İHD Çözüm sürecine yönelik öneriler

İnsan Hakları Derneği (İHD) Hatay Şubesi Eşbaşkanı Mürsel Tonguç Salmanoğlu, çözüm sürecine ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Salmanoğlu, kalıcı bir demokratik barışın inşası için yasal düzenlemelerin şeffaflık, demokratikleşme ve yüzleşme adımlarıyla desteklenmesi gerektiğini vurgulayarak acilen atılması gereken 5 temel adımı kamuoyuyla paylaştı.

TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026 tarihli raporunun ardından yasalaşan 7595 sayılı "Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun"u eksikliklerine rağmen önemli bir adım olarak değerlendiren İHD Hatay Şubesi, sahada yaşanan hak ihlallerinin toplumsal güveni zedelediğine dikkat çekti. İfade ve basın özgürlüğü, protesto hakkı ve sivil topluma yönelik baskıların adaletsizliği derinleştirdiğini belirten Eşbaşkan Mürsel Tonguç Salmanoğlu, Birleşmiş Milletler (BM) çatışma çözümü rehberlerine atıfta bulunarak hükümeti daha fazla sorumluluk almaya davet etti.

İHD Hatay Şubesi Eşbaşkanı Mürsel Tonguç Salmanoğlu tarafından açıklanan ve çözüm sürecinin başarısı için acilen hayata geçirilmesi istenen 5 temel adım şöyle sıralandı: 1. Kanunun Uygulanması Şeffaf ve Denetlenebilir Olmalı 7595 sayılı Kanun'un örgütün fiili varlığının sona ermesi ve silahların tesliminin MGK kararıyla teyit edilmesine bağlı olarak soruşturma ve infaz ertelemeleri öngördüğünü hatırlatan Salmanoğlu, sürecin hukuki güvencelere bağlanmasını istedi.

Bu kapsamda silahsızlanma kriterlerinin kamuoyuna açıklanması, tespit süreçlerinin düzenli olarak halkla paylaşılması, öngörülebilirlik ilkesinin sağlanması ve TBMM denetiminin etkin biçimde işletilmesi talep edildi. 2. Kanunun Kapsamındaki Belirsizlikler Giderilmeli Söz konusu yasanın genel bir infaz reformu değil, belirli suçları kapsayan özel bir geçiş dönemi yasası olduğuna dikkat çekilen açıklamada, uygulamadaki belirsizliklerin ortadan kaldırılması gerektiği belirtildi.

Başvuru usullerinin objektif kriterlere bağlanması, benzer durumdaki kişiler arasında ayrımcılık yapılmaması ve geri dönenlerin barınma, sağlık ile sosyal-siyasal yaşama katılımı için gerekli güvencelerin oluşturulması istendi. 3.

Demokratikleşme Adımları Silahsızlanma Koşuluna Bağlanmamalı Uluslararası deneyimlerin silahsızlanmanın tek başına kalıcı barış üretmeyeceğini gösterdiğini ifade eden Salmanoğlu, hükümetin silahsızlanma sürecini beklemeden demokratikleşme adımları atması gerektiğini vurguladı. İHD'nin bu başlıktaki acil talepleri ise şöyle: Kayyum uygulamalarına son verilerek seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesi veya belediye meclislerinin kendi içinden vekil seçmesi, AİHM ve AYM kararlarının derhal ve eksiksiz uygulanması, İnfaz Kanunu'nun infaz eşitliği ve umut hakkı standartlarına göre yeniden düzenlenmesi, Hasta mahpusların derhal serbest bırakılması, İfade, örgütlenme ve gösteri özgürlüklerinin güvence altına alınarak Kürt kimliği, dili, kültürü ve eşit yurttaşlık taleplerinin demokratik siyaset zemininde ele alınması.

4. İzleme Mekanizması Çoğulculuk ve Hesap Verebilirlikle Güçlendirilmeli Kanunun 7. maddesi uyarınca kurulacak izleme mekanizmasının yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmesine bırakılmaması gerektiğini belirten Salmanoğlu, sivil toplum katılımının şart olduğunu ifade etti.

TBMM İzleme Komisyonunun düzenli aralıklarla kamuoyunu bilgilendirmesi, dönemsel raporlar yayımlaması ve insan hakları örgütleri, barolar ile akademisyenlerin sürece aktif katkı sunması gerektiği kaydedildi. 5. Hakikat, Adalet ve Toplumsal Onarım Sürece Dâhil Edilmeli Kalıcı barışın geçmişle yüzleşmeden kurulamayacağını belirten açıklamada, zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetler için etkili soruşturma mekanizmalarının kurulması çağrısı yapıldı.

Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi; kadınların, gençlerin ve mağdur ailelerinin sürece dâhil edilmesi gerektiği vurgulandı. Açıklamasının sonunda 7595 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile kalıcı barışın kurulmasının aynı şey olmadığının altını çizen Mürsel Tonguç Salmanoğlu; silahsızlanma yasasıyla eş zamanlı olarak bir demokratikleşme programı ve toplumsal barış programının hayata geçirilmesinin hayati önem taşıdığını belirterek hükümeti cesaret ve sorumluluk almaya davet etti.