Nvidia soruşturmasından kötü kokular geliyor

the New York Times'ın haberine gore ABD ticaret Bakanlığı tam Nvidia'yı soruştururken geçen yıl dosya kuşkulu bir biçimde bu bakanlıktan alınıp Adalet Bakanlığına devredildi. Bir Ticaret Bakanlığı yetkilisi Nvidia ile soruşturmanın içeriğini konumuş.

ABD Ticaret Bakanlığı müfettişleri, Nvidia’nın yapay zekâ çiplerini Çin’e kaçırdığından şüphelendikleri Singapur merkezli bir şirkete yönelik aylardır sürdürdükleri gizli soruşturmayı yürütürken, geçen yılın sonlarında çalışmalar birdenbire durma noktasına geldi.

Soruşturmanın odağında, ABD’li yetkililerin Çin ajanı olduğuna ve Nvidia Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang ile ilişki yaşadığına inandığı bir kadın yönetici tarafından yönetilen veri merkezi şirketi Megaspeed bulunuyordu.

Ancak dosya geçen yıl aniden Adalet Bakanlığına devredildi. Bu devir kararı, Ticaret Bakanlığı müfettişlerinin Nvidia’nın genel hukuk danışmanından Megaspeed soruşturması hakkında bilgi talep eden bir e-posta almasının ardından geldi.

The New York Times’ın haberine göre, dosya üzerinde çalışan Ticaret Bakanlığı ajanlarının, şirket yetkilileriyle kendi firmalarını ilgilendiren konularda görüşmesi olağan dışı bir durum değil. Ancak bu olayda sıra dışı olan mesajın içeriğiydi.

Nvidia Genel Hukuk Danışmanı Tim Teter, bakanlığın üst düzey yetkililerinden Jeff Kessler’ın kendilerine olayla ilgili iletişime geçme izni verdiğini öne sürdü.

Ajanlar, Nvidia’nın Başkan Trump tarafından bu göreve atanan üst amirleri Mr. Kessler’ın adını öne sürmesinden rahatsız oldu. Mevcut ve eski hükümet yetkililerine göre bazı görevliler, Kessler’ın Nvidia ile temasını hükümet prosedürlerinin ihlali ve soruşturmanın güvenirliğini zedeleme potansiyeli taşıyan bir hamle olarak değerlendirdi.

Teter’in bakanlıkla neden iletişime geçtiği tam olarak netlik kazanmadı. Ancak Jensen Huang’ın bir Megaspeed yöneticisiyle yaşadığı ilişkiyi itiraf etmesine dair son açıklamalar, Nvidia’nın Çin’e çip satışı politikalarını etkilemedeki rolüne yönelik incelemeleri daha da derinleştirdi.

The New York Times geçen ay yayınladığı haberde, ABD hükümetinin şirketin üst düzey yöneticilerinden Huang Le (Alice Huang) isimli kadının Çin hükümeti adına çalışan bir ajan olduğu sonucuna vardığını aktarmıştı.

Pazar günü Nvidia, Mr. Huang’ın Ms. Huang ile yakın ilişki içinde olduğunu yönetim kuruluna itiraf etmesinin ardından CEO hakkında iç soruşturma başlattığını duyurdu. Aralarında akrabalık bağı bulunmayan ikili, Tayvan’daki bir bar ve restoranda diğer teknoloji yöneticileriyle birlikte defalarca fotoğraflanmıştı.

Bazı yetkililer, Kessler’ın farkında olmadan uygunsuz nüfuz kullanma suçlamalarına açık hale geldiğini ve bakanlığın Megaspeed üzerindeki çalışmalarını tehlikeye attığını belirtti.

Yetkililer, Megaspeed soruşturmasının zarar görmesini önlemek amacıyla dosyanın hızla Adalet Bakanlığına devredildiğini bildirdi. Konuya yakın kaynaklara göre Adalet Bakanlığı şu anda Megaspeed hakkında adli bir soruşturma yürütüyor.

Adalet Bakanlığı sözcüsü kurumun devam eden soruşturmalar hakkında yorum yapmadığını belirtirken, Ticaret Bakanlığı sözcüsü kuralları kararlılıkla uyguladıklarını ve tüm süreçleri harfiyen mevzuata uygun yürüttüklerini savundu.

Nvidia sözcüsü John Rizzo, şirketin yetkililerle “sorularını yanıtlamak, sahada toplanan bilgileri sunmak, rehberlik talep etmek ve takipleri olup olmadığını sormak” amacıyla görüştüğünü ifade etti. Şirketin, “Amerika’nın küresel liderliğine katkı sağlayan yasal müşterilere hizmet verirken, olası kaçakçıları engellemek için hükümetle ortak çalıştığını” ekledi.

Megaspeed temsilcisi ise çip yönlendirme iddialarına ilişkin iç inceleme başlattıklarını ve ABD hükümetine defalarca iş birliği teklif ettiklerini ancak bu tekliflerin yanıtsız kaldığını bildirdi.

ABD, Megaspeed ve Huang hakkındaki soruşturmayı 2024 yılında, şirketin Malezya’ya milyarlarca dolar değerinde gelişmiş Nvidia yapay zekâ ekipmanı ithal etmeye başlamasının ardından başlattı. Megaspeed, Alibaba gibi Çinli devlere hizmet vermek amacıyla Güneydoğu Asya genelinde veri merkezleri planlıyor ve inşa ediyordu.

Bu faaliyet yasal olsa da, ABD’li yetkililer satın alınan bazı Nvidia çiplerinin yasa dışı yollardan Çin’e aktarıldığından şüpheleniyordu.

