Bürokratik Retorik ve Yerel Gerçeklik Kıskacında Şebinkarahisar: İl Olma Arzusundan Sosyo-Ekonomik Darboğaza

BÜROKRATİK RETORİK VE YEREL GERÇEKLİK KISKACINDA ŞEBİNKARAHİSAR: İL OLMA ARZUSUNDAN SOSYO-EKONOMİK DARBOĞAZA Türkiye’nin mülki idare yapısında 1933 yılından bu yana süregelen ve sembolik bir anlam kazanan Şebinkarahisar’ın "il hakkının iadesi" mücadelesi, son açıklanan potansiyel il/ilçe değerlendirme listelerinde adının bir kez daha yer almamasıyla yeni bir hayal kırıklığı dalgasına yol açmıştır.

Ancak bölgesel kalkınma ve kamu yönetimi ilkeleri ışığında incelendiğinde; meselenin yalnızca bürokratik bir statü talebinden ibaret olmadığı, asıl krizin kentin kendi içindeki dinamikleri koruyamamasından kaynaklandığı görülmektedir.

Şebinkarahisar, bölgesel bir güç odağı (il) olma iddiasından önce, sürdürülebilir bir ilçe ölçeğinde tutunabilme mücadelesi vermektedir.

1. Demografik Erime: 10 Bin Psikolojik Eşiği ve Kentsel Canlılık

Bölgesel iktisat literatüründe demografik dinamizm, kamu yatırımlarının ve idari altyapının meşruiyet temelini oluşturur. Şebinkarahisar ilçe merkez nüfusunun 10 bin psikolojik sınırına doğru gerilemesi ve göç olgusunun kronikleşmesi, idari statü taleplerinin rasyonel zeminini zayıflatmaktadır.

İktisadi ve sosyal sermayesini dışarıya kaptıran, genç nüfusu elinde tutamayan ve istihdam olanakları daralan bir yapının; daha üst bir idari ölçeğe taşınması sürdürülebilir görünmemektedir.

İl olma mücadelesinin ilk durağı, kaçınılmaz olarak kentsel nüfus erimesini durduracak sosyo-ekonomik tedbirlerin alınmasıdır.

2. Seçim Vaatleri, Stratejik Planlama ve Uygulama Sapması

Seçim süreçlerinde kamuoyuna deklare edilen yaklaşık 50 proje; kentsel yönetişim, stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme disiplininden uzak vaatler silsilesi olarak kalmıştır.

Projelerin hayata geçirilememesi ve kent vizyonunun kağıt üzerinde kalması, yerel yönetim mekanizmasında ciddi bir proje yönetimi ve takip eksikliğine işaret etmektedir.

Sahada görünür kılınamayan her proje, yerel kamuoyunda yönetişim güvenini zedelemektedir.

3. Merkezi Hükümet – Yerel Yönetim Söylem Çelişkisi: Bütçe Hakikati

Süreçteki en belirgin idari çelişki, bütçe kullanımı ve kamu kaynaklarının transferi hususunda ortaya çıkmaktadır.

Yerel aktörler ve idareciler, projelerin aksamasını Kahramanmaraş merkezli depremler ve makroekonomik olumsuzluklar nedeniyle "devlet desteğinin ve genel bütçe imkânlarının yetersizliği" gerekçesine bağlamaktadır.

Buna karşın, Ekonomi Yönetimi ve Hazine ve Maliye Bakanlığı kanadından yapılan resmi açıklamalar; hiçbir bakanlığın yatırım bütçesinde kesintiye gidilmediğini, kamu ödeneklerinin artarak devam ettiğini ve "yatırımların durdurulduğu" yönündeki söylemlerin gerçeği yansıtmadığını vurgulamaktadır.

Bu noktada metodolojik bir soru doğmaktadır: Maliye Bakanlığı kaynak aktarımının kesintisiz sürdüğünü ifade ederken, yerelde projelendirilemeyen kaynağın akıbeti nedir?

Ya Mali Temelli Sistem Doğru Çalışmakta, Ancak Yerel Kapasite Yetersiz Kalmaktadır: Bu senaryoda yerel yönetimlerin proje üretme, kaynak çekme (absorbe etme) ve idari lobi yürütme kapasitesinin zayıf olduğu, sorumluluğun dış etkenlere yüklenerek bir kamuoyu iknası (retorik) yürütüldüğü sonucuna varılır.

Ya da Bölgesel Tahsisat Mekanizmasında Aksaklık Yaşanmaktadır: Bu durumda ise yerel aktörlerin merkezi idare nezdindeki temsil ve takip gücünün yetersiz kaldığı aşikârdır.

Her iki ihtimalde de yerel yönetim dilinin sorumluluktan kaçınan ve retoriğe dayalı bir yapıya bürünmesi, kentsel gelişimin önündeki en büyük engeldir.

Şebinkarahisar’ın meşru tarihi hakkı olan il olma mücadelesi, yerel yönetimin lafı eveleyip geveleyen söylemsel savunma mekanizmalarıyla sürdürülemez.

Yerel dinamiklerin harekete geçirilerek 10 bin nüfus sınırının güçlü bir ekonomik tabanla aşılmasına,

Merkezi bütçe ile yerel projeler arasındaki takipsizliğin sonlandırılmasına bağlıdır.

Yerel idarecilerin, makro krizleri ve doğal afetleri birer sığınak olarak kullanmaktan vazgeçip, merkezi idarenin bütçeleme gerçekleriyle örtüşen tutarlı, takip edilebilir ve şeffaf bir kalkınma modeli ortaya koymaları zaruridir.

Aksi takdirde Şebinkarahisar, il olma idealini tartışırken, kendi ölçeğini de kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Fatih Mahallesi – Giresun Caddesi Şebinkarahisar’ın tercih edilen konumlarından Fatih Mahallesi’nde, Giresun Caddesi üzerinde, ana yola cepheli, fera...