Habermetrik
← Ana Sayfa
17 Kasım 2026 03:19
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Trump yönetiminde Çin çatlağı artık çok belirgin

Trump yönetiminde Çin çatlağı artık çok belirgin
⏱️ 9 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Başkan Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmek üzere pazartesi günü Asya gezisine çıkarken,yönetimi yapay zeka teknolojisi konusunda Çin’e ne kadar sert baskı uygulanacağı hususunda açıkça ikiye bölünmüş durumda

Çin'e karşı uygulanacak politikalar konusunda Beyaz Saray'da iki farklı kanadın olduğunu bizzat Başkan Trump açıkladı. Trump, "Biri Çin ile dostane olmak istiyor, diğeri ise Çin ile büyük bir kriz çıkarmak istiyor. İkisi de kabul edilebilir ama bunlar farklı görüşler" dedi.

Başkan Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmek üzere pazartesi günü Asya gezisine çıkarken,yönetimi yapay zeka teknolojisi konusunda Çin’e ne kadar sert baskı uygulanacağı hususunda açıkça ikiye bölünmüş durumda. Trump ise “Çin’i gücendirecek” hamleler yapmak istemediğini dile getirdi.

The New York Times gazetesinin haberine göre, Trump kabinesi içindeki Çin politikası kavgasının kamuoyu önüne taşması, Nvidia skandalının yarattığı sarsıntının hükümet içindeki çatlakları ne denli derinleştirdiğini ve ABD’nin Pekin ile nasıl hesaplaşması gerektiğine dair tartışmaları gün yüzüne çıkardığını gösteriyor.

Bu hafta Çin’in teknoloji merkezi Shenzhen’de düzenlenecek zirvede Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmesi beklenen Trump; Amerika’nın en güçlü rakibine yönelik ulusal güvenlik endişeleri ile Nvidia’nın çip işini ayakta tutma ve Şi ile yeni bir ticaret savaşından kaçınma arzusu arasında denge kurmakta zorlanıyor.

Bu gerilimler pazartesi günü merkez sahneye taşındı. Trump, Hazine Bakanı Scott Bessent ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in, Çin’in başka ülkelerdeki veri merkezleri aracılığıyla gelişmiş yapay zeka çiplerine erişmesini sağlayan yasal boşluğun ne kadar sert bir şekilde kapatılacağı konusunda ters düştüklerini kabul etti.

Asya’ya hareket etmeden önce Beyaz Saray bahçesinde gazetecilere konuşan Trump, iki bakanı için şunları söyledi:

“Biri Çin ile dostane olmak istiyor, diğeri ise Çin ile büyük bir kriz çıkarmak istiyor. İkisi de kabul edilebilir ama bunlar farklı görüşler.”

Bu tartışma, Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın, ABD’li yetkililerin Çin istihbarat unsuru olarak tanımladığı Alice Huang’ın da aralarında bulunduğu iki evlilik dışı ilişkisinin ortaya çıkmasının ardından geçen hafta istifa etmesiyle daha da şiddetlendi.

Yaşanan sarsıntının ortasında Trump, kamuoyu önünde ulusal güvenliğe yönelik risklerden ziyade Şi’yi kızdırmaktan daha fazla endişe duyuyor gibi göründü. ABD istihbarat yetkililerinin ve bizzat Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun, Huang’ın ilişkisi ve Çin casusluğu konusunda kendisine yaptığı uyarılarla ilgili haberleri küçümsedi.

Çinli yetkililer Alice Huang’ın bir istihbarat ajanı olduğu iddialarını reddetti. Pazartesi günü Trump da bu konuda yeniden şüphe uyandıran ifadeler kullandı. Gazetecilere verdiği demeçte, “Onun bir casus olduğunu bilmiyorum.

Genellikle olan şey şu: Çin’den ülkeye güzel bir kadın geldiğinde, onun casus olduğunu söylüyorlar,” dedi.

Bir muhabirin, Rubio’nun Alice Huang’ın casus olduğu konusunda kendisini uyardığını hatırlatması üzerine Trump,”Bana bunu kim söylemiş?” diye sordu. Söyleyenin Rubio olduğu belirtilince ise “Bunu duymadım,” yanıtını verdi.

Başkanın Çin’e yaklaşım tartışmasında nerede durduğu sorulduğunda Beyaz Saray sözcüsü Matthew Middleton, yönetimin Çin’e üçüncü ülkeler üzerinden gelişmiş Amerikan çiplerine erişim sağlayan boşluğu kapatmak için pazartesi günü çıkardığı yeni kuralı öne çıkardı. Trump’ın tercih ettiği “süper zeka” (S.I.) terimine atıfta bulunan Middleton,açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Bu adım, Amerika’nın en gelişmiş çiplerinin Çinli paravan şirketlere değil, öncelikle ABD’li süper zeka yenilikçilerine gitmesini sağlamaya yardımcı olacaktır. Trump yönetimi, Amerika’nın teknolojik üstünlüğünü korumak, ulusal güvenliğimizi güçlendirmek ve süper zekanın geleceğinin Amerika’da inşa edilmesini sağlamak için kararlı adımlar atmaya devam edecektir.”

