Önül ve fikir dünyamızın zirvesi, Ehmedê Xani ve Cumhuriyet ödülünün anlamı

Toplumların hafızasını, ruhunu ve kültürel köklerini geleceğe taşıyan bazı nadide şahsiyetler vardır. Yaşadıkları dönemin sınırlarını aşarak evrensel bir düşünce okyanusuna dönüşen bu akıl ve gönül mimarları, yüzyıllar boyunca halkların ortak vicdanına ışık tutarlar.

İşte bu büyük önderlerden biri, Kürd dili, edebiyatı ve düşünce dünyasının kurucu sütunlarından, sosyolojinin ve toplumsal hafızanın öncü filozofu Ehmedê Xanî’dir.

Kendisinin ve eserlerinin Cumhuriyet Ödülü ile onurlandırılması, yalnızca kültürel bir vefa örneği değil; aynı zamanda ortak insanlık mirasına teslim edilmiş tarihi bir hakkın iadesidir. Bu anlamlı takdir, hem toplumsal barışın hem de kültürel zenginliğimizin taçlandırılması bakımından derin izler bırakacak niteliktedir.

Bir Filozofun Kaleminden Evrensel Hakikate: Ehmedê Xanî Mirası 17. yüzyılda Hakkâri ve Doğu Beyazıt coğrafyasında yaşayan, medrese tahsilinin ötesinde evrensel bir felsefi perspektif geliştiren Ehmedê Xanî, kaleme aldığı şaheseri Mem û Zîn ile sadece bir aşk hikayesini değil; bir halkın ruh kökünü, toplumsal psikolojisini, adalet arayışını ve hürriyet idealini örmüştür.

Xanî, eserlerinde sıradan bir hikaye anlatıcısı olmaktan öte, derin bir sosyolog ve filozof gibi davranmıştır. Toplumun maruz kaldığı çelişkileri, ilimden ve birlikten uzak kalmanın yarattığı trajedileri büyük bir cesaretle masaya yatırmıştır.

Onun felsefesi, karanlığın ortasında yanan bir meşale gibi, insanı ve toplumu yeniden aydınlatmayı hedefler. Dolayısıyla onun düşünce dünyası, sadece Kürd halkının değil, bu coğrafyayı paylaşan tüm milletlerin ortak kültürel ve entelektüel zenginliğidir.

Ortak Geleceğin ve Kardeşlik Coğrafyasının İnşası Bir milletin dili, kültürü ve edebiyatı o milletin can damarıdır. Diliyle, inancıyla ve birikimiyle var olan her kültür, insanlık ailesinin vazgeçilmez bir rengidir. Ehmedê Xanî’nin felsefesine gösterilen bu yüksek saygı ve teveccüh; farklılıkların bir tehdit değil, aksine bu toprağın en büyük zenginliği ve güvencesi olduğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, bu kıymetli ilim ve kültür erbabını anarken sarf ettiği, "Çok kıymetli ilim, kültür ve sanat erbabımıza ülkemize eşsiz katkıları için şükranlarımı sunuyor, gönül ve fikir dünyamızın yıldızlarından Ahmed-i Xânî'yi rahmetle yâd ediyorum."

ifadeleri, bu coğrafyanın ortak hafızasına sahip çıkılması adına son derece kıymetlidir. Bu en üst düzeydeki takdir, geçmişin yaralarını sarmak, kalıcı gönül köprüleri kurmak ve kardeşlik hukukunu pekiştirmek için atılmış güçlü bir adımdır.

Yarınlara Güvenle Bakmak: Eşitlik ve Tanınma İklimi Kültürlerin özgürce yaşandığı, düşünce insanlarının hak ettikleri değerle onurlandırıldığı bir iklim, toplumsal barışın en sağlam temelidir. Ehmedê Xanî’nin isminin ve eserlerinin hak ettiği ulusal ve resmi değere kavuşması, halklar arasında karşılıklı güvenin, saygının ve eşitliğin kökleşmesine vesile olacaktır.

İnanıyoruz ki bu anlamlı adım, gelecekte daha kapsayıcı, kucaklayıcı ve ortak değerler etrafında kenetlenmiş bir ülke'nin inşasına ilham verecektir. Toplumsal hafızamızın mimarlarını anlamak, onların ideallerini yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Bu vesileyle, coğrafyamızın ortak değerlerine sahip çıkan, bu kıymetli çabaya öncülük eden ve barış iradesini destekleyen, uluslararası hukuka uygun ulusal hukuki hakların yanında yer alan herkese şükranlarımızı sunuyor; büyük filozof Ehmedê Xanî’yi rahmetle, minnetle ve saygıyla yâd ediyoruz.