Ayasofya’nın altından tarih çıktı: 420 metrelik tünel temizlendi
- İstanbul’un simge yapılarından Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde yürütülen restorasyon çalışmaları, yapının yer altında saklı kalan tarihi mirasını da ortaya çıkarıyor
İstanbul’un simge yapılarından Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde yürütülen restorasyon çalışmaları, yapının yer altında saklı kalan tarihi mirasını da ortaya çıkarıyor. Yaklaşık iki yıldır devam eden kazı ve temizlik çalışmalarında 420 metrelik tünel hattı temizlenirken, 6 ayrı mekan ve 9 tünel tespit edildi.
Çalışmalar sırasında yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi de yer altından çıkarıldı. Ayasofya'nın yalnızca görünen mimarisi değil, yüzyıllardır toprak altında kalan bölümleri de kapsamlı araştırmalardan geçiriliyor. Yapının kuzeydoğu köşesinde bulunan hipoje olarak adlandırılan mezar yapısı ve çevresindeki yer altı alanlarında temizlik, kazı, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları etaplar halinde sürdürülüyor.
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, yaklaşık iki yıl önce başlatılan çalışmalarla zaman içinde toprakla dolan kapalı mekanların yeniden ortaya çıkarıldığını belirtti. Üst örtüsü zarar gördüğü için dolgu malzemesiyle kapanan alanlarda yapılan incelemelerde şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünel belirlendi.
Bazı tünellerin Roma döneminden kaldığı düşünülüyor Ortaya çıkarılan yapıların farklı dönemlerde kullanılmış olabileceğine dikkat çeken Güleç, bazı mekan ve tünellerin Roma dönemine ait olabileceğini değerlendirdiklerini söyledi. Son olarak 2 numaralı tünelde temizlik ve inceleme çalışmalarının başlatıldığını aktaran Güleç, buradan alınan örneklerin analiz edildiğini ifade etti.
İlk bulgulara göre söz konusu alanın Roma dönemindeki atriumun altyapı sistemlerinden biri olabileceği üzerinde duruluyor. Ayasofya'nın altından Yerebatan Sarnıcı'na uzanan tünel Kazı çalışmalarında ortaya çıkan en dikkat çekici ayrıntılardan biri ise Ayasofya'nın altındaki tünellerin Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerlemesi oldu.
Prof. Dr. Güleç, en uzun tünelde 200 metreyi aşan bir çalışma yürütüldüğünü belirterek, güney yönündeki tünelin doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na ulaştığını düşündüklerini açıkladı. Tünellerde biriken çamur ve tortuların temizlenmesiyle güzergahların takip edilebildiğini belirten Güleç, yaklaşık yüzde 3 eğime sahip tünelde halen su akışının bulunduğunu söyledi.
Bu suyun doğal bir kaynaktan gelebileceği gibi Bozdoğan Kemeri üzerinden gelen eski su dağıtım sistemine bağlı olabileceği de değerlendiriliyor. Tarihi kaynaklarda Küçük Ayasofya'dan Sarayburnu'na kadar uzanan eski Roma Caddesi'ne ilişkin haritaların bulunduğunu belirten Güleç, ancak tünellerin bu güzergahla bağlantısının henüz kesinleşmediğini vurguladı.
Yer altından 3 bin ton dolgu çıkarıldı Çalışmaların büyüklüğünü ortaya koyan bir diğer veri ise temizlenen dolgu malzemesi oldu. Ayasofya'nın yer altındaki bölümlerinden yaklaşık bin metreküp malzeme çıkarıldı. Yoğunluk hesabına göre bu miktarın yaklaşık 3 bin tona karşılık geldiği belirtildi.
Çıkarılan malzemelerin yıllar boyunca biriken çamur, toprak ve geçmişte bahçe düzenlemeleri sırasında oluşan molozlardan meydana geldiği bildirildi. Tarihi mekanların üst örtülerinin zarar görmesinin ardından bu alanların dolgu malzemesiyle kapatılarak düzleştirildiği değerlendiriliyor.
Temizlik çalışmaları sayesinde uzun süre kapalı kalan bölümler yeniden incelenebilir hale geldi. Ziyarete açılması için çalışmalar sürüyor Ortaya çıkarılan tarihi tünel ve mekanların ziyaretçilere açılması da gündemde. Ancak bu konuda henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Güleç, yer altındaki alanların ziyaretçilere açılabilmesi için güvenlik ve sağlık koşullarının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu doğrultuda teknik incelemelerin ve değerlendirmelerin devam ettiğini ifade etti.
Ayasofya'nın altında ortaya çıkarılan tünellerin ve tarihi yapı kalıntılarının, İstanbul'un geçmişine ilişkin yeni bilgilerin elde edilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Kültür-Sanat
Yayın: 20 Kasım 2026 13:25 · Kaynak: ankaramasasi.com.tr, ajans344.com