Kırıkkale Lisesi nasıl kuruldu? Halkın, MKE’nin ve eğitimcilerin ortak çabası

Kırıkkale’nin eğitim tarihinde önemli bir yere sahip olan Kırıkkale Lisesi, 1950’li yıllarda vatandaşların ortak çabasıyla hayata geçti. Şehirde lise bulunmadığı için öğrenimini sürdürmek isteyen gençler başka kentlere gitmek zorunda kalıyor, maddi imkânı olmayan bazı öğrenciler ise eğitimine devam edemiyordu.

Bu eksikliği gidermek isteyen Kırıkkaleliler, okul yapımı için bir araya gelerek yardım topladı. Prof. Dr. Hamit Pehlivanlı’nın tarihî kayıtlardan ve dönemin yerel basınından aktardığı bilgiler, okulun kuruluşundaki dayanışmayı ortaya koyuyor.

1954’te dernek çalışmalarıyla başlayan süreç, 3 Ekim 1955’te Kırıkkale Özel Lisesi’nin öğrencilere kapılarını açmasıyla sonuçlandı. Vatandaşların yanı sıra Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE), Millî Eğitim Bakanlığı, Kırıkkale Belediyesi ve yerel yöneticiler de kuruluş sürecine katkı sundu.

Özel lise olarak başlayan eğitim, 1957–1958 öğretim yılında devlet okulu statüsüne geçişle yeni bir döneme girdi. ŞEHİRDE LİSE YOKTU, GENÇLER BAŞKA KENTLERE GİDİYORDUKırıkkale’de 1940–1941 öğretim yılında karma eğitim veren bir ortaokul bulunuyordu.

1949 tarihli Belediyeler Yıllığı’nda ise kasabada 250 öğrencili bir ortaokul, 300 öğrencili bir meslek okulu ve toplam 1.750 öğrencinin eğitim gördüğü iki ilkokul bulunduğu kaydediliyordu. Ancak lise bulunmaması, ortaokul mezunlarının önünde önemli bir engeldi.

Öğrenimini sürdürmek isteyen gençler, Ankara başta olmak üzere başka şehirlerdeki okullara gitmek zorundaydı. Ailelerin maddi gücü, çocukların eğitim hayatını doğrudan etkiliyordu. Bu soruna çözüm arayan Kırıkkaleliler, 1954’te Kırıkkale Ortaokul Pansiyonu Yaptırma Derneği’ni faaliyete geçirdi.

Dernek, 1955’te lise binası yaptırma kararı alarak çalışmalarını genişletti. BAKANLIK VE HALKIN YARDIMI 45 BİN LİRAYA ULAŞTI, MKE 100 BİN LİRA VERDİLise için ilk önemli adım, yardım kampanyasıyla atıldı. Millî Eğitim Bakanlığının sağladığı 15 bin liraya vatandaşların bağışları ve tutar 45 bin liraya ulaştı.

MKE ise okulun inşası için 100 bin lira vermeyi taahhüt etti. Vaat edilen yardım, dönemin MKE Bölge Müdürü Vedat Şehirlioğlu tarafından yetkililere teslim edildi. Şehrin sanayileşmesinde önemli rol üstlenen kurum, eğitim hayatına da destek verdi.

İnşaatın bodrum katı 40 bin liraya ihale edildi. Diğer katlar ve çatının yapımı için 11 bin 940 liralık keşif bedeli belirlendi. Belediye Başkanı ve dernek başkanı Hasan Öztok ile Kaymakam Hakkı Kavlakoğlu, çalışmaların tamamlanması için çaba gösterdi.

Öğretmen ihtiyacını karşılamak için de farklı bir yol izlendi. Ortaokul öğretmenlerinin yanında MKE fabrikalarında çalışan yüksek mühendislerden yararlanıldı. Böylece inşaat sürerken eğitim kadrosu da oluşturulmaya çalışıldı.3 EKİM 1955’TE 105 ÖĞRENCİYLE EĞİTİME BAŞLADIKırıkkale Özel Lisesi, 3 Ekim 1955’te eğitim öğretime başladı.

Bina tamamlanmadığı için ilk dersler, ortaokulun liseye ayrılan bölümünde yapıldı. İlk kayıt döneminde 9’uncu sınıfa 80, 10’uncu sınıfa 25 öğrenci kabul edildi. Okul, toplam 105 öğrenciyle eğitim hayatına başladı. Lisenin açılması, çevre yerleşimlerde yaşayan gençler için de yeni bir imkân oluşturdu.

Tarihî kayıtlarda başka yerlerden öğrenci ve pansiyon başvuruları geldiği aktarılıyor. Pansiyonun hazırlanmasına Kızılay Genel Merkezi ve MKE de katkıda bulundu. Kızılay 50 karyola ve 100 battaniye sağlarken MKE çarşaf ihtiyacını karşıladı.

FABRİKA MÜHENDİSLERİ DERSLERE GİRDİEski milletvekili Mustafa Özyürek’in anıları, kuruluş yıllarının eğitim koşullarını da anlatıyor. Ortaokuldan mezun olduğu dönemde Kırıkkale’de lise bulunmadığı için başka bir eğitim kurumuna gitmeyi düşünen Özyürek, okulun açılmasıyla öğrenimini şehirde sürdürebildi.

Özyürek, derslerin inşaat devam ederken yapıldığını ve bazı derslere fabrika mühendislerinin girdiğini aktarıyor. Kısıtlı imkânlarla açılan okulu, üniversiteye gitmesinin önünü açan bir fırsat olarak anlatıyor. ÖNCE DENKLİK, ARDINDAN DEVLET OKULU STATÜSÜOkulun açılması, kurumsal statüye ilişkin işlemleri hemen sonuçlandırmadı.

Eğitimin resmî liselerle denk kabul edilmesi için Millî Eğitim Bakanlığı nezdinde incelemeler yürütüldü. Talim ve Terbiye Kurulu, 26 Kasım 1956 tarihli ve 210 sayılı kararıyla okulun resmî lise programlarına uygun eğitim veren sınıflarının denkliğini kabul etti.

Kırıkkaleliler, özel lisenin devlet okulu statüsüne alınması için girişimlerini sürdürdü. Konu dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar’a da iletildi. Öğretmen yetersizliği gerekçesiyle geciken süreç, Millî Eğitim Bakanı Tevfik İleri’nin devreye girmesiyle sonuçlandı.

Maarif Vekâleti Müdürler Komisyonunun kararıyla özel lise, Kırıkkale Ortaokulu ile birleştirilerek resmî lise hâline getirildi. Tevfik İleri, kararı 28 Ağustos 1957’de onayladı. Okul, 1957–1958 öğretim yılından itibaren Kırıkkale Lisesi adıyla devlet okulu olarak faaliyetini sürdürdü.

İLK MEZUNLARINI 1957’DE VERDİTarihî kayıtlarda okulun 1957’de dokuz mezun verdiği belirtiliyor. Öğrenciler, diplomalarını Kaymakam Hakkı Kavlakoğlu ve diğer yetkililerin katıldığı törende aldı. Sonraki yıllarda mezun sayısı arttı.

Pehlivanlı’nın aktardığı Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre 1957–1958 öğretim yılında 36, 1958–1959’da 43, 1959–1960’ta ise 68 öğrenci diploma almaya hak kazandı. KURUMLAR, VELİLER VE SPOR KULÜPLERİ DESTEK VERDİArtan öğrenci sayısı, derslikten laboratuvar malzemelerine ve sıralara kadar yeni ihtiyaçları beraberinde getirdi.

MKE, 1958–1959 öğretim yılı hazırlıkları sırasında okula 50 bin lira daha yardım etti. 1960–1961 döneminde ise derslik ihtiyacının karşılanması için iki çelik konstrüksiyon baraka bedelsiz olarak verildi. Millî Eğitim Bakanlığı fizik ve kimya dersleri için dokuz sandık laboratuvar malzemesi gönderdi.

Nur Camii Derneğinin fazla arsasını tahsis etmesiyle okul bahçesi genişletildi. Türk Kadınlar Birliği Kırıkkale Şubesi de 1960’ta 30 öğrenciye yazlık spor gömleği dağıttı. Veliler, yerel kuruluşlar ve spor kulüpleri de çeşitli etkinliklerle destek sağladı.

Düzenlenen futbol turnuvalarının gelirleri Okul Aile Birliğine aktarıldı. YENİ BİNASINA 1977–1978’DE TAŞINDIOkulun resmî tarihçesine göre Kırıkkale Lisesi, 1977–1978 öğretim yılında devlet tarafından yaptırılan yeni binasına taşındı.2007–2008 öğretim yılında B Blok olarak kullanılan ek bina hizmete girdi.

Okul, 2010–2011’den itibaren Anadolu Lisesi statüsünde eğitim vermeye başladı. Fabrikalar Mahallesi’nde bulunan kurumun geçmişi, ortaokul dönemiyle birlikte 1940’lı yıllara uzanıyor. Resmî tarihçede eski İçişleri Bakanı Beşir Atalay, eski Yargıtay Başkanı Osman Arslan, eski Danıştay Başkanı Mustafa Birden, sanatçı Cihan Ünal ve ressam Rahmi Pehlivanlı da okulun yetiştirdiği isimler arasında sayılıyor.

