İzmir'in İklim Dirençliliği Mahallelerde Güçleniyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde görev yapan Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında İzmir'in iklim kriziyle mücadele süreçlerine dair deneyimlerini uluslararası platformda aktardı.

Rusya Pavyonu bünyesinde düzenlenen "Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü" başlıklı oturumda konuşma yapan Okyay, iklim değişikliğinin yarattığı etkiler karşısında yerel yönetimlerin üstlendiği sorumluluklar, mahalle odaklı dayanışma modelleri ve kentler arası kurulan iş birliklerinin kritik önemine dikkat çekti.r> Mahalle Temelli Dirençlilik Stratejisi Yerel yönetimlerin halkın günlük yaşam pratiklerine doğrudan dokunan birer yapı olduğunu ifade eden Okyay, iklim krizinin yarattığı zorlukları somutlaştırmak amacıyla İzmir'deki bir mahalleden örnekleme yaptı. Okyay, aşırı sıcaklar altında kendi evini serin tutmakta güçlük çeken, sağlık sorunları olan ve yalnız yaşayan yaşlı bir kadının durumunu hayal ettirdi.

Bu kadının en yakın yeşil alana ulaşımının kısıtlı olduğunu, telefonuna gelen sıcaklık uyarılarını okuyabilse dahi ne yapacağını veya kime başvuracağını bilemediğini belirtti. Okyay, bu noktada temel sorunun "Kim onun kapısını çalacak?" sorusunda düğümlendiğini vurguladı.

İklim krizinin mevcut toplumsal eşitsizlikleri daha da derinleştirdiğini kaydeden Okyay; düşük gelir seviyesi, dil bariyerleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlık gibi faktörlerin bireylerin hizmetlere erişimini zorlaştırdığını dile getirdi. Bu kapsamda, İzmir'in iklim dirençli bir yapıya kavuşmasının ancak mahalle ölçeğinde güçlendirilmiş bir dayanışma ağıyla mümkün olacağına inandıklarını sözlerine ekledi.r> Tek Sağlık Yaklaşımı ve Çevresel Bütünlük İklim kriziyle mücadelede "Tek Sağlık" yaklaşımını esas aldıklarını açıklayan Okyay, insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevresel sağlığın birbirinden bağımsız düşünülemeyeceği gerçeğine dikkat çekti.

Su kaynaklarının tükenmesi, toprak yapısının bozulması ve aşırı sıcaklık gibi çevresel sorunların aynı ekosistemi paylaşan tüm canlı türlerini olumsuz etkilediğini belirten Okyay, bu bağı korumak adına belediyenin planlama, hizmet ve kaynak yönetimi süreçlerine bu bütünsel bakış açısının yansıtılması gerektiğini ifade etti. İzmir özelinde yürütülen uygulamalardan örnekler sunan Okyay, koruyucu sağlık hizmetlerinin doğrudan mahalle aralarına taşındığını belirtti.

Sağlıklı yaşlanma, psikososyal destek ve sağlık okuryazarlığı gibi programların, mahalle sakinlerinin ihtiyaçlarına göre özelleştirildiğini vurgulayan Okyay, hizmetlerin vatandaşlara yakın noktalarda sunulmasının, daha önce belediye hizmetlerine başvuru yapmayan kişilerin de sisteme dahil olmasını sağladığını söyledi. Mahalle bostanlarının bu vizyonun önemli bir ayağını oluşturduğunu belirten Okyay, birlikte gıda üretimi sürecinin insanların sadece toprak ve gıdayla değil, birbirleriyle olan bağlarını da kuvvetlendirdiğini söyledi.

Bu bostanların yaygınlaştırılmasında su kullanım disiplini ve toprak koruma tekniklerinin titizlikle gözetilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.r> Yerel Dayanışma ve Afet Hazırlığı Mahallelerde konumlandırılan Dayanışma Noktalarının, vatandaşlar ile belediye hizmetleri arasında köprü görevi gördüğünü anlatan Okyay, bu alanların halkın güven içinde yardım isteyebildiği ve belediye ile güven ilişkisi kurabildiği noktalar olduğunu belirtti. Afet yönetimi ve hazırlık aşamalarında mahalle ölçeğindeki dayanışmanın kritik bir rol oynadığını ifade eden Okyay, Mahalle Afet Gönüllülerinin önemine vurgu yaptı.

Okyay, mahallelerini tanıyan, yerel riskleri kavrayan ve gerekli eğitimleri başarıyla tamamlayan kişilerin, afetlere hazırlık sürecinin vazgeçilmez birer parçası olduklarını belirtti. Belediyenin temel görevinin ise bu gönüllüleri güçlü kamu hizmetleri, kapsamlı eğitimler ve etkin koordinasyon mekanizmalarıyla desteklemek olduğunu ifade etti.r> Katılımcı Yönetim ve Uluslararası İş Birliği İklim politikalarının oluşturulma sürecinde vatandaşların katılımının belirleyici bir unsur olduğunu vurgulayan Okyay, İzmir'deki İklim Yurttaş Meclislerinin önemine değindi.

Bu meclislerin, insanların yaşadıkları çevreye dair edindikleri bilgi ve deneyimleri karar alma mekanizmalarına aktarmalarına olanak sağladığını belirtti. İklim kriziyle mücadelede kentler arası uluslararası ortaklıkların önemine dikkat çeken Okyay, deneyim paylaşımının sadece başarılı projeleri anlatmanın ötesine geçmesi gerektiğini savundu.

Bir yağmur suyu sistemi veya ekolojik koridor uygulaması gibi projelerin paylaşılırken; bunların bakım gereksinimleri, işletme maliyetleri, karşılaşılan teknik zorluklar ve uygulamadan kimlerin yararlandığı gibi detayların da konuşulması gerektiğini belirtti. Okyay, hangi çözümün hangi koşullar altında başarı sağladığının netleşmesinin, başka kentlerin kendi gerçekliklerine uygun adımlar atmalarını kolaylaştıracağını ifade etti.

Teknik ekipler arasında gerçekleştirilecek saha ziyaretleri, ortak eğitim programları ve küçük ölçekli pilot projelerin, bilgi alışverişini kalıcı iş birliklerine dönüştürebileceğini kaydeden Okyay, yerel yönetimlere sağlanacak öngörülebilir finansman ve teknik desteğin önemine de dikkat çekti. Okyay, İzmir'in deneyimlerini paylaşmaya, karşılaştığı zorlukları şeffafça konuşmaya ve diğer kentlerden yeni öğrenimler edinmeye hazır olduğunu vurguladı.r> Güvenli Yaşam Alanları Hedefi Konuşmasının son bölümünde tekrar aşırı sıcaklarda evinde tek başına yaşayan yaşlı kadın örneğine atıfta bulunan Okyay, iklim dirençliliğinin sadece kriz anında müdahale etmekten ibaret olmadığını hatırlattı.

Asıl hedefin, riskleri henüz ortaya çıkmadan azaltan, herkes için güvenli ve sağlıklı yaşam alanları inşa etmek olduğunu belirten Okyay; gölgelikli sokakların, daha serin yapıların, yürüme mesafesinde yeşil alanların ve bu yeşil dokuyu yaşatacak su kaynaklarının bulunduğu bir mahalle yapısını hedeflediklerini ifade ederek sözlerini tamamladı.