Mal Rejimi Sözleşmesi Boşanmada Neyi Değiştirir?

Türk Medeni Kanunu'na göre eşler farklı bir rejim seçmedikçe edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olur. Geçerli bir sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden biri seçilebilir. Bu tercih, boşanma sonrasında ortaya çıkabilecek malvarlığı alacaklarını ve tasfiye yöntemini doğrudan etkileyebilir.

Evlenmeden önce malvarlığı hakları hakkında hukuki bilgi edinmek isteyen eşler, en iyi boşanma avukatı bağlantısında yer alan aile hukuku açıklamalarından da yararlanabilir. Ancak mal rejimi seçiminin sonuçları, eşlerin mevcut varlıkları, gelirleri, borçları ve geleceğe ilişkin ekonomik koşulları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Çünkü aynı sözleşme farklı malvarlığı yapılarına sahip çiftler açısından farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Yasal Mal Rejimi Olan Edinilmiş Mallara Katılma Nasıl İşler? Edinilmiş mallara katılma, eşlerin ayrıca sözleşme yapmasına gerek olmadan uygulanan yasal mal rejimidir. Bu sistemde her eşin edinilmiş malları ile kişisel malları birbirinden ayrılır.

Evlilik sırasında kazanılan bütün varlıkların doğrudan ortak mülkiyete geçtiği düşüncesi doğru değildir. Eşler mallarının mülkiyetini ve yönetimini kural olarak korurken rejimin sona ermesiyle belirli alacak hakları ortaya çıkabilir.

Edinilmiş mallar, genel olarak eşlerin mal rejiminin devamı sırasında çalışmaları karşılığında elde ettikleri gelirler ile kanunun bu kapsamda değerlendirdiği malvarlığı değerleridir. Maaş, çalışma karşılığı kazanılan para ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu grupta bulunabilir.

Kişisel mallardan elde edilen gelirler de kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde edinilmiş mal sayılır.

Kişisel mallar arasında evlilik öncesinde sahip olunan varlıklar, miras yoluyla kazanılan mallar, karşılıksız kazandırmalar ve kişisel kullanıma özgü eşyalar yer alır. Bununla birlikte bir malın hangi gruba girdiğini belirlerken edinilme tarihi, finansman kaynağı ve ilgili belgeler birlikte değerlendirilir.

Boşanma sonrasında yapılan tasfiyede, kanuni hesaplamalar sonucunda ortaya çıkan artık değer üzerinden katılma alacağı belirlenir. Kural olarak eşler diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir. Bu durum, tapuda bir eş adına kayıtlı her taşınmazın yarısının otomatik olarak diğer eşe devredileceği anlamına gelmez.

Mal Rejimi Türleri Arasındaki Temel Farklar Türk Medeni Kanunu dört mal rejimi düzenler. Bunlardan biri yasal rejim, diğer üçü sözleşmeyle seçilebilen rejimlerdir. Aralarındaki temel farklılık, malvarlığının yönetimi ve evlilik sona erdiğinde uygulanacak esaslarında görülür.

Mal rejimi

Evlilik süresindeki temel yapı

Boşanmadaki temel sonuç

Edinilmiş mallara katılma

Edinilmiş ve kişisel mallar ayrılır.

Artık değer üzerinden katılma alacağı hesaplanır.

Mal ayrılığı

Her eş kendi malvarlığını yönetir.

Paylaşmalı mal ayrılığı

Eşler kural olarak kendi mallarını yönetir.

Aileye özgülenen belirli mallar ve yatırımlar kanuni koşullarla paylaşılır.

Mal ortaklığı

Ortaklık malları ve kişisel mallar ayrılır.

Ortaklık malları ilgili tasfiye hükümlerine göre paylaştırılır.

Mal Ayrılığı Rejimi Mal ayrılığı rejiminde eşlerden her biri kendi malvarlığını yönetme, ondan yararlanma ve kanuni sınırlar içinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Boşanma gerçekleştiğinde edinilmiş mallara katılma rejimindeki gibi genel bir artık değer hesabı yapılmaz.

