Oktruva Rüsûmu Cetveli: Reşadiye İskelesi’nden Vatan Savunmasına Para

Oktruva Rüsûmu Cetveli: Reşadiye İskelesi’nden Vatan Savunmasına Para

Reşâdiye Nâhiyesi Mudâfaa-ı Vatan Cemiyeti’nin arşivlerinde karşınıza çıkan oktruva rüsûmu cetveli, 1919-1921 yılları arasında Datça’nın ekonomik tarihini adeta bir roman gibi anlatıyor. Bir kutu âlâ nev’i sigara 20 kuruş, rakı beher kıyye 20 kuruş, konyak 15 kuruş, şarap 50 kuruş, zeytinyağı beher kıyye 1 kuruş… Çamuz köselesi, sığır köselesi, sabun, çivi, hasır, anason, kestane, susam, hurda incir, palamut, hatta gaz tenekesi ve kibrit destesi bile tek tek fiyatlandırılmış.

Belge No:37 ve 105’teki cetvellerde manifatura, hırdavat, erzak, iç badem, zeytin küspesi, tütün, çay, hatta yumurta ve tereyağına varıncaya kadar her malın resmi belirlenmiş. Bu paralar doğrudan kuvve-i icrâiyenin yevmiyesine, efrâdın ilbas ve iâşesine, hayvan mübayaasına ve cepheye irsâlata gidiyor.

Dadya İskelesi’ndeki Farmakidi Yani’nin mağazaları tartışılırken, aynı iskeledeki oktruva hasılatı Reşadiye’nin vatan borcunu ödüyor.

Heyet; Halil Bey’den 40 kuruş, Hidayet Bey’den 25 kuruş, Hacı Efendizâde Mehmed Efendi’den 9 kuruş toplayarak başlıyor. Sonra iskele rüsûmu devreye giriyor. Reşadiye’nin yoksul köylüsü bir yandan çapa kürekle geçimini sağlıyor, bir yandan da “vatan için bir kuruş” diyor.

Bugün Datça limanında turistik tekneler yanaşıyor, konaklama vergileri, liman ücretleri toplanıyor. Ama o günlerde her kuruş cephedeki mücâhide, yaralıya, aç kalan köye gidiyordu. Oktruva cetveli bize şunu hatırlatıyor: Ekonomi vatan içindir.

Datça’nın bugünkü bereketi, badem bahçeleri, zeytinlikleri, turizmi o cetveldeki fedakârlığın mirasıdır. Bu mirası korumak, rüsûmu betona değil; çevreye, tarıma, kültüre harcamak boynumuzun borcudur. Reşadiye’nin iskeleleri hâlâ konuşuyor: “Datça bizden sorulur!”

Osman Akın

Datça’dan

Summary in English: The octroi tax schedules found in the archives of the Reşadiye District National Defense Society document the economic history of Datça between 1919 and 1921. Detailed municipal duties were levied on a wide array of goods passing through Reşadiye Pier, ranging from tobacco, alcohol, and olive oil to hardware, livestock hides, and essential provisions.

The collected revenue directly financed the daily allowances, clothing, sustenance, animal purchases, and logistics for soldiers defending the homeland on the front lines. These historical records illustrate how the sacrifices of local villagers and port levies laid the foundation for modern Datça, standing as a reminder that economic resources historically served the defense and collective welfare of the nation.

Zusammenfassung auf Deutsch: Die Oktroi-Steuertabellen aus den Archiven der Gesellschaft zur Verteidigung des Vaterlandes des Bezirks Reşadiye dokumentieren die Wirtschaftsgeschichte von Datça in den Jahren 1919 bis 1921. An der Reşadiye-Pier wurden detaillierte Abgaben auf zahlreiche Handelsgüter wie Tabakwaren, Spirituosen, Olivenöl, Lederwaren, Baumaterialien und Grundnahrungsmittel erhoben.

Die gesamten Einnahmen flossen direkt in den Sold, die Verpflegung, die Ausrüstung der Soldaten sowie in die Beschaffung von Tieren und den Transport an die Kriegsfront. Diese Dokumente verdeutlichen die historischen Entbehrungen der lokalen Bevölkerung und unterstreichen, wie die damaligen Abgaben zur Verteidigung des Vaterlandes beigetragen haben.

Résumé en français: Les registres de droits d’octroi conservés dans les archives de la Société de défense de la patrie du district de Reşadiye retracent l’histoire économique de Datça entre 1919 et 1921. Des taxes précises étaient prélevées sur une grande diversité de marchandises transitant par le quai de Reşadiye, comprenant le tabac, les alcools, l’huile d’olive, les peaux, la quincaillerie et les denrées alimentaires.

Les recettes ainsi perçues étaient directement allouées à la solde, à l’habillement, au ravitaillement des troupes, ainsi qu’à l’achat d’animaux et à l’acheminement des ressources vers le front. Ces archives témoignent du dévouement de la population locale et rappellent que ces contributions financières étaient entièrement vouées à la défense nationale.

Περίληψη στα ελληνικά: Οι πίνακες δημοτικών δασμών από τα αρχεία της Εταιρείας Προάσπισης της Πατρίδας της περιοχής Ρεσάντιγε καταγράφουν την οικονομική ιστορία της Ντάτσα μεταξύ των ετών 1919 και 1921. Επιβλήθηκαν λεπτομερείς δασμοί σε πληθώρα εμπορευμάτων που διακινούνταν μέσω της αποβάθρας του Ρεσάντιγε, από προϊόντα καπνού, οινοπνευματώδη ποτά και ελαιόλαδο μέχρι είδη κιγκαλερίας, δέρματα και βασικά τρόφιμα. Τα έσοδα αυτά προορίζονταν αποκλειστικά για την κάλυψη των ημερομισθίων, της ένδυσης, της σίτισης, της προμήθειας ζώων και της υλικοτεχνικής υποστήριξης των μαχητών στο μέτωπο. Τα έγγραφα αυτά αναδεικνύουν τις θυσίες των κατοίκων και υπενθυμίζουν τον ιστορικό ρόλο της τοπικής οικονομίας στην υπεράσπιση της πατρίδας.