Zayıflama İğneleri Kullanırken Kas Kaybı Nasıl Önlenir?

Mounjaro, Ozempic ve Wegovy gibi GLP-1 temelli ilaçların kilo kontrolünde giderek daha fazla kullanılması, zayıflamanın vücut üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı. Uzmanların dikkat çektiği önemli konulardan biri, kilo kaybı sırasında yalnızca yağ dokusunun değil, yağsız vücut kütlesinin de azalabilmesi.

ABD’li biyolog ve uzun ömür alanında çalışmalar yapan Gary Brecka, Fox News Digital’e yaptığı açıklamada, bu ilaçları kullanan kişilerin tartıdaki rakam kadar kas sağlığına da dikkat etmesi gerektiğini belirtti.

Brecka’ya göre çözümün temelinde iki alışkanlık bulunuyor: yeterli protein tüketimi ve düzenli direnç egzersizi.

Verilen kilonun yüzde 20 ila 40’ı yağsız vücut kütlesinden gelebiliyor

Brecka, GLP-1 ilaçlarıyla kaybedilen toplam ağırlığın yaklaşık yüzde 20 ila 40’ının yağsız vücut kütlesinden oluşabildiğini ifade etti.

Bu değerlendirme bilimsel literatürde de karşılık buluyor.

2024 yılında Diabetes, Obesity and Metabolism dergisinde yayımlanan bir bilimsel incelemede, GLP-1 temelli tedaviler sırasında kaybedilen toplam ağırlığın yüzde 20 ila 40’ının yağsız kütleden oluşabildiği bildirildi.

Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Yağsız vücut kütlesi ile kas kütlesi aynı şey değil.

Yağsız kütle; kasların yanında suyu, organları, kanı ve diğer yağ dışı dokuları da kapsıyor. Dolayısıyla kaybedilen kilonun yüzde 40’ının yağsız kütleden gelmesi, kasların yüzde 40’ının kaybedildiği anlamına gelmiyor.

Üstelik bu oran herkeste aynı değil. Yaş, başlangıçtaki vücut yapısı, beslenme, fiziksel aktivite ve kilo kaybının miktarı sonuçları etkileyebiliyor.

Zayıflama ilaçları neden kas kaybı endişesi yaratıyor?

GLP-1 ilaçları iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak daha düşük enerji alımına yardımcı olabiliyor.

Ancak hızlı veya belirgin kilo kaybında vücut yalnızca yağ depolarından yararlanmıyor. Kas ve diğer yağsız dokularda da değişiklikler görülebiliyor.

Bu durum özellikle ileri yaştaki, fiziksel olarak hareketsiz veya başlangıçta kas kütlesi düşük kişiler açısından önem taşıyor.

Kas gücünün azalması, zamanla merdiven çıkmak, sandalyeden kalkmak veya günlük işleri yerine getirmek gibi hareketleri zorlaştırabiliyor.

Bununla birlikte araştırmalar, GLP-1 tedavisi sırasında saptanan her yağsız kütle azalmasının mutlaka kas gücü kaybına yol açtığını göstermiyor. Bu nedenle yalnızca vücut ağırlığını değil, kas gücünü ve fiziksel işlevleri de değerlendirmek gerekiyor.

Günde altı dakika direnç egzersizi yeterli mi?

Gary Brecka’nın önerisi, uzun antrenmanlara zaman ayıramayan kişilerin kısa süreli egzersizlerle harekete başlaması.

Brecka, her gün altı dakika direnç egzersizi yapılmasının kasların çalıştırılması açısından başlangıç oluşturabileceğini savunuyor.

Bu amaçla vücut ağırlığıyla yapılan çömelme hareketleri, kişinin kapasitesine uygun plank uygulamaları ve hafif ağırlıklarla gerçekleştirilen egzersizleri örnek gösteriyor.

Buradaki temel düşünce, kasların düzenli olarak bir dirence karşı çalıştırılması.

Ancak günde altı dakikalık egzersizin GLP-1 kullanan herkeste kas kaybını önlemeye yeterli olduğunu kanıtlayan bir klinik standart bulunmuyor.

Altı dakika, hareketsiz bir kişi için uygulanabilir bir başlangıç olabilir. Kasların korunması açısından daha önemli olan, antrenmanın düzenli yapılması ve kişinin kapasitesine göre zamanla geliştirilmesi.

Bilimsel öneri: Haftada üç gün kuvvet egzersizi

Brecka, GLP-1 tedavisi sırasında fiziksel aktivitenin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayarak haftada en az üç gün direnç ve üç gün kardiyovasküler egzersiz yapılmasını öneriyor.

Bu görüş, önemli ölçüde bilimsel kuruluşların yaklaşımıyla örtüşüyor.

2025 yılında dört Amerikan bilim ve sağlık kuruluşunun ortaklaşa yayımladığı GLP-1 beslenme ve yaşam tarzı rehberinde, kas ve kemik sağlığını desteklemek amacıyla şu hedefler öneriliyor:

Haftada en az üç gün direnç veya kuvvet antrenmanı.

Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz.

Kişinin sağlık durumuna uygun, aşamalı ve sürdürülebilir bir fiziksel aktivite programı.

Tempolu yürüyüş, bisiklet ve benzeri aerobik aktiviteler kalp-damar sağlığını desteklerken, direnç çalışmaları kas kütlesinin korunmasında daha doğrudan rol oynuyor.

Egzersiz yapmaya yeni başlayan kişilerin bu hedeflere kademeli olarak ulaşması gerekiyor.

Protein tüketimi neden önemli?

Kasların korunması yalnızca egzersize bağlı değil. Beslenme de sürecin önemli bir parçası.

Proteinler, kas dokusunun yapımı ve onarımında kullanılan aminoasitleri sağlıyor.

GLP-1 ilaçlarının iştah azaltıcı etkisi nedeniyle bazı kişiler yeterli miktarda yemek tüketmekte zorlanabiliyor. Bu durum günlük protein ihtiyacının karşılanmasını güçleştirebiliyor.

2025 tarihli ortak bilimsel rehberde, aktif kilo kaybı döneminde kilogram başına günlük 1,2–1,6 gram gibi daha yüksek protein hedeflerinin önerilebildiği belirtiliyor.

Ancak bu miktarlar herkes için geçerli tek bir reçete değil.

Özellikle obezitesi bulunan kişilerde protein gereksiniminin mevcut vücut ağırlığı üzerinden hesaplanması ihtiyacı olduğundan yüksek gösterebiliyor. Böbrek hastalığı gibi durumlarda da beslenme planının bireyselleştirilmesi gerekiyor.

Yumurta, balık, yoğurt, süt ürünleri, baklagiller ve yağsız etler, protein ihtiyacının karşılanmasında değerlendirilebilecek besinler arasında bulunuyor.

Bilimsel rehber ayrıca önemli bir noktaya dikkat çekiyor: Yeterli protein tüketimi, direnç egzersizi yapılmadığında kas kütlesinin korunması için tek başına yeterli olmayabilir.

Kas kaybı nasıl anlaşılır?

Tedavi sırasında tartıda görülen değişiklikler, vücudun ne kadar kas veya yağ kaybettiğini tek başına göstermiyor.

Bu nedenle günlük yaşamda ortaya çıkan bazı değişimlerin izlenmesi önem taşıyor.

Örneğin:

Önceden kolay çıkılan merdivenlerde belirgin zorlanma.

Sandalyeden kalkarken güçlük yaşama.

Günlük fiziksel aktivitelerde performans düşüşü.

Giderek artan güçsüzlük veya belirgin kas kuvveti azalması.

Yetersiz beslenmeyle birlikte ortaya çıkan aşırı halsizlik.

Bu belirtiler yalnızca kas kaybından kaynaklanmayabilir. Başka sağlık sorunlarıyla da ilişkili olabileceğinden hekim değerlendirmesi gerektirebilir.

Ozempic kullanırken kas kaybı tamamen önlenebilir mi?

Mevcut araştırmalar, yeterli beslenme ve direnç egzersizinin kilo kaybı sırasında kasların korunmasına yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Ancak bütün yağsız kütle kaybının tamamen önlenebileceği söylenemiyor. Kilo azalırken vücut bileşiminde bazı değişikliklerin görülmesi doğal olabiliyor.

Bu nedenle hedef, yalnızca mümkün olduğunca fazla kilo vermek değil; sağlıklı vücut bileşimini, kas gücünü ve günlük yaşamda bağımsız hareket edebilme kapasitesini korumak olmalı.

Sonuç olarak, GLP-1 tedavisi sırasında kas sağlığını korumaya yönelik yaklaşım, altı dakikalık tek bir egzersiz süresinden daha kapsamlı. Düzenli direnç çalışması, yeterli ve dengeli beslenme, aerobik aktivite ve hekim takibi birlikte değerlendirilmeli.

TIBBİ UYARI

Bu haber bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. GLP-1 ilaçları hekim önerisi ve takibiyle kullanılmalıdır. Kas kaybı, egzersiz ve protein ihtiyacı bireysel olarak değerlendirilmelidir. Özellikle ileri yaştakiler, böbrek hastalığı, kalp-damar hastalığı veya hareket kısıtlılığı bulunan kişiler egzersiz ve beslenme programlarını hekimleriyle planlamalıdır. İlaç dozu veya tedavi düzeni hekim önerisi olmadan değiştirilmemelidir.

KAYNAKLAR

Dubin ve arkadaşları, GLP-1 temelli ilaçlarla kilo kaybının vücut bileşimine etkilerini inceleyen bilimsel değerlendirme, Diabetes, Obesity and Metabolism, 2024.

American College of Lifestyle Medicine, American Society for Nutrition, Obesity Medicine Association ve The Obesity Society, GLP-1 tedavisinde beslenme ve yaşam tarzı ortak bilimsel rehberi, 2025.