Ancak mal ayrılığı sözleşmesi, eşlerin birbirlerine karşı bütün mali taleplerini ortadan kaldırmaz. Ortak mülkiyetteki varlıklar, eşler arasındaki borç ilişkileri veya bir eşin diğerinin malına yaptığı katkıdan doğabilecek talepler ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle mal ayrılığı, hiçbir koşulda yapılmayacağı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi Paylaşmalı mal ayrılığı, bireysel mülkiyet esasını korurken aile yaşamıyla bağlantılı belirli malvarlığı değerleri için öngörür. Rejimin kurulmasından sonra edinilen ve ailenin ortak kullanımına özgülenen mallar ile ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar, kanuni koşullarla eşit kapsamına girebilir.

Buna karşılık miras yoluyla edinilen mallar ve kanunun dışında bıraktığı diğer değerler bakımından farklı kurallar geçerlidir. Paylaşıma konu olacak malların niteliği, edinilme biçimi ve kullanım amacı önem taşır.

Mal Ortaklığı Rejimi Mal ortaklığında eşlerin malvarlığı, ortaklık malları ve kişisel mallar olarak ayrılır. Genel mal ortaklığında kanunen kişisel sayılanlar dışındaki mallar ve gelirler ortaklık kapsamına girer. Eşler ortaklık mallarına bölünmemiş bir bütün olarak sahip olur.

Boşanmada her eş, edinilmiş mallara katılma rejiminde kişisel mal sayılabilecek değerlerini ortaklıktan geri alabilir. Geriye kalan ortaklık malları kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Mal ortaklığının kapsamı ve paylaşma koşulları sözleşmenin türüne ve kanunun emredici hükümlerine göre değerlendirilir.

Mal Rejimi Sözleşmesi Nasıl Yapılır? Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya evlilik devam ederken yapılabilir. Türk Medeni Kanunu, bu sözleşmenin noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmasını öngörür. Ayrıca evlenecek kişiler, evlenme başvurusu sırasında seçtikleri mal rejimini yazılı olarak bildirebilir.

Tarafların ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Küçüklerin ve kısıtlıların sözleşme yapabilmesi için yasal temsilcilerinin rızası aranır. Sözleşmenin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcileri tarafından imzalanması zorunludur.

Eşler kanunda belirlenen sınırlar içinde mal rejimini seçebilir, değiştirebilir veya kaldırabilir. Bununla birlikte tarafların kendi aralarında hazırladığı herhangi bir yazılı metin, kanunun aradığı şekil şartlarını kendiliğinden karşılamaz.

Evlilik sırasında rejim değiştirilmesi mümkündür. Ancak yeni rejime geçilmesi, önceki döneme ilişkin bütün malvarlığı haklarının kendiliğinden ortadan kalkması anlamına gelmez. Önceki rejimin tasfiyesi kendi hükümlerine göre değerlendirilir.

Bu nedenle sözleşmenin hangi tarihten itibaren uygulanacağı ve önceki kazanımların durumu önemlidir.

Mal Rejimi Sözleşmesi Boşanmada Mal Paylaşımını Nasıl Etkiler? Boşanma sürecinde mal rejimi sözleşmesinin etkisi, hangi malların kapsamına alınacağı ve hangi alacakların hesaplanacağı üzerinde ortaya çıkar. Öncelikle tarafların hangi rejime tabi olduğu ve bu rejimin hangi dönemlerde uygulandığı belirlenir.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde boşanmaya karar verilmesi halinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Diğer mal rejimleri için de kanunda sona erme zamanına ilişkin hükümler bulunur.

Dolayısıyla malın edinildiği tarih, dava tarihi ve uygulanacak rejim birlikte incelenmelidir.

Tasfiye sırasında yalnızca tapu veya araç ruhsatındaki isim esas alınmaz. Malın hangi kaynaklarla edinildiği, mevcut borçlar, kişisel mal katkıları ve değer artışından kaynaklanan talepler hesaplamayı etkileyebilir.

