Akçakale’de Roma döneminden kalma 29 kaya mezarı! Bazılarında özel mezar odaları var

Şanlıurfa’nın Akçakale ilçesine bağlı Yusufbey Mahallesi’nde bulunan Has Nekropol Alanı’nda Roma döneminden kalma 29 kaya mezarı tespit edildi. Şanlıurfa Valiliğinin 2026 yılında yayımladığı Kültür Atlası’ndaki envanter çalışmasında, Has Küme Evleri’nin yaklaşık 500 metre kuzeyindeki kayalık alanda 20 arcosoliumlu kaya mezarı ile 9 khamosorion mezar belgelendi.

Geniş bir alana yayılan nekropolde bazı mezarlara basamaklı geçiş koridorlarıyla ulaşılırken, mezar odalarının iç bölümlerinde ana kayaya oyulmuş özel mezar alanları bulunuyor. Bazı örneklerde ise üçgen alınlıklı ve sanduka biçiminde hazırlanmış mezar tekneleri dikkat çekiyor.

Has Nekropol Alanı yaklaşık 380 metre uzunluğunda

Envanter kayıtlarına göre nekropol, doğu-batı doğrultusunda yaklaşık 380 metre, kuzey-güney doğrultusunda ise 420 metre boyunca uzanan kayalık bir alanı kapsıyor. Mezarların girişlerinde basamaklı veya basamaksız, üstü açık geçiş koridorları bulunuyor.

Arcosolium tipi mezarlarda ana kayaya oyulan mezar odalarının iç duvarlarında özel defin bölümleri oluşturulmuş. Bazı mezar teknelerinin üçgen alınlıklı biçimde tasarlanması, alandaki mezar mimarisinin farklı örneklerini ortaya koyuyor.

Mezarların bir bölümü ayrıntılı olarak belgelendi

Khamosorion mezarlar, ana kayaya oyulmuş mezar teknesi biçimindeki düzenlemeleriyle arcosolium tipi kaya mezarlarından ayrılıyor. Has Nekropol Alanı’nda her iki mezar türünün bir arada tespit edilmesi, bölgedeki tarihî defin uygulamalarının çeşitliliğini gösteriyor.

Kaçak kazılar mezarlara zarar verdi

Kültür Atlası’ndaki envanter kayıtlarında nekropolün korunma durumuna ilişkin tespitler de yer aldı. Mezarların bir bölümünün kaçak kazılar nedeniyle molozla dolduğu, alanın hem doğal koşullardan hem de insan kaynaklı müdahalelerden etkilendiği belirtildi.

Envanter çalışması alanı Roma dönemine tarihlendiriyor ve birinci derece arkeolojik sit potansiyeline işaret ediyor. Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığının 21 Aralık 2016 tarihli 2341 sayılı koruma kurulu kararında Has Mevkii’ndeki mozaikli alan, kaya mezarları ve su sarnıçları ikinci derece arkeolojik sit olarak tescil edilmiş durumda.

İki kayıttaki sınıflandırma farklılığı nedeniyle güncel koruma statüsünün resmî tescil kararları üzerinden ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.