Vatandaşların kurduğu dernek, MKE’nin katkısı, yerel yöneticilerin girişimleri ve farklı kurumların desteğiyle açılan lise, şehrin eğitim hayatında kalıcı bir yer edindi. KURULUŞ DÖNEMİNİN MÜDÜRLERİPehlivanlı’nın aktardığı kayıtlara göre okulun ilk müdürü Ömer Faruk Aydan oldu.

3 Kasım 1954–1 Aralık 1956 arasında matematik öğretmenliği ve müdürlük görevini birlikte yürüten Aydan, daha sonra Ankara Kurtuluş Lisesi ve Ankara Fen Lisesinde çalıştı. 1971’de emekli oldu, 2005’te hayatını kaybetti.13 Aralık 1956’da göreve başlayan Mustafa Ünlü, 1 Kasım 1962’ye kadar müdürlüğü sürdürdü.

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi mezunu Ünlü, sonraki yıllarda Millî Eğitim Bakanlığında yöneticilik yaptı. Kültür Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı görevinde de bulunan Ünlü, 2002’de vefat etti.1960’lı yıllarda A.

Atıf Özmen, Nejat Yüzbaşıoğulları, Arif Konyalıoğlu, Osman Tuncay ve Cevdet Göktürk okul yönetiminde görev aldı. Nejat Yüzbaşıoğulları, görevinden ayrıldıktan sonra Ankara’da Bakanlık Tayin İşleri Müdürlüğüne atandı.1969–1977 döneminde ise M.

Emin Kutal, Ziya Öztuğut, Hazım Köremezli ve Yalçın Özer müdürlük yaptı. Kırıkkale’nin Kılevli köyünde doğan Yalçın Özer, okulun Kırıkkaleli yöneticileri arasında yer aldı. MÜDÜR RİFAT SUNGURTEKİN GÖREVİ SIRASINDA ÖLDÜRÜLDÜOkulun geçmişindeki acı olaylardan biri, müdür Rifat Sungurtekin’in öldürülmesi oldu.1937’de Adana’da doğan ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden 1961’de mezun olan Sungurtekin, 7 Mart 1977’de Kırıkkale Lisesi müdürlüğüne atandı.

Görevini sürdürürken 15 Aralık 1979’da öldürüldü.27 Aralık 1979’da göreve başlayan Zahir Bedir, 14 Ağustos 1984’e kadar müdürlük yaptı. Kırıkkale doğumlu Bedir, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Coğrafya Bölümü mezunuydu.

Bakanlıkta Hizmetiçi Daire Başkan Yardımcılığı görevine atanmasının ardından şehirden ayrıldı. MEZUN OLDUĞU OKULA MÜDÜR OLARAK DÖNDÜ1985–1998 yılları arasında okulun yönetimini Ahmet Yıldız ve Necmettin Tanrıverdi üstlendi.1948’de Bulgaristan’da doğan Ahmet Yıldız, ilk ve ortaöğrenimini Kırıkkale’de tamamladıktan sonra Gazi Eğitim Enstitüsü Fen Bölümünden mezun oldu.

1985’te müdürlüğe atandı, 1989’da Bursa Osman Gazi Erkek Lisesine tayin edildi.21 Ağustos 1989’da göreve başlayan Necmettin Tanrıverdi, 20 Mart 1998’de emekli oluncaya kadar müdürlüğü sürdürdü. 1944 Kırıkkale doğumlu Tanrıverdi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Coğrafya Bölümünden mezundu.1999’dan itibaren Aydın Keleş ve Mehmet Yeşilyurt da farklı dönemlerde okulun müdürlüğünü yürüttü.

1959 Kırıkkale doğumlu Aydın Keleş, Konya Selçuk Eğitim Enstitüsü Matematik Bölümünden mezun oldu. Farklı görevlere atanmasının ardından yeniden okul müdürlüğüne getirildi ve 1 Ekim 2011’den itibaren tekrar bu görevi üstlendi.1956’da Balışeyh’in Kırlangıç köyünde doğan biyoloji öğretmeni Mehmet Yeşilyurt ise Kırıkkale Lisesinden 1976’da mezun oldu.

Yıllar sonra müdür olarak dönerek mezun olduğu okulun yönetimini üstlendi. Pehlivanlı’nın aktardığı kayıtlarda, 1954–2011 arasında görev yapan 17 müdürün bilgileri bulunuyor. Bu eğitimcilerin bir bölümü başka şehirlerde yöneticilik yaparken bazıları Bakanlıkta üst düzey görevler üstlendi.

Lisenin tarihçesi, kuruluş sürecinin yanında burada görev yapan eğitimcilerin hayat hikâyelerini de barındırıyor.