Türkü Yakılan Kadınlarımız (18)

Yüreği kanamak, yüreği yanmak sözleriyle bitiyor türkü. İki deyim için de denemeler yazılabilir. Ama en yalını, en damıtılmışı bu. Türkçe konuşanların, Türkçe söyleyenlerin bir iki denemelik konuyu "iki sözcükle" aktarması...

İki çok anlamlı sözcükle... Türkçenin gücü. Halk şiirinin gücü. Yalın mı yalın ama eksiksiz. Yalın mı yalın ama çok anlamlı. Çağrışımlı. Görselli. Göstergeli. Soyutla somutun ağdalaşması. Bir iki sözcükle eksiksiz anlatım.

Duyguyu, düşünceyi bir iki sözcükle en vurucu, en eksiksiz anlatma...Türkçe konuşanın, Türkçe düşünenin, Türkçe yazanın anlatım biçimi bu. Ne DİVANDA var, Ne TanzimatTTA, Ne SERVETİFÜNUNDA. Yazınımıza bu doğru yolu uygulama HECECİLER LE başladı.

1940 sonrası şiirimiz, öykümüz, denememiz... bu doğru yolun yaratıcılarıyla görkemlendi... Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday, Oktay Rifat, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Cahit Külebi... Böyle "büyük" oldular. Necati Cumalı'da örneğin KARAKOLDA şiirinde GİRESUN'UN İÇİNDE İKİ SOKAK ARASI gibi türkülerin, Karacaoğlan koşmalarının, HALK ŞİİRİNİN izleri vardır.

Orhan Veli Kanık'ın KİTABEİSENGİMEZARINDA da, Memduh Şevket Esendal'ın öykülerinde de... Sabahattin Ali'nin öykülerinde de. Örneğin KAĞNI öyküsünün başlangıcına bakın... Refik Halit Karay'ın belleğinizden silinmeyen ESKİCİ'ye bakın.

Oradaki çocuğun dudaklarından dökülüveren sözcüklere ÇİVİLER AĞZINA BATMAZ MI SENİN?.....Yeni şiirimiz de gücünü halk söyleyişinden alıyor; türkülerden, koşmalardan... Bakmayın siz Cemal Süreya'nın FOLKLOR ŞİİRE DÜŞMAN demesine...

Onun en beğendiğiniz şiirinin yaratıcısı da "halk söyleyişleri" dir...GÜĞÜM KOYDUM ÇEŞMEYE (ZERNİŞAN). Yöresi: Giresun-Tirebolu. Kaynak: Murat Uraz. Derleyen: Ayhan Yüksel: Güğüm koydum çeşmeyeVarın bakın dldu mu (doldu mu)Üç aylıcak gelineBöyle zulüm oldu mu Ay gibi Zernişan Haller perişanDeryada balık çokturKum yemiş karnı tokturAnası olmayanınBabası evi yoktur-K- Evin önü portakal Portakala kim bakar Zengin Emine dururken Zernişan'a kim bakar-K-Ben balık olacağımDeryaya dalacağımAllah'ın emri ileEmine'yi alacağım-K-Türkü, türkü sözleri Murat Uraz'ın yapıtından alınmadır.

Türkü notalanmadığı için ezgisine ulaşılamamıştır. Derleyici Ayhan Yüksel'in Tirebolu türkülerini notalattığı basına yansıdı. Bu gerçekleşirse sözlerini öğrendiğimiz türkünün ezgisini de öğreneceğiz...Yöremizde atma türkülere, halk anlatılarına, masallara... konu olan "zengin-yoksul" çelişkisi üstüne oluşturulmuş bir TİREBOLU türküsü.

"Zengin-yoksul" karşıtlığının en yaygın olduğu yerleşim geçmişte Tirebolu'ydu. Türkü bu açıdan da üstüne yazı yazılacak, "makale" oluşturulacak türkülerden...