ABD'de Demokratların zaferi sonrası yeni dönem: Neleri yapabilecek, neleri değiştiremeyecekler?

Seçim gecesi Demokratlar için büyük bir siyasi başarıya sahne oldu. Temsilciler Meclisi Demokrat Lideri Hakeem Jeffries, sonuçların ardından "Büyük Amerikan geri dönüşü başladı" mesajını verdi.

Demokratlar, seçim kampanyası boyunca yolsuzlukların araştırılması, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, gıda ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve İran savaşının sınırlandırılması gibi vaatlerde bulundu.

Ancak bu vaatleri hayata geçirmek, seçim kazanmak kadar kolay olmayacak. Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu elde etmelerine rağmen Demokratların karşısında, yasaları veto etme yetkisini koruyan Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump bulunuyor.

ABD Senatörü Chris Coons, BBC'ye yaptığı değerlendirmede partisinin seçim sonuçlarını sınırsız bir yetki olarak görmemesi gerektiğini söyledi. Coons, Demokratların özellikle düşük ücretler ve artan yaşam maliyetleri konusunda seçmenlerin beklentilerine somut yanıtlar vermesi gerektiğini vurguladı.

Trump ve yönetimine yönelik soruşturmaların önü açılabilir

Demokratların Kongre'de elde edeceği en önemli güçlerden biri, denetim ve soruşturma komiteleri üzerindeki kontrol olacak.

Kaliforniya Temsilcisi Robert Garcia'nın Temsilciler Meclisi'nde güçlü bir denetim komitesine liderlik etmesi bekleniyor. Garcia, seçim gecesi yaptığı açıklamada Trump yönetimine yönelik olası soruşturmalar için "Avukatlarınızı hazırlayın" ifadesini kullandı.

Kongre komiteleri, başkanın ve yakın çevresinin faaliyetlerini inceleme, belge talep etme ve soruşturma yürütme yetkisine sahip. Bu nedenle yeni dönemde Trump yönetiminin Kongre denetimiyle daha sık karşılaşması bekleniyor.

Trump'ın yargı ve kabine atamaları engellenebilir

Demokratların Senato'da elde edeceği çoğunluk, Trump'ın kabine üyeleri ve federal yargı makamlarına yapacağı atamalar üzerinde de etkili olacak.

Senato, başkanın aday gösterdiği üst düzey kamu görevlilerini ve federal yargıçları onaylama veya reddetme yetkisine sahip. Trump'ın görev süresi içinde ABD Yüksek Mahkemesi'nde bir üyelik boşalması halinde Demokratlar, yeni bir atamayı engellemek veya başkanı iki partinin de kabul edebileceği daha ılımlı bir aday göstermeye zorlamak için çoğunluklarını kullanabilir.

Bu durum, Trump'ın başkanlığının kalan döneminde yönetim kadrosunu şekillendirmesini zorlaştırabilecek gelişmeler arasında gösteriliyor.

Demokratlar, Trump'ın ilk başkanlık döneminde iki kez azil sürecini başlatmış ancak Senato'daki yargılamalarda Trump aklanmıştı.

Yeni dönemde de benzer bir girişim gündeme gelebilir. Ancak bir başkanın Senato'da suçlu bulunarak görevden alınabilmesi için 100 üyeli Senato'da 67 oy gerekiyor. Demokratların bu çoğunluğa tek başına ulaşması beklenmediğinden, Trump'ın görevden alınması oldukça zor görünüyor.

Üstelik parti içinde de yeni bir azil girişiminin doğru strateji olup olmadığı tartışılıyor. Trump'ın 2019'daki ilk azil sürecini siyasi mağduriyet söylemine dönüştürerek destek topladığına dikkat çekiliyor.

Hakeem Jeffries ise olası bir azil süreci konusunda kesin bir tutum ortaya koymuyor. Jeffries, daha önce yaptığı açıklamalarda hiçbir seçeneği dışlamadıklarını belirtmişti.

Demokratların yasa çıkarması kolay, yasalaştırması zor olacak

Bir yasanın yürürlüğe girebilmesi için başkanın imzası gerekiyor. Trump, desteklemediği tasarıları veto edebilir. Kongre'nin bu vetoyu aşabilmesi için ise her iki kanatta da üçte iki çoğunluk sağlaması gerekiyor.

