Habermetrik
← Ana Sayfa
17 Kasım 2026 14:43
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Charlotte de Witte'nin yapay zekâ şarkıcısı NAVA: Techno hayranları ikiye bölündü

Charlotte de Witte'nin yapay zekâ şarkıcısı NAVA: Techno hayranları ikiye bölündü
Görsel kaynağı: tr.euronews.com
⏱️ 6 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Uluslararası DJ, kamuya açık sahne alması yasaklanan İranlı kadınları temsil etmek için, yapay zekâyla geliştirilen sanal şarkıcı NAVA ile Azadi EP’sini yayımladı; ancak bu tercih herkesi memnun etmedi

Dünya techno sahnesinin tartışmasız kraliçesi "karanlık tarafa" geçerse ne olur? 5 Kasım Perşembe günü (doğrusunu söylemek gerekirse, ondan da önce) Charlotte de Witte (kaynak İtalyanca)'in yeni EP'si çıktığında birçok kişi bunu düşündü.

34 yaşındaki Belçikalı DJ ve plak yapımcısının Instagram'da 6,5 milyon takipçisi var. Azadi (Farsçada "özgürlük"; 2022'de İran'daki protestolar sırasında öğrendiğimiz bir kelime), kendi plak şirketi KNTXT (kaynak İtalyanca) etiketiyle yayımlandı ve üç parça içeriyor: Azadi, Omid (Farsçada "umut") ve Tales of the Desert.

Hepsi, onu başından beri tanımlayan acid techno sounduna ve 140 BPM'e sahip, ancak "özel" bir vokalist eşlik ediyor. De Witte, art arda yedinci kez DJ Mag Top 100 DJs 2026 (kaynak İtalyanca) listesinde dünyanın 1 numaralı techno DJ'i seçildi.

Sanatçı, bu EP'de ilk kez yapay zeka ile oluşturulmuş bir şarkıcı kullandı. Bu şarkıcı, Britanyalı-İranlı sanatçı Farbod Mehr tarafından geliştirilen NAVA (kaynak İtalyanca).Sanatçı, yaptığı resmi açıklamada NAVA'nın kamuya açık olarak sahne alması yasaklanan İranlı kadınları temsil ettiğini ve EP'nin "küçük bir direniş eylemi" olarak tasarlandığını belirtti; tüm gelirlerin, SWANA bölgesinde ve Asya'da kadın hakları aktivistlerini ve feminist hareketleri destekleyen STK FEMENA (kaynak İtalyanca)'ya aktarılacağını söyledi.

EP dolayısıyla tamamen yapay zeka tarafından üretilmiş bir albüm değil. Bu, başrolde yalnızca sanal bir şarkıcının sesinin yer aldığı bir müzik ortaklığı. NAVA kim? NAVA, kökenleri İran'a dayanan Britanyalı dijital sanatçı Farbod Mehr tarafından 2025'te oluşturulan bir proje.

Sanal şarkıcı, yapay zeka kullanılarak geliştirildi ve görsel kimliği Pers sanatından ve kültürel gelenekten ilham alıyor. Mehr, amacının, karma bir izleyici kitlesi karşısında solist olarak özgürce sahne alamayan İranlı kadınları sembolik olarak temsil etmek olduğunu söyledi.

Bunun için haziranda Kum'daki bir mahkeme tarafından mahkum edilen Parastoo Ahmadi örneği yeterli; 74 kırbaç darbesine, 2 yıl yurtdışına çıkış yasağına ve 2 yıl sanatsal faaliyetten men cezasına çarptırıldı. Suçu neydi? Aralık 2024'te YouTube'da yayımladığı, başörtüsüz ve kolsuz bir elbiseyle performans sergilediği çevrim içi bir konser.

Hayranların ve uzmanların tepkileriİyi niyet taşıdığı kesin, ancak de Witte'in ummuş olabileceği gibi oybirliğiyle olumlu karşılanmadı. Hayran topluluğundan çok sayıda eleştiri geldi. Müzik yoluyla kendilerini ifade etme imkanı elinden alınan kadınları temsil etmek için yapay bir ses kullanılmasına yönelik tercih, elektronik müzik tutkunları arasında birçok itirazı tetikledi.

Birçok kişi, neden gerçek bir insanın sesi kullanılmadığını soruyor. Örneğin Reddit'te bir hayran şöyle yazdı (kaynak İtalyanca): «Artık müziğini hiç sevmiyorum. İranlı kadınlara ses vermek için, yapay zeka tarafından yaratılmış bir “sanatçıya” başvurmadan da başka yollar var.» Başka bir hayran için girişim övgüye değer (kaynak İtalyanca), ancak farklı bir yol seçilebilirdi: «Görünüşe göre yapay zeka, baskı altında yaşayan İranlı kadınları temsil etmeli; ama parçada şarkı söyleyebilecek, gerçek anlamda, yaşayan İranlı kadın sanatçılar hiç mi yoktu?».