Görüşmelere doğrudan vakıf olan altıdan fazla mevcut ve eski yetkiliye göre, Trump yönetimi içindeki Çin politikası ayrılığı kavgalı iki bakanın ötesine uzanıyor. Mücadelenin bir tarafında, bakanlığı çip ihracat kurallarını yazıp uygulayan ve veri merkezlerine yönelik kısıtlamaların daha yumuşak bir versiyonunu savunan Lutnick yer alıyor.

Diğer tarafta ise Bessent, aynı zamanda Trump’ın ulusal güvenlik danışmanı olan Rubio, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ulusal Güvenlik Konseyi personelinin büyük kısmı bulunuyor. Bu isimlerin tamamı aylardır Çin’in yapay zeka çiplerine erişimine geniş kapsamlı sınırlar getirilmesi için bastırıyor.

Danışmanlarına göre Trump, kapalı kapılar ardında o günkü ruh haline bağlı olarak iki kamp arasında gidip geliyor.

Bessent, cuma günü katıldığı bir televizyon röportajında, Nvidia skandalının merkezindeki Singapurlu şirket Megaspeed’e yaptırım uygulamadığı için Ticaret Bakanlığı’nı suçlayarak “kalem bakanlığın elinde” demişti. Ayrıca Çin’e yasa dışı çip aktarılmasını durdurmak için yeterince çaba göstermezse Nvidia’nın “sorumlu tutulması” gerektiğini de belirtmişti.

Kağıt üzerinde Trump, Hazine Bakanı’nın yanında yer aldı. Asya’ya gitmeden kısa bir süre önce yönetimi, Bessent’in bastırdığı ve Lutnick’in direndiği Çin’in çip erişimine yönelik kısıtlamaları yayımladı. Ancak Trump’ın pazartesi günkü tereddütlü açıklamaları, yönetim içindeki ve dışındaki bazı Çin şahinlerini, başkanın kararından dönebileceği veya yeni kuralı Şi ile yapacağı pazarlıklarda bir koz olarak kullanabileceği konusunda endişelendirdi.

Gazeteciler pazartesi günü bu hassas durumu sorduğunda Trump, Lutnick’in “çok iyi bir iş çıkardığı” konusunda ısrar etti. Megaspeed’e karşı harekete geçilmesindeki herhangi bir gecikmenin Şi’yi üzmekten kaçınmak amacıyla yapıldığını ima ederek, “Eğer geciktirmeseydiniz, bir şeyler yapmasaydınız, Çin ile büyük bir kriz çıkabilirdi. Tam oraya gitmeden önce Çin’i gücendirmek isteyeceğinizi sanmıyorum,” dedi.

Ticaret Bakanlığı tarafından pazartesi sabahı yayımlanan yeni kural, ABD dışındaki veri merkezlerinin merkezi Çin, Rusya, İran ve diğer bazı yüksek riskli ülkelerde bulunan firmalara ciddi miktarda bilgi işlem gücü satmadan önce hükümetten lisans almasını zorunlu kılacak. Yetkililer bunun, Çinli firmaların satın almaları yasak olan gelişmiş Nvidia çiplerini kiralamalarına olanak tanıyan boşluğu kapatacağını söylüyor; zira bu erişim Çin’in yapay zeka endüstrisinin hızla ilerlemesine yardımcı olmuştu.

Tartışmaya dahil olan ABD’li yetkililer, Çin’in yapay zeka modellerinin ABD’ye yönelik siber saldırılar açısından büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor.

Hamleyi duyuran basın açıklamasında, perde arkasındaki kavgayı yansıtan alışılmadık bir satır yer aldı: Ticaret Bakanlığı, kuralın “Hazine Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından ve onların talimatıyla yazıldığını” belirtti.

Yeni politika 90 gün içinde yürürlüğe girecek. Uygulanması ise bu önlemin sıkı bir muhalifi olan Lutnick’e düşecek. Lutnick’e yakın bir kaynak, bakanın kısıtlamaların Çin ile yeni bir ticaret savaşı başlatabileceği konusunda başkanı ve meslektaşlarını defalarca uyardığını söyledi.

Lutnick’e yakın başka bir kaynak ise Hazine Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyi ile ilgili düşülen o şerhin, yanlış yönlendirilmiş bir politika olarak gördükleri bu karardan kimin sorumlu olduğunu açıkça ortaya koyma amacı taşıdığını ifade etti.

Jensen Huang, bir şirket yöneticisi ve ABD’li yetkililerin Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı unsuru olarak tanımladığı Alice Huang ile olan ilişkilerinin ortaya çıkmasının ardından, yönetim kurulunun baskısıyla geçen hafta Nvidia CEO’luğundan ayrılmıştı. Alice Huang, ABD makamlarının Çin’e çip kaçakçılığı iddiasıyla soruşturduğu Singapur merkezli veri merkezi şirketi Megaspeed’in kurucusu. (Megaspeed ise yasal ve meşru bir ticaret yürüttüğünü savunuyor.)