ABD, ihracat kontrolleri aracılığıyla Çin’e hangi teknolojilerin satılabileceğine dair kısıtlamalar uyguluyor; belirli çiplerin satışını yasaklarken diğerleri için lisans şartı koşuyor. Nvidia ise bu kontrollere karşı çıkarak ürünlerini daha özgürce satabilmeyi savunuyordu.

Ağustos 2025’te Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu’ndaki yetkililer, Nvidia Danışmanı Teter’den bir e-posta aldı. Teter, mesajında Kessler’ın kendisine konuyla ilgili iletişime geçme izni verdiğini belirtti.

Bir Ticaret Bakanlığı yetkilisi, Nvidia’nın doğrudan çalışanlarla iletişime geçerek toplantı talep ettiğini söyledi. Çalışanlar toplantıyı reddettiğinde Teter, Kessler’ın büro çalışanlarıyla iletişim kurabileceklerini söylediğini belirterek sorunun ne olduğunu anlamadığını ifade etti.

Çalışanlar e-posta zincirini Kessler’a iletti. Kessler saatler sonra yanıt vererek vakayı kesinlikle prosedürlere uygun şekilde yürütmeye devam etmeleri gerektiğini bildirdi.

Yetkili, Kessler’ın çalışanlarına bilgi sızdırma emri vermediğini ve hangi toplantıların yapılacağı ya da hangi bilgilerin paylaşılacağı konusunda müdahalede bulunmadığını vurguladı. Kessler ise yorum taleplerine yanıt vermedi.

Bakanlık müsteşarı olarak Kessler’ın, nihai kararda tarafsız bir hakem olarak görev yapabileceği göz önüne alındığında,bu tür detaylı bir soruşturmadan uzak tutulması gerekiyordu. Yetkililer, Kessler’ın Nvidia ile temaslarının ileride olası bir hukuki süreçte mahkeme incelemesine veya celbe konu olabileceğini aktardı.

Ticaret Bakanlığı’nın çalışmalarını durdurma kararında başka faktörlerin etkili olup olmadığı belirsizliğini koruyor. Bu karar, ABD istihbaratının Huang’ın Çin hükümeti adına casusluk yaptığı sonucuna varmasıyla aynı döneme denk geldi.

Donald Trump’a Ekim 2025’te Huang’ın Jensen Huang ile ilişkisi olduğu ve casus olduğundan şüphelenildiği bilgisi verildi, ancak Trump bu istihbaratla ilgili bir adım atmamayı tercih etti.

Adalet ve Ticaret Bakanlıkları ihracat kontrolü vakalarını sıklıkla birlikte yürütüyor; ancak suç ve istihbarat içeren konularda Adalet Bakanlığı liderliği üstleniyor. Adalet Bakanlığı daha yüksek ispat yükü gerektiren cezai yaptırımların peşine düşerken, Ticaret Bakanlığı para cezaları dahil idari yaptırımlar uyguluyor.

Ancak yetkililer, dosyanın Ticaret Bakanlığından devredilme şeklini sıra dışı ve endişe verici olarak nitelendirdi. Hassas konuyu tartışmak için isimlerinin gizli kalmasını isteyen birden fazla yetkili, Ticaret Bakanlığı’nın soruşturma şüphelisi olmaktan henüz çıkarılmamış bir taraf olan Nvidia ile bu konuyu neden görüştüğünü sorguladı.

Teter’in e-postasından sonra Ticaret Bakanlığı yetkilileri olayı değerlendirmek üzere toplandı ve durumu kolluk kuvveti ortaklarına bildirdi. Adalet Bakanlığı, Ticaret Bakanlığından soruşturmayı durdurmasını talep etti ve bakanlık buna uydu.

Bu durum, aylarını vakayı inşa etmekle geçiren Megaspeed soruşturmacıları için bir kırıklık kaynağı oldu. Ayrıca Ticaret Bakanlığı’nın Megaspeed’e teknoloji sevkiyatını durdurmak için daha hızlı hareket etmesini engellemiş olabilir.

Ticaret Bakanlığı içindeki ve dışındaki yetkililer, Trump yönetiminin Amerikan yapay zekâ büyümesinin ve borsa piyasasının sürükleyici gücü olan Nvidia’ya gösterdiği imtiyazdan zaten endişe duyuyordu. Jensen Huang, teknoloji ihracatını kontrol eden Ticaret Bakanlığı Sekreteri Howard Lutnick ve Trump nezdinde ihracat kontrol politikalarında etkili bir sese sahipti.

Trump yönetimi ve Adalet Bakanlığı, federal hükümetin Amerikan şirketlerinin yapay zekâ sektöründeki liderliğini kısıtlayacak düzenleyici veya cezai kararlardan kaçınması gerektiği görüşünü benimsedi. Nvidia’nın çipleri ise bu sektörün ana motorunu oluşturuyor.

Trump’ın göreve dönmesinden bu yana Kessler ve bakanlıktaki diğer liderler, Nvidia’ya yönelik tüm soruşturmaların ve iletişimlerin önceden kendi onaylarından geçmesini zorunlu kıldı. Lutnick’e doğrudan rapor veren Kessler, birçoğu Nvidia teknolojisini içeren lisansların yanı sıra şirketin bakanlıkla olan iletişimini de sıkı kontrol altında tuttu.

Diğer kurumlar Megaspeed’in Ticaret Bakanlığı tarafından yönetilen kara listeye (Entity List) alınmasını teklif etse de bakanlık bu yönde bir adım atmadı. Bakanlık, son 18 yılın en uzun süresi olacak şekilde, bir yılı aşkın süredir kara listeye yeni bir şirket eklemedi.

Deneyiminizi iyileştirmek, tanımlama bilgilerini, sitemizin doğru şekilde çalışmasını sağlamak, içerikleri ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sunmak ve site trafiğimizi analiz etmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz.