Dünyanın nazar boncuğu Meke Gölü’nün gözyaşları kurudu! Konya’daki doğa harikasında geriye ne kaldı?

Bir zamanlar masmavi sularında flamingoların konakladığı, göçmen kuşların sesleriyle cıvıl cıvıl olan Meke Gölü, bilinçsiz yer altı suyu tüketimi ve kuraklık sebebiyle yok olma noktasına geldi. Son 12 yılda büyük ölçüde kuruyan, yağışlara rağmen eski görünümüne kavuşamayan göl, milyonlarca yıllık doğal geçmişinin insan eliyle nasıl kaybedildiğini gözler önüne serdi.

Konya’nın Karapınar ilçesinde bulunan ve kuş bakışı görüntüsüyle “Dünyanın nazar boncuğu” olarak anılan Meke Gölü, bugün eski güzelliğinden uzak, kurumuş göl yatağı ve çıplak topraklarıyla dikkat çekiyor. Bir zamanlar masmavi sularıyla ortasındaki volkanik adayı kucaklayan, flamingolar başta olmak üzere göçmen kuşlara ev sahipliği yapan göl, yıllardır süren kuraklık ve Konya Kapalı Havzası’ndaki yer altı sularının aşırı tüketilmesi nedeniyle kurudu.

Gölün bulunduğu bölgede son yıllarda etkili olan yağışlar da bu kaybı telafi etmeye yetmedi. Kış ve ilkbahar yağışlarının ardından bazı bölümlerde küçük su birikintileri oluşsa da Meke’yi yeniden göl olarak nitelendirebilmek zor.

MİLYONLARCA YILLIK DOĞA HARİKASI SUSUZ KALDIMeke Gölü’nün hikâyesi milyonlarca yıl öncesine uzanıyor. Yaklaşık 4 milyon yıl önce meydana gelen volkanik patlama sonucunda oluşan krater, zamanla suyla dolarak göle dönüştü.

Günümüzden yaklaşık 9 bin yıl önce gerçekleşen ikinci volkanik patlamayla gölün ortasında yeni bir volkan konisi meydana geldi. Bu oluşum, Meke Gölü’ne kuş bakışı görüntüsünde nazar boncuğunu andıran benzersiz şeklini kazandırdı.

Deniz seviyesinden 981 metre yükseklikte bulunan gölün ana yapısı yaklaşık 800 metre uzunluğunda, 500 metre genişliğindeydi ve geçmişte 12 metreye ulaşan bir derinliğe sahipti. Ortadaki volkanik koninin üzerinde yer alan ikinci göl ise yaklaşık 25 metre derinliğinde ve tuzlu suya sahip.

Volkanik adacıklar, koyu renkli lavlar ve çevresindeki jeolojik oluşumlarla dikkat çeken Meke, görsel güzelliğinin yanı sıra bilimsel değeriyle de öne çıkıyor. Binlerce yıl boyunca biçimini koruyan bu doğal oluşum, yeryüzünün geçmişine ışık tutan önemli bir jeolojik değer niteliği taşıyor.

Ancak günümüzde Meke’nin eski eşsiz güzelliğinden eser yok. Meke Gölü’nün tamamen kurumasıyla birlikte, bir zamanlar ziyaretçilerin hayranlıkla izlediği ve “Dünyanın nazar boncuğu” olarak adlandırılan oluşum artık ziyaret edilmiyor.

NAZAR BONCUĞU RENGİNDEKİ SU ARTIK YOKKarapınar ilçe merkezinin yaklaşık 8 kilometre güneydoğusunda, Karapınar-Ereğli kara yolundan ayrılan güzergâh üzerinde bulunan Meke Gölü, geçmişte çevresini saran mavi sular ve ortasındaki volkanik adacıklarla eşsiz bir manzara sunuyordu. Göle adını veren meke kuşlarıyla birlikte farklı kuş türlerinin uğrak noktası olan bölge, doğa tutkunlarının vazgeçilmezlerindendi.

Gölün çevresindeki koyu renkli volkanik yapı ile mavi suyun oluşturduğu karşıtlık, ona “Dünyanın nazar boncuğu” adını kazandırdı. Ancak suyun çekilmesiyle bu görüntü de büyük ölçüde ortadan kalktı. Bir zamanlar mavi bir göz gibi görünen Meke, günümüzde kurumuş yatağı ve çıplak zeminiyle cazibesini kaybetti.

FLAMİNGOLAR GİTTİ, MEKE’NİN SESİ KESİLDİMeke Gölü’nün kurumasında kuraklık ve iklim değişikliğinin yanı sıra Konya Kapalı Havzası’ndaki yer altı sularının bilinçsiz kullanılması da önemli rol oynadı. Özellikle tarımsal sulamada yer altı suyuna yoğun biçimde başvurulması, su seviyelerinin düşmesine ve gölün beslendiği kaynakların zayıflamasına yol açtı.

Bölgede yağışların azalması, sıcaklıkların yükselmesi ve buharlaşmanın artması da süreci hızlandırdı. Meke Gölü, geçmişte eşsiz görüntüsünün yanı sıra barındırdığı canlı yaşamıyla da öne çıkmıştı. Meke kuşları başta olmak üzere çeşitli su kuşları ve göçmen türler, gölün sunduğu yaşam alanından yararlanıyordu.

Flamingoların da uğrak noktaları arasında gösterilen bölge, sulak alan özelliği sayesinde kuşların beslenmesine ve konaklamasına imkân sağlıyordu. Suların çekilmesiyle birlikte bu yaşam alanı da büyük ölçüde ortadan kalktı.

Kuşların beslenebileceği ve barınabileceği uygun koşulların ortadan kalkması, bölgedeki ekolojik dengeleri olumsuz etkiledi. Geçmişte masmavi suyuyla yerli ve yabancı ziyaretçileri ağırlayan gölün kuruması, bir doğa kaybı olmasının yanı sıra bölgenin turizm potansiyelini de olumsuz etkiledi.