81 ilin çalgılarını anlatıyor: Kayseri’de hangi geleneğe dikkat çekti?

Müzik, sanat tarihi ve eğitim alanlarında içerikler üreten, akademik çalışmalar yapan araştırmacı ve müzik eğitimcisi Diren Askeri, yeni bir içerik dizisi hazırladı. Türkiye'nin 81 ilinde öne çıkan çalgıları inceleyen ve tanıtan Askeri'nin ikinci durağı Kayseri oldu.

Kayseri'de farklı çalgılar aynı sofrada buluşuyor Kayseri'nin çalgı kültürüne dair bilgi veren Diren Askeri,'Tüm Türkiye'de olduğu gibi Kayseri'de de en yaygın halk müziği çalgısı bağlama. Ama bence Kayseri'nin en belirgin özelliği, halk müziği enstrümanlarıyla Türk sanat müziği enstrümanlarının aynı sofrada buluşması.

Çünkü türküler yalnızca bağlamayla söylenmiyor. Bağlamanın yanında ud, cümbüş, kanun, ney, keman, kemane, def, hatta yaylı ve mızraplı tambur da aynı müzik ortamlarında birlikte kullanılıyor.' dedi.

Kadınların sürdürdüğü def geleneği Kayseri'de kadınların sürdürdüğü def çalma geleneğine de değinen Askeri, defin bir kasnağa gerilmiş deri üzerine elle vurularak çalınan vurmalı bir çalgı olduğunu anlattı. Bu geleneğin, özellikle kadınların düğün ve kına gecelerinde yaşatıldığını belirtti.

Askeri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı'nın kayıtlarına göre kadınların def, erkeklerin ise çoğunlukla davul ve zurna eşliğinde oynadığını ifade etti. Bazı köylerde def yerine büyük sini kullanılarak ritim tutulduğunun da aktarıldığını söyledi.

Yasemin Karataş'ın 2023 yılında yayımlanan'Kayseri'de Def Çalan Kadınlar ve Müzikal Kimlikleri' başlıklı çalışmasına değinen Askeri, araştırmanın bu geleneği sürdüren kadınlarla yapılan görüşmeleri kapsadığını belirtti. Araştırmaya göre kadın icracıların sayısı azalsa da gelenek bazı köy ve ilçelerde yaşamaya devam ediyor.

Avşar kültüründen Sinsin geleneğine Kayseri'nin müzik dünyasında Avşar kültürünün de önemli bir yeri olduğunu vurgulayan Askeri, özellikle Pınarbaşı, Sarız ve Tomarza çevresinde davul ve zurna eşliğinde oynanan halk oyunlarına dikkat çekti.

Bünyan'da karşılaşılan Sinsin geleneğinden de söz eden Askeri, düğünlerde ateşin etrafında davul ve zurna eşliğinde oynanan bu oyunun ezgilerinin ilçeden ilçeye değişebildiğini anlattı.

Kayseri'nin müzik kültüründe kadınların def geleneğinden Avşar kültürüne, Sinsin'den davul ve zurna eşliğinde oynanan oyunlara kadar farklı hikyelerin bulunduğunu ifade etti.