Balıkesir Milletvekilinin 99 Yıllık Nutuk'unda Tarihi İzler!

Balıkesir'in Cumhuriyet tarihindeki önemli isimlerinden 1. Dönem Milletvekili Hasan Basri Çantay'a ait olduğu belirtilen 99 yıllık Nutuk nüshası, Çanakkale'nin Biga ilçesinde yaşayan heykeltıraş ve koleksiyoner Ali Demirkol'un arşivinde özenle korunuyor.

Mustafa Kemal Atatürk tarafından Çantay için özel olarak hazırlatıldığı ifade edilen iki ciltlik eserin sayfalarında, Balıkesirli milletvekilinin kendi el yazısıyla aldığı notlar ve altını çizdiği satırlar yer alıyor. Hasan Basri Çantay'ın El Yazısı Notları 99 Yıl Sonra KorunuyorÇanakkale'nin Biga ilçesinde yaşayan 57 yaşındaki heykeltıraş Ali Demirkol, 31 yıldır biriktirdiği 1927 tarihli ilk baskı Nutuk nüshaları arasında en değerli eserlerden birinin Hasan Basri Çantay'a ait olduğunu söyledi.

Demirkol'un verdiği bilgilere göre, Atatürk tarafından milletvekilleri için özel olarak hazırlatılan iki ciltlik Nutuk'un bir nüshası, dönemin Balıkesir Milletvekili Hasan Basri Çantay'a sunuldu. Eserin üzerinde "Balıkesir Mebusu Hasan Basri Beyefendi'ye" ibaresi bulunuyor.

Ancak koleksiyonu diğer nüshalardan ayıran en dikkat çekici ayrıntı, kitabın sayfalarında yer alan kişisel notlar. Demirkol, Hasan Basri Çantay'ın kendi el yazısıyla bazı satırların altını çizdiğini ve sayfalara notlar düştüğünü belirtti.

Bu notların, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında görev yapan Balıkesirli bir milletvekilinin Nutuk'u nasıl değerlendirdiğine ilişkin önemli ipuçları taşıyabileceği düşünülüyor. Balıkesir'e Ait Tarihi Eser Viyana'da BasılmışKoleksiyoner Ali Demirkol, Hasan Basri Çantay'a ait Nutuk'u Ankara'daki bir koleksiyonerden temin ettiğini anlattı.

Demirkol'un aktardığına göre eser, milletvekillerinin kolay taşıyabilmesi amacıyla iki cilt halinde hazırlandı. Viyana'da Türk Tayyare Cemiyeti tarafından taş baskı tekniğiyle basıldığı belirtilen nüshanın sınırlı sayıda üretildiği tahmin ediliyor.

Demirkol'un koleksiyonunda bu özel baskıdan iki takım bulunuyor. Takımlardan birinin daha iyi durumda olduğunu, diğerinin ise zaman içinde yıprandığını belirten Demirkol, tarihi eserin özgün yapısını koruyarak restorasyon gerçekleştirmeyi planlıyor.

Hasan Basri Çantay'ın Notları Günümüz Türkçesine AktarılacakAli Demirkol, koleksiyonundaki en önemli hedeflerinden birinin Hasan Basri Çantay'ın el yazısıyla bıraktığı notları incelemek olduğunu söyledi. Demirkol, "Üzerinde'Balıkesir Mebusu Hasan Basri Beyefendi'ye' ibaresi yer alıyor.

Sayfalarda Hasan Basri Çantay'ın kendi el yazısıyla altını çizdiği bölümler ve aldığı notlar var" dedi. İkinci takımın yıpranmış durumda olduğunu anlatan Demirkol, eserin orijinalliğini bozmadan restore edilmesini sağlayacağını belirtti.

Koleksiyoner, Çantay'ın notlarını tek tek inceleyerek günümüz Türkçesine aktarmayı hedeflediğini ifade etti. Bu çalışma hayata geçirilirse, Hasan Basri Çantay'ın Nutuk üzerindeki kişisel değerlendirmeleri araştırmacıların ve tarih meraklılarının incelemesine sunulabilecek.31 Yılda 52 Orijinal Nutuk TopladıHasan Basri Çantay'a ait eser, Ali Demirkol'un 31 yılda oluşturduğu geniş Nutuk koleksiyonunun parçalarından biri.1995 yılında bir arkadaşıyla birlikte orijinal Nutuk baskılarını toplamaya karar verdiğini anlatan Demirkol, arkadaşının yaklaşık 150 nüshaya ulaştığını, kendisinin ise 52 eseri bir araya getirdiğini söyledi.

Demirkol, koleksiyonundaki tarihi kitapları suya ve yüksek basınca dayanıklı özel koruma çantalarında muhafaza ediyor. Eserleri gelecek kuşaklara aktarmak istediğini belirten koleksiyoner, zamanı geldiğinde koleksiyonunu ilgili kurumlara bağışlamayı planladığını açıkladı.1927 Baskısı Nutuk'ta 10 Tarihi Harita BulunuyorMustafa Kemal Atatürk'ün 15-20 Ekim 1927 tarihlerinde Cumhuriyet Halk Fırkasının İkinci Büyük Kongresi