Demokratların seçim zaferine rağmen bu çoğunluğa ulaşması beklenmediğinden, Trump'ın veto yetkisi önemli bir siyasi engel olmaya devam edecek.

Trump, seçim sonuçlarının ardından New York Times'a verdiği demeçte Demokratlarla çalışmaya ve ortak bir yol bulmaya hazır olduğunu söyledi. Ancak kısa süre sonra Truth Social hesabından üzerinde "VETO" yazan kırmızı bir kampanya şapkasının fotoğrafını paylaşması, yeni dönemdeki siyasi gerilimin işaretlerinden biri olarak değerlendirildi.

Sağlık ve yaşam maliyetleri Demokratların önceliği olacak

Demokratlar, seçim kampanyasında seçmenlerin en çok önem verdiği ekonomik ve sosyal konulara odaklanmıştı. Yeni dönemde Medicaid gibi düşük gelirli kesimlere yönelik sağlık programlarının ve Obamacare düzenlemelerinin korunması öncelikli hedefler arasında yer alıyor.

Jeffries, Cumhuriyetçilerin sağlık programlarında yaptığı kesintilerin geri alınmasını ve vergi indirimlerinin uzatılmasını istediklerini açıklamıştı.

Bununla birlikte yaşam maliyetlerinin düşürülmesi, yapay zeka sektörünün düzenlenmesi ve enerji politikaları gibi konularda iki parti arasında uzlaşma sağlanması zor olabilir.

2028 başkanlık seçimlerine muhalefet konumunda girmeye hazırlanan Cumhuriyetçilerin, Demokratların siyasi başarı elde etmesini sağlayacak düzenlemelere destek vermekte isteksiz davranabileceği değerlendiriliyor. İsrail ve İran politikası Demokratları da bölebilir

Demokratların önündeki engeller yalnızca Cumhuriyetçilerden

kaynaklanmıyor. İsrail'e askeri yardım ve Orta Doğu politikası gibi konular, parti içinde de görüş ayrılıklarına neden oluyor.

Ara seçim sürecinde ABD'nin İsrail'e yönelik askeri yardımlarının devam edip etmemesi konusunda Demokratlar arasında belirgin bir ayrışma yaşandı.

Michigan'dan seçilen Abdul El-Sayed gibi yeni senatörler ve bazı Temsilciler Meclisi üyeleri, İsrail'e yapılan askeri yardımların sınırlandırılmasını destekleyeceklerini açıkladı. Bu yaklaşımın parti yönetimiyle yeni tartışmalara yol açması bekleniyor.

İran savaşı konusunda da Demokratlar, Trump yönetiminin askeri yetkilerini sınırlandırmayı hedefliyor. Ancak Kongre'nin daha önce bu yönde attığı adımların bir bölümü uygulamaya geçirilemedi.

Trump'ın İran politikasını durdurmak kolay olmayacak

Demokratların yeni dönemde karşılaşacağı en önemli dış politika sınavlarından biri İran savaşı olacak.

Ara seçimlerden önce Kongre'de Trump'ın İran'la savaşı sürdürme yetkisini sınırlandırmaya yönelik iki partili girişimler olmuştu. Haziran ayında düşmanlıkların durdurulmasını öngören bir karar tasarısı da kabul edilmiş ancak uygulamada sonuç alınamamıştı.

Beyaz Saray, Trump'ın askeri operasyonları sürdürmek için geniş yetkilere sahip olduğunu savunuyor.

Brookings Enstitüsü'nden Scott Anderson ise Kongre'nin başkanı askeri kararlarından vazgeçmeye zorlama yetkisinin hukuki açıdan henüz netleşmediğine dikkat çekiyor. Bu konuda nihai değerlendirmeyi yargının yapabileceğini belirtiyor.

Sonuç olarak Demokratlar, Kongre'nin iki kanadında elde ettikleri çoğunluk sayesinde Trump yönetimini daha sıkı denetleme, atamaları engelleme ve siyasi baskıyı artırma imkanına kavuşacak. Ancak başkanlık vetosu, Senato'daki nitelikli çoğunluk şartı ve parti içindeki görüş ayrılıkları, seçim vaatlerinin hayata geçirilmesini zorlaştıracak.

Trump'ın serveti seçim yenilgisiyle eridi!