Kanserin yaklaşamadığı tek organ: Bilim insanları büyük sırrı çözdü

Kanser tedavisinde ilaçların yanı sıra fiziksel hareket ve protein odaklı yeni yaklaşımlar gündeme geliyor. İtalya ve İrlanda'da yürütülen son bilimsel çalışmalar, kalbin kansere karşı doğal direncinin ardındaki sırrın sürekli mekanik hareket ve bu hareketin tetiklediği Nesprin-iki proteini olduğunu ortaya koydu.

Bilim insanları şimdi bu mekanizmayı diğer kanser türlerini durdurmak için kullanmanın yollarını arıyor. Trieste Üniversitesi'nde gerçekleştirilen ve Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, kalbin günde yaklaşık yüz bin kez kasılıp gevşemesi kanser hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını engelliyor olabilir.

Bu keşiften yola çıkan araştırmacılar, cilt ve meme kanseri gibi farklı kanser türlerinde kullanılabilecek giyilebilir bir tıbbi cihaz geliştirmeyi araştırıyor. Bu cihazla tümör bölgesine belirli bir mekanik baskı uygulanarak kötü huylu hücrelerin büyümesinin engellenmesi amaçlanıyor.

İrlanda'daki Galway Üniversitesi'nde yapılan ve Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan başka bir araştırmada da dışarıdan uygulanan basıncın kanser hücreleri üzerindeki etkileri incelendi. Çalışmaya göre baskı, kanser hücrelerinin büyümek ve bölünmek için ihtiyaç duyduğu suyu almasını engelleyebiliyor.

Ancak uzmanlar bu yöntemin riskleri konusunda uyarıda bulunuyor. Galway Üniversitesi'nden Biyomedikal Mühendisliği Doçenti Dr. Eoin McEvoy, tümörlere uygulanan baskının bazı durumlarda kanser hücrelerinin yayılmasını da teşvik edebileceğini belirtti.

Bu risk nedeniyle araştırmacılar, doğrudan fiziksel baskı uygulamak yerine Nesprin-iki gibi proteinleri hedef alan ilaçlar geliştirilmesinin daha güvenli bir seçenek olabileceğini düşünüyor. Böylece kanser hücrelerinin vücuttaki daha düşük mekanik basınç seviyelerine karşı bile hassas hale getirilmesi ve çoğalmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Bilim insanları, kalbin hareketinin kanser üzerindeki etkisini test etmek amacıyla insan kanser hücrelerini, kalpleri genetik olarak normalden çok daha yavaş çalışacak şekilde değiştirilen farelere enjekte etti. Deney sonuçlarında, kalbin pompalama hızı ve mekanik yükü azaltıldığında kanser hücrelerinin çoğalmaya başladığı, kalp normal çalışma hızına döndüğünde ise kanser hücrelerinin yeniden ölmeye başladığı gözlemlendi.

Araştırmanın lideri Moleküler Biyoloji Profesörü Serena Zacchigna, kalbin sürekli mekanik hareketinin tümör hücrelerinin büyümesini fiziksel olarak sınırlandırdığını belirtti. Üstelik kalbin bu hareketi yalnızca fiziksel bir baskılama sağlamakla kalmıyor; aynı zamanda Nesprin-iki adı verilen proteinin üretimini de tetikliyor.

Bu protein, kanser hücresinin çekirdeğine sinyal göndererek bulunduğu ortamın çoğalmak için uygun olmadığını bildiriyor ve hücre bölünmesini engelliyor. Kalbin pompalama hareketi yavaşladığında ise söz konusu proteinin üretimi azalıyor.

Kalbin kansere karşı diğer organlardan daha dirençli olduğu uzun zamandır bilinen bir gerçek. Tümörün başka bir organdan yayılmak yerine doğrudan kalp dokusunda oluşması anlamına gelen birincil kalp kanseri oldukça nadir görülüyor ve İngiltere nüfusunun yalnızca yüzde 0,02'sini etkilediği tahmin ediliyor.

Oluşan bu tümörlerin yüzde 90'a kadarı iyi huylu olsa da, aşırı büyümeleri ve kan akışını engellemeleri durumunda hayati tehlike ortaya çıkabiliyor. Bu doğal direncin temel nedenlerinden biri de hücresel yapıda yatıyor. Vücuttaki birçok organ, eskiyen veya hasar gören hücrelerini yenilemek için sürekli hücre bölünmesine ihtiyaç duyuyor ve hücreler bölündükçe DNA hataları ile kansere yol açabilecek mutasyonların ortaya çıkma ihtimali artıyor.

Kalp kası hücreleri ise doğumdan kısa süre sonra bölünmeyi büyük ölçüde bırakıyor. Leeds Üniversitesi Kardiyovasküler ve Metabolik Tıp Enstitüsü'nden kardiyolog Dr. Klaus Witte, kalp kası hücrelerinin diğer organlardaki hücreler gibi sürekli yenilenmediğine dikkat çekiyor.