Özellikle konut, taşıt, banka birikimi ve işletme varlıklarında ödeme belgeleri ile edinim kayıtlarının korunması, malın hukuki niteliğinin belirlenmesini kolaylaştırır. Bir eşin kişisel malından yapılan katkının başka bir malvarlığı değerinin edinilmesine veya iyileştirilmesine kullanılması da ayrı bir değerlendirme gerektirebilir.

Sözleşme Nafaka ve Velayet Haklarını Değiştirir mi? Mal rejimi sözleşmesinin temel konusu eşler arasındaki malvarlığı ilişkileridir. Boşanmanın gerçekleşme koşullarını, çocuğun velayetini veya nafaka hakkını tek başına belirlemez.

Velayet konusunda çocuğun üstün yararı esas alınır. Nafaka talepleri ise ilgili nafaka türünün kanuni şartları çerçevesinde değerlendirilir. Eşlerin mal ayrılığı rejimini seçmiş olması, nafaka hakkının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Aile konutuna ilişkin koruyucu hükümler de ayrıca önem taşır. Bir eşin aile konutu üzerindeki belirli işlemleri diğer eşin açık rızası olmadan yapamamasına ilişkin kanuni düzenleme, yalnızca seçilen mal rejimine bağlı değildir.

Dolayısıyla sözleşmede mülkiyet konusunda yapılan tercihler, aile konutunun bütün hukuki korumalarını ortadan kaldırmaz.

Sözleşme Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmeli? Mal rejimi seçiminin sonuçları yalnızca boşanma ihtimali üzerinden değerlendirilmemelidir. Evlilik süresince mal yönetimi, borç ilişkileri ve eşlerden birinin ölümü halinde yapılacak tasfiye de farklı sonuçlar doğurabilir.

Sözleşme öncesinde özellikle şu konuların açıklığa kavuşturulması yararlı olabilir:

· Mevcut malvarlığı: Eşlerin evlilik öncesinde sahip olduğu taşınmazlar, birikimler ve diğer varlıklar belirlenmelidir.

· Gelir kaynakları: Ücret gelirleri, kira gelirleri ve işletme kazançlarının seçilen rejimdeki konumu değerlendirilmelidir.

· Borçlar: Kredi yükümlülükleri ve diğer borçların malvarlığı üzerindeki etkisi incelenmelidir.

· Ortak yatırımlar: Birlikte finanse edilecek taşınmazların mülkiyet ve katkı ilişkileri açıklığa kavuşturulmalıdır.

· Rejim değişikliği: Evlilik sırasında yeni rejime geçilecekse önceki rejimden doğan haklar ayrıca ele alınmalıdır.

Bir başka önemli konu, sözleşme hükümlerinin kanunun izin verdiği sınırlar içinde kalmasıdır. Taraflar her konuda sınırsız düzenleme yapamaz. Emredici hükümlere aykırı kayıtların geçerliliği sorun yaratabilir.

Aile Hukuku Kapsamında Hukuki Değerlendirmenin Yeri Mal rejimi uyuşmazlıkları, boşanma davasından ayrı bir tasfiye sürecini gerektirebilir. İstanbul Sancaktepe'de faaliyet gösteren Av. Özgür Onbaşı Hukuk ve Danışmanlık, aile hukuku kapsamında boşanma, mal paylaşımı, nafaka, velayet ve ziynet alacağına ilişkin hukuki işlemlerle ilgilenmektedir.

Büro, malvarlığı uyuşmazlıklarına yönelik değerlendirme ve dava takibi çalışmalarını da faaliyet alanları arasında belirtmektedir.

Mal rejimi sözleşmesi yapılırken veya mevcut sözleşmenin boşanmadaki sonuçları değerlendirilirken, sözleşmenin şekli, uygulanma dönemi ve malvarlığının niteliği birlikte ele alınmalıdır. Kanuna uygun bir rejim seçimi, tarafların hangi mali kurallara tabi olduğunu önceden belirlemeye yardımcı olur.

Bununla birlikte sözleşmenin gerçek etkisi, seçilen rejimin hükümleri ve somut malvarlığı ilişkileri üzerinden ortaya çıkar.