The New York Times, Trump’ın geçen yılın sonlarında ve bu baharda olmak üzere en az iki kez Huang’ın bu ilişkisi konusunda uyarıldığını daha önce yazmıştı. Konuyla ilgili bilgilendirilen iki ABD’li yetkiliye göre Rubio, Huang’ın Bayan Huang ile olan bağlantısından o kadar endişelenmişti ki 30 Mart’ta kadının Çin’in en üst düzey casusluk teşkilatıyla temas halinde olduğunu gösteren istihbaratı özetleyen gizli bir not yazdı.

Yetkililer, Rubio’nun mayıs ayında başkanlık uçağı Air Force One’da Trump’a bu istihbarat hakkında yüz yüze brifing verdiğini de aktardı.

Yetkililere göre Bayan Huang hakkındaki bu gizli istihbarat, başkanın mayıs ayındaki Pekin gezisinin şekillenmesinde sahne arkasında rol oynadı. Huang, başlangıçta davet edilen yöneticiler listesinden çıkarılmıştı. Ancak haberlerde yokluğuna dikkat çekilmesinin ardından Trump onu aradı ve Huang, Air Force One’ın planlı duraklama noktası olan Alaska Anchorage’a giderek uçakta başkanla buluştu.

Trump o dönemde Huang’ın davet edilmediğine dair haberleri “Yalan Haber!” olarak nitelendirmişti.

Trump, tüm bu süreç boyunca Huang’ın arkasında durdu. The Times’ın aktardığına göre başkan, geçen hafta onu arayarak görevi için savaşmaya teşvik etti. Pazartesi günü ise Huang’ın göreve iade edilmesini görmekten “rahatsız olmayacağını” belirterek, “Bence büyük bir ders çıkardı,” dedi.

Huang, ikinci başkanlık döneminin başından bu yana Trump’a yakın durmaya özen gösterdi; onu kamuoyu önünde cömertçe övdü ve Trump’ın yönetimin başarısı olarak sunduğu devasa yatırım duyuruları yaptı.

Ağustos 2025: Trump, gelirden hükümete yüzde 15 pay verilmesi şartıyla Nvidia’nın H20 çiplerinin Çin’e ihracatına yeniden izin verdi (ancak Pekin bu satışları hiçbir zaman onaylamadı). Bundan iki ay sonra Nvidia, Trump’ın Beyaz Saray balo salonu projesi için 25 milyon dolar taahhüt etti.

Aralık 2025: Trump, gelirinin yüzde 25’inin ABD hükümetine aktarılması karşılığında Nvidia’nın daha güçlü H200 çiplerini Çin’e satabileceğini duyurdu. Trump’ın yardımcılarına Nvidia’yı borsa ve genel ekonomi için merkezi bir konumda gördüğünü söylediği biliniyor.

Veri merkezi kuralı yönetim içinde aylardır bekletiliyordu. İki üst düzey yetkiliye göre Trump kuralı ağustos ayında onaylamıştı ancak Ticaret Bakanlığı yayımlamamıştı. Biden yönetimi görevden ayrılmadan hemen önce benzer kısıtlamalar getirmişti.

Trump yönetimi geçen yıl bunları yürürlükten kaldırmış ve o zamandan beri hazırlanan birkaç alternatif kural taslağı da rafa kalkmıştı.

Pekin’e karşı daha sert bir duruşu destekleyen mevcut ve eski yetkililer, Trump’ın pazartesi günkü sözlerinin yalnızca diplomatik nezaket ifadeleri olmasını, çip kısıtlamalarının arkasında durmasını ve Megaspeed soruşturmasının kendi mecrasında ilerlemesine izin vermesini umduklarını dile getirdi.

Başkanla birlikte çalışmış diğer bazı isimler ise daha şüpheci. Trump, Mayıs 2025’te Pekin ile yürüttüğü gümrük vergisi savaşından geri adım attığından beri, ulusal güvenlik ekibine ticari ilişkileri bozabilecek herhangi bir adımdan çekindiğini açıkça belli ediyor.

2017 ve 2018 yıllarında Trump’ın ulusal güvenlik danışmanlığını yapan ve yönetimden ayrıldığından beri başkanı eleştiren H.R. McMaster, Trump’ın anlaşma yapma içgüdüsünün Çin politikasını defalarca baltaladığını söyledi:

“Bence Başkan Trump, kimsenin yapamayacağı anlaşmayı kendisinin yapabileceğine olan inancı nedeniyle sık sık engelleniyor. Sonuç olarak, Çin’in ekonomik saldırganlık politikasına karşı tutarlı bir rekabet politikası yürütmek yerine sık sık yalpalıyor ve kendi elini zayıflatıyor.”

Nvidia Yönetim Kurulundan Jensen Huang’a kötü haber

Deneyiminizi iyileştirmek, tanımlama bilgilerini, sitemizin doğru şekilde çalışmasını sağlamak, içerikleri ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sunmak ve site trafiğimizi analiz etmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: 10haber.net
Haber metni ve görseller 10haber.net sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Teknoloji
Yayın: 17 Kasım 2026 03:19 · Kaynak: 10haber.net
Kaynağı Oku ↗