Adapazarı Şeker Fabrikası önce özelleştirildi ardından kapatıldı: "İşleyen fabrikamızı geri istiyoruz

Adapazarı Şeker Fabrikası, Sakarya ekonomisinin can damarıydı. 73 yıllık üretim yolculuğunun ardından kapıları resmen kapatıldı. 2005 yılındaki özelleştirmelerle birlikte önce kooperatif ardından Yıldız Holding bünyesinde faaliyet gösteren tarihi fabrikanın üretim kotası ve hisseleri, Bor Şeker A.Ş.’ye devredilerek üretim faaliyetlerine tamamen son verildi.1953 yılından beri bölge üreticisine hizmet eden fabrikanın kapanmasıyla bin üretici ve 500 işçi perişan oldu.

Bor’a pancar gönderen Sakaryalı üreticinin paraları ödenmiyor. Bu yıl 120 bin ton üretim yapan üretici, mağduriyetin bir an önce giderilmesini istedi."ÖDEMELER MART-NİSANDA YAPILACAK" DİYORLARAdapazarı ve Serdivan Ziraat Odası Başkanı Ercan Ateş, fabrikanın tamamen kapanmasıyla üreticilerin ve işçilerin zor durumda kaldığını belirtti, süreci şöyle anlattı:"Biz Yıldız Holding’le sözleşme yaparak Adapazarı Şeker Fabrikası’na üretim yapıyorduk.

Yıllardır paramızın yüzde 75’ini 15 gün içinde hesaplarımıza yatırıyorlardı. Bu yıl tam tarlaları ektik, fabrikanın kapandığını ve kotamızın Bor Şeker Fabrikası’na geçtiğini öğrendik. Bize ne soruldu ne de bilgi verildi.

Ziraat Odası olarak Bor Şeker Fabrikası’na gittik, yetkililerle görüştük. Bize ‘Sözleşmenizde ne geçerliyse, aynı şartlarda pancarlarınızı alacağız.’ dediler. Biz de ‘Gelin çiftçiyle buluşun, durumu anlatın.’ dedik ama gelen giden olmadı!

Hasat başladı, taşıma ihalesi yaptılar. Bedeli 2 bin lira olan taşımayı bin 500 liraya bir firmaya verdiler. Sorun çıktı, 15-20 gün pancarlar tarlada çürümeye başlayınca Sakarya’da çiftçilerle basın açıklaması yaptık. Ertesi gün taşıma ücretlerini 2 bin lira yaptılar.

Bir aydır Niğde’ye pancar gönderiyoruz ama 1 lira ödeme alamadık. Söylenene göre mart-nisan aylarında bize ödeme yapacaklarmış.”Ercan AteşKOTAYI DÜŞÜRDÜLER FABRİKAYI ÇALIŞAMAZ HALE GETİRDİLERBu yıl bin çiftçinin 120 bin ton şeker pancarı üretimi yaptığını anlatan Ateş, fabrikanın atıl olmadığını, neden kapatıldığını da anlamadıklarını ifade etti:“Fabrika atıl değildi.

Geçen yıl 600 bin ton pancar işlendi. Neden kapandığını anlamış değiliz. ‘Şehir içinde kaldı, şikâyet var, Sakarya çiftçisi 600 bin ton ekmiyor.’ dediler. Devlet elindeyken güzel işliyordu, 1999 Marmara Depremi’nde hasar gördü ama daha sonra onarıldı.

Pancar Ekicileri Kooperatifi satın aldı, çalıştırdı. Bu arada Türkşeker, Sakarya’nın kotasını düşürdü. Kooperatif 500 bin ton pancar işleyip borcunu ödeyecekti. ‘300 bin ton pancar ekebilirsiniz.’ dediler. Borç ödenmesin diye Sakarya kotasının düşürüldüğü söyleniyor.

Fabrikayı çalışamaz duruma getirdiler. Kooperatif borçlarını ödeyemeyince Bank Asya, fabrikayı satışa çıkardı. Fabrika, Yıldız Holding’e geçince kota her yıl arta arta çalıştı. İyi çalıştık, memnunduk. Kota da çok iyiydi ama sattılar.

Fabrika yıkılmaya başlandı. 500 dönüm arazinin akıbeti ise şimdi belli değil.”"ŞEHRİN GELECEĞİNİ ÇALDILAR"“Niğde Bor Şeker Fabrikası, kendi sözleşmeli çiftçisine ekim avansını vermiş, gübre, tohum, ilaç vermiş, üstüne söküm avansı da vermiş.

Niğde’den hiç pancar götürmeyen adam üçte bir parasını almış ama Sakarya çiftçimiz pancarını gönderdiği halde parasını alamıyor. Mağduriyetin bir an önce giderilmesini istiyoruz. Fabrikamızı yok ettiler. Şehrin geleceğini çaldılar.

500 işçimiz vardı, hepsi işinden oldu. Bin çiftçi, aileleriyle birlikte 5 bin kişi demek. Bu aileler ne ekecek tarlalarına?”İLK ANONİM ŞİRKETTİ, TAMAMEN KAPATILDI"1953 yılında üretime başlayan Adapazarı Şeker Fabrikası, Türkiye’de anonim şirket statüsünde kurulan ilk şeker fabrikası olma unvanını taşıyordu.

Kuruluşunda tamamen devlet kuruluşu (Türkşeker) olan ve kentin tarımsal kalkınmasında lokomotif görev üstlenen fabrika, 1999 Marmara Depremi’nde ağır hasar aldı, uzun süre atıl kaldı. Devlet, fabrikayı ayağa kaldırmak yerine özelleştirme kapsamına aldı ve 2005 yılında kamuya ait yüzde 94,09 hisseyi, bölge çiftçilerinin kurduğu S.S.

Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (APEK)’ne sattı. Deprem yaralarını sarmak ve fabrikayı çalıştırmak için ağır krediler yüklenen APEK ise borçlarını ödeyemedi. 24 Eylül 2012’de kooperatif, fabrikanın yüzde 98,8 hissesini borçlarına karşılık alacaklı banka olan Asya Katılım Bankası (Bank Asya)’na devretti.

Bank Asya ise fabrikayı satışa çıkardı. 24 Kasım 2013 tarihinde fabrika ve tüm arazileri, Murat Ülker’in yönetimindeki Yıldız Holding A.Ş.’ye satıldı. Böylece asırlık kamu çınarı, özel sektörün mülkiyetine geçti. Yıldız Holding’in şeker üretimi sektöründen tamamen çekilme kararı almasıyla başlayan süreç, fabrikanın üretim kotasının Niğde Bor Şeker A.Ş.’ye satılmasıyla sonuçlandı.

Rekabet Kurumunun onay vermesinin ardından, Eylül 2026’da Yıldız Holding’in Adapazarı Şeker Fabrikası’nda sahip olduğu yüzde 99,584 oranındaki hisse, resmen Bor Şeker A.Ş.’ye devredildi. Kotaların Niğde’ye taşınmasıyla birlikte Adapazarı’ndaki tarihi üretim tesisi de tamamen atıl duruma geldi.

Fabrikanın kapatılması ve üretim kotasının yaklaşık 600 kilometre uzaktaki Niğde’ye taşınması, Sakarya Ovası’nda büyük bir krizi de beraberinde getirdi."