Çin, Küresel Güney'i savunurken onun adına konuşmamalı mı?

Arjantin'den Çin'in Latin Amerika'daki bankacılık varlığına uzanan gözlemler, Pekin'in Küresel Güney'i temsil etme iddiası ile bu ülkelerin kendi seslerini koruma beklentisi arasındaki gerilimi yeniden görünür kılıyor.

· 2 dk 2 Çin, Küresel Güney'i savunurken onun adına konuşmamalı mı? Amman'da Bıçaklı Saldırı: Ürdün Başbakanı Hassan Teröre Karşı Mücadeleyi Sürdürecek Dedi Arjantin'in başkenti Buenos Aires'e yapılan bir yolculuk, Çin'in Latin Amerika'daki etkisinin gündelik hayatta ne denli görünür olduğunu hatırlatıyor.

Ezeiza Uluslararası Havalimanı'nda Industrial and Commercial Bank of China (ICBC) logosuyla karşılaşılmak mümkün; banka, 2012 yılında Standard Bank Argentina'nın yüzde 80'ini satın alarak ülkede güçlü bir varlık kurdu. Yayıncı Diego García'nın ifade ettiği gibi, Arjantin'in Çin ile ABD arasında seçim yapmak zorunda olmadığı; her iki aktörle de ilişki kurabileceği bir konumda bulunduğu yönündeki görüş, Küresel Güney ülkelerinin genel eğilimini de yansıtıyor.

Çin, son yirmi yılda kendisini Küresel Güney'in en güçlü savunucusu olarak konumlandırmaya çalıştı. BRICS platformundaki genişleme, G77+Çin grubundaki koordinasyon ve Birleşmiş Milletler'deki oylamalarda gelişmekte olan ülkelerle yan yana durma pratiği, bu iddianın zeminini oluşturuyor.

Pekin, tek taraflı yaptırımlara, gelişmiş ülkelerin ticaret korumacılığına ve uluslararası finansal mimarinin adaletsizliğine karşı sesini yükseltirken, bu ülkelerin de ona destek vermesini bekliyor.

Ancak Çin'in Küresel Güney'i "temsil etme" iddiası, aynı ülkelerin kendi çıkarlarının ve seslerinin önüne geçip geçmediği sorusunu beraberinde getiriyor. Bir ülkenin başka bir ülkenin adına konuşması, diplomatik manevra alanını daraltabilir; özellikle ticaret, borç ve altyapı projelerinde bağımlılık ilişkileri, savunuculuk ile yönlendirme arasındaki sınırı bulanıklaştırabiliyor.

Latin Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya'daki birçok ülke, Çin ile ekonomik iş birliğini memnuniyetle karşılarken, siyasi olarak tek bir merkezden temsil edilmeyi istemiyor.

Arjantin, bu gerilimin somut bir örneği. Çin, ülkenin önemli bir ticaret ve finans ortağı konumunda; buna karşın Buenos Aires, Washington ile de stratejik ve kurumsal bağlarını sürdürmeye çalışıyor. Diego García'nın vurguladığı gibi, Arjantin'in Çin ile ABD arasında seçim yapmak zorunda olmaması, Küresel Güney ülkelerinin çoğu için geçerli bir ilke haline gelmiş durumda.

Bu, çok taraflı bir diplomasi anlayışının, tek kutuplu bağımlılığın yerini alması anlamına geliyor.

Sonuç olarak Çin'in Küresel Güney'i savunması, bu ülkelerin kendi gündemlerini ve önceliklerini görünür kıldığı ölçüde anlamlı bir rol üstlenebilir. Aksi halde savunuculuk, temsil iddiasına dönüşerek Küresel Güney'in çok sesliliğini gölgeleyebilir.

Çin'in başarısı, onun adına konuşmak yerine onların yanında durup duramayacağına bağlı görünüyor.