gelişen sıcak hava günlerinin arttığı bir gerçektir. Bu durumun sonucu olarak sel ve orman yangınları gibi olaylar giderek artış göstermektedir. Orman yangınlarının sağlık üzerindeki olumsuz etkileri çok geniş mesafelere ulaşabilmektedir.

Yangınlardan kaynaklanan küçük partiküller 500 ila 1000 kilometre uzağa taşınarak akciğer hastalarını, çocukları ve hamile kadınları doğrudan etkileyebilmektedir. Bu durum, hastanelere başvuran akciğer hastası sayısında artışa neden olmaktadır.

Ayrıca, değişen sıcaklık koşulları nedeniyle hastalık taşıyıcıları daha önce bulunmadıkları bölgelerde yaşama şansı bulmakta ve bu durum gelecekte ciddi sağlık tehditleri oluşturabilmektedir." Sağlık Sistemlerinde Hazırlık ve Erken Uyarı Bu riskler karşısında sağlık sistemlerinin hazırlıklı olması gerektiğini belirten Nayır, yeni ortaya çıkabilecek viral hastalıklara karşı önlem alınmasının büyük önem taşıdığını bildirdi. Nayır, iklim değişikliğine karşı sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi için; sel ve aşırı sıcaklar gibi uç hava olaylarına karşı hazırlıklı olunması, yeni virüslere karşı uzman doktorların yetiştirilmesi, laboratuvar altyapısının tahkim edilmesi, çalışanların eğitilmesi ve erken tanı ile tedavi olanaklarıyla entegre edilmiş erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Karbon Emisyonu ve Sürdürülebilir Sağlık Sağlık sisteminin bu süreçteki ilk aşamasını anlatan Nayır, ikinci aşamanın ise "mitigasyon" olarak adlandırılan karbon sisteminde, yani karbon emisyonlarının azaltılmasında olduğunu belirtti. Küresel karbon emisyonlarının yüzde 5'inin sağlık sistemlerinden kaynaklandığı hesaplanmaktadır.

Dolayısıyla, daha sürdürülebilir ve düşük karbon üretimi gerçekleştiren, yani daha yeşil bir sağlık sistemi oluşturulması büyük bir avantaj sağlayacaktır. Tedarik Zinciri ve Küresel Çeşitlilik Ülkelerin sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine hazırlık seviyelerinin dünya genelinde farklılık gösterdiğini kaydeden Nayır, uyum ve düşük karbonlu üretim konularında ülkelerin farklı hızlarda ilerlediğini belirtti.

Bazı ülkelerin bu konuda kararlılıkla çalışırken, bazılarının sadece kağıt üzerinde kaldığı veya hazırlıklarını hızla tamamladığı bir tablo söz konusudur. Sağlık sektörünün karbon ayak izi değerlendirilirken sadece hastane hizmetlerinin değil, tedarik zincirinin de kapsam dahilinde olması gerektiğini ifade etti.

Enjektör üretiminden tıbbi cihaz ve testlere kadar geniş bir yelpazede tedarik süreçlerinin karbon ayak izinin hesaplanmaya başlanmış olması ve daha düşük emisyonlu ürünlerin kullanımının yaygınlaşması olumlu bir gelişme olarak nitelendirilirken, bu alanda katedilmesi gereken yolun hala uzun olduğu vurgulandı. Türkiye'nin Liderlik Rolü ve Kurumlar Arası İş Birliği COP31 sonrasına dair beklentilerini dile getiren Nayır, Türkiye'nin COP32'ye kadar bu alanda liderlik görevini üstleneceğini belirtti.

Türkiye'nin kendi içinden başlayarak diğer ülkelere örnek teşkil ettiğini ifade eden Nayır, sağlık konusunun ilk günden itibaren gündeme alınmasının Türkiye için önemli bir kazanım olduğunu sözlerine ekledi. Dünya Sağlık Örgütü olarak Çevre, Tarım ve Sağlık Bakanlıkları gibi diğer kamu kurumlarıyla koordineli çalışıldığını belirten Nayır, tüm kurumların gündeminde sağlığı önceliklendiren iklim değişikliği mücadelesinin devam edeceğini söyledi.

Gelecek dönemde tüm politikaların içerisinde sağlığın yer alması ve sağlık politikalarının merkezinde iklim değişikliğinin bulunmasının oldukça olumlu sonuçlar doğuracağı belirtildi.