TCMB'den fon analizinde dikkat çeken tablo: 4 bin 500 şirketin 116 milyar lirası tasfiye fonlarında

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki araştırmacılar, yatırım fonlarının tasfiye sürecinin reel sektör üzerindeki etkilerini inceleyen yeni bir analiz yayımladı. Araştırmaya göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda en az 1 milyon liralık yatırımı bulunan yaklaşık 3 bin şirketin toplam 116 milyar lirası bulunuyordu.

Daha küçük yatırımlar da hesaba katıldığında şirket sayısı 4 bin 500'e, yatırım tutarı ise 116,2 milyar liraya ulaşıyor. Analizde, şirketlerin fonlardaki kaynaklarına erişememesinin üretim, tedarik ilişkileri ve finansman kararları açısından oluşturabileceği risklere dikkat çekildi.4 BİN 500 ŞİRKETİN 116,2 MİLYAR LİRASI FONLARDATCMB'nin araştırma platformu Merkezin Güncesi'nde, Kadir Gürci ve Ünal Seven imzasıyla yayımlanan çalışmada, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül'de tasfiye kararı aldığı yatırım fonlarının reel sektörle bağlantısı incelendi.

Araştırmada, 15 Eylül itibarıyla en az 1 milyon liralık fon yatırımı bulunan yaklaşık 3 bin şirketin portföylerinin toplam büyüklüğü 116 milyar lira olarak hesaplandı. Analizin dipnotlarında ise 1 milyon liranın altında yatırım yapan şirketler de dahil edildiğinde toplam firma sayısının 4 bin 500'e, yatırım büyüklüğünün 116,2 milyar liraya yükseldiği belirtildi.

Bu tutar, şirketlerin tasfiye kararından önce söz konusu fonlarda bulunan yatırımlarını ifade ediyor. Dolayısıyla 116,2 milyar liranın tamamının kaybedildiği veya geri alınamayacağı anlamına gelmiyor.57 MİLYAR LİRA PARA PİYASASI FONLARINDAAnalizde, en az 1 milyon liralık yatırımı bulunan şirketlerin fon portföyleri de incelendi.

Buna göre 116 milyar liralık yatırımın 57 milyar lirası para piyasası fonlarında bulunuyor. Yaklaşık 59 milyar liralık kalan bölüm ise hisse senedi fonları ve diğer yatırım fonlarına dağılmış durumda. Araştırmacılar, bu şirketlerin belirli bir sektörde yoğunlaşmadığını, farklı ekonomik faaliyet alanlarına yayıldığını belirtti.

ŞİRKETLERİN İSTİHDAM VE İHRACAT PAYI AÇIKLANDIAraştırmada tasfiye fonlarında yatırımı bulunan şirketlerin Türkiye ekonomisindeki ağırlığı da hesaplandı. Çalışmaya göre incelenen firmalar, reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2'sini oluşturuyor.

Aynı firmaların toplam istihdamdaki payı yüzde 0,6, cirodaki payı yüzde 0,9, ihracattaki payı yüzde 1,1 ve ticari kredi bakiyesindeki payı yüzde 0,9 olarak belirlendi. Araştırmacılar, fon yatırımının büyüklüğünün her şirket açısından aynı derecede risk oluşturmadığına dikkat çekti.

FONLARA BAĞIMLILIĞI YÜKSEK ŞİRKETLER İNCELENDİTCMB araştırmacıları, şirketlerin tasfiye fonlarındaki yatırımlarını bilançolarındaki dönen varlıklarla karşılaştırarak risk grupları oluşturdu. Fon yatırımının dönen varlıklara oranı yüzde 10 ve altında olan şirketler düşük, yüzde 10 ile yüzde 50 arasında bulunanlar orta, yüzde 50'nin üzerinde olanlar ise yüksek maruziyet grubunda değerlendirildi.

Analize göre yüksek maruziyet grubundaki şirketlerin Türkiye'nin toplam istihdamı ve cirosundaki payı ayrı ayrı on binde 3 seviyesinde kaldı. Bu şirketlerin toplam ticari kredilerdeki payı ise on binde 2 olarak hesaplandı.

Araştırmada, fon yatırımlarına yüksek ölçüde bağımlı firmaların ekonomi genelindeki ağırlığının sınırlı olduğu belirtildi. TEDARİKÇİ ŞİRKETLER DE RİSK ALTINDATCMB analizinde dikkat çekilen başlıklardan biri de tasfiye sürecinin şirketler arasındaki ticari ilişkiler üzerindeki olası etkileri oldu.

Araştırmacılar, fonlarda yatırımı bulunan şirketlere mal veya hizmet satan tedarikçilerin durumunu da değerlendirdi. Buna göre toplam satışlarının yüzde 5'inden fazlasını tasfiye fonlarında yatırımı bulunan şirketlere gerçekleştiren tedarikçiler, Türkiye'deki istihdamın yüzde 1,2'sini ve toplam cironun yüzde 1,5'ini oluşturuyor.

Düşük fon maruziyeti bulunan müşteriler hesaplamadan çıkarıldığında ise bu oranların belirgin biçimde gerilediği ifade edildi. Analizde, bir şirketin likidite sıkıntısı yaşamasının yalnızca kendi faaliyetlerini değil, ödeme ve tedarik ilişkileri üzerinden başka şirketleri de etkileyebileceğine dikkat çekildi.

ŞİRKETLERİN KISA VADELİ KREDİ KULLANIMI ARTTIAraştırmada, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin kredi kullanımındaki değişim de mercek altına alındı. Haftalık veriler, söz konusu şirketlerin kullandığı kısa vadeli Türk lirası kredilerinin toplam kısa vadeli ticari kredi kullanımları içindeki payının arttığını gösterdi.

Araştırmacılar, bu bulgunun şirketlerin banka kredilerine erişiminin sürdüğüne işaret ettiğini belirtti. TCMB'nin 1 Ekim 2026'da bankaların likidite yönetimini ve makrofinansal istikrarı desteklemek amacıyla yaptığı düzenlemelerin de kredi görünümünde etkili olabileceği değerlendirildi.

Bununla birlikte çalışmada, incelenen şirketlerin ortalama kredi maliyetlerinin diğer firmalara göre bir miktar yüksek olduğu, ancak farkın istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadığı kaydedildi. MERKEZ BANKASI ANALİZİNDE RİSK UYARISIAraştırmacılar, fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin ekonomi içindeki payının görece düşük olmasının, bu firmaların yaşayabileceği nakit sıkıntılarının önemsiz olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.

Çalışmanın yalnızca fon yatırımı bulunan şirketleri ve bunların tedarikçi bağlantılarını incelediği belirtilerek, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisinin bu verilerle ölçülemeyeceği ifade edildi. Finansal varlık fiyatlarındaki düşüşlerin, finansman koşullarındaki sıkılaşmanın ve güven kaybının da tüketim, üretim ve yatırım kararlarını etkileyebileceği belirtildi.

Analiz, tasfiye sürecinde ilerleme sağlanmasının ve finansmana erişimi destekleyen önlemlerin olası ekonomik riskleri hafifletebileceğine dikkat çekti.