Bazı kullanıcılar ayrıca, yapay zeka tarafından üretilen seslerin normalleşmesinin, insan sanatçıların yerine yapay araçların geçmesiyle, şarkıcılar, koristler ve müzisyenler için profesyonel fırsatları azaltabileceğinden endişe ediyor. Eleştiriler, İran'daki techno sahnesinin içinden de geldi.

Ülkedeki yeraltı sahnesinin öncülerinden, DJ ve yapımcı AliPink, aynı zamanda Techno Tehran Records (kaynak İtalyanca) plak şirketinin kurucusu, İranlı kadınları temsil etmek için yapay bir şarkıcı kullanılmasına karşı çıktı. Instagram'da yayımladığı ve daha sonra Tehran Herald platformu tarafından alıntılanan bir yorumda AliPink, bu kadınları temsil etmek için yapay bir sese ihtiyaç olduğu fikrini «son derece tartışmalı» olarak nitelendirdi ve halihazırda anlatacak öyküleri ve yetenekleri olan, gerçek anlamda yaşayan İranlı kadın sanatçıların bulunduğunu vurguladı.

AliPink, girişimin değerini de sorguladı ve şunları ekledi: «İranlı kadınların yaşadığı zorluklar konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek ile onların mücadelesini, yapay zeka tarafından üretilmiş müziği tanıtmak için konsept olarak kullanmak arasında temel bir fark var.»Ancak projeyi savunanlar da var; de Witte'in gerçek bir İranlı sanatçıyla çalışması halinde, bu kişiyi o şarkıları söyleyerek risk altına sokacağını vurguluyorlar. Bir Instagram kullanıcısı, EP'nin resmi olarak yayımlanmasından önce de Witte'in EP'den bir ön dinleme paylaştığı gönderinin altında (kaynak İtalyanca) şöyle yorum yaptı: «Vay, Fars kökenli bir kadın ve sanatçı olarak bu beni derinden etkiliyor.

İnsanlar, İranlı kadınların, başka ülkelerdeki sanatçıların her gün özgürce yapabildiği şeyleri gerçekleştirebilmek için ne kadar daha fazla mücadele etmek zorunda kaldıklarının farkında değil.» Başka bir Instagram kullanıcısı ise şöyle yazdı: «Çıkmasını bekliyordum; hükümetleri tarafından bastırılan ve yaratıcı biçimde kendilerini ifade etme imkanı ellerinden alınan İranlı kadınların sesine dikkat çektiğin için teşekkürler Charlotte.»Tartışma bu nedenle, yapay zeka yanlıları ile karşıtları arasındaki basit bir karşıtlıktan daha karmaşık. Bazılarına göre NAVA, bizzat yaşayan sanatçıları doğrudan sürece dahil etmek için kaçırılmış bir fırsatı temsil ediyor; diğerleri içinse, başka seçenek olmadığında ifade ve dayanışma aracı.

Teknoloji ile yaratıcılık arasındaki ince çizgiBu olay, müzik endüstrisinde yapay zekanın rolü üzerine giderek genişleyen tartışmanın bir parçası. Son yıllarda üretken araçlar, sesler, melodiler ve baştan sona besteler yaratabilecek düzeye geldi ve insan yaratıcılığı, teknoloji ile fikri mülkiyet arasındaki ilişkiyi sorgulatmaya başladı.

Şimdilik müzik endüstrisi daha çok kendi kendini sınırlama yoluna gidiyor. Örneğin Spotify, izinsiz ses klonlarının her kullanımının açıkça işaretlenmesini ve yasaklanmasını öngörüyor (kaynak İtalyanca). Plak yapımcılarının doğrudan satış platformu Bandcamp ise "tamamen ya da büyük ölçüde" yapay zeka tarafından üretilmiş müziği kategorik olarak yasaklıyor (kaynak İtalyanca).

Ayrıca 2026'dan beri Beatport, tamamen yapay zeka ürünü olduğu değerlendirilen yüklemeleri reddediyor (kaynak İtalyanca).Charlotte de Witte'in yapay zeka ile üretilmiş bir ses kullanma tercihi, müzik endüstrisinde giderek daha merkezi hale gelecek bir soruyu yeniden gündeme getiriyor: yapay zekanın sanatsal üretimde olup olmaması ve varsa ne kadar yer tutması gerektiği. Ve özellikle şu soruyu: teknolojik deneycilik nerede bitiyor, insan emeğinin yerini alma nerede başlıyor?

Azadi ile Belçikalı DJ, bu tartışmayı özellikle hassas bir zemine, ifade özgürlüğü ve kadın hakları alanına taşıdı. Projenin niyetleri ve dayanışma mesajının ötesinde ise şu soru kalıyor: özgürce konuşamayanlara ses vermek için yapay zekayı kullandığımızda, onlara gerçekten bir ses mi geri veriyoruz, yoksa yalnızca onların yerine mi konuşuyoruz?

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: tr.euronews.com
Haber metni ve görseller tr.euronews.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Kültür-Sanat
Yayın: 17 Kasım 2026 14:43 · Kaynak: tr.euronews.com
Kaynağı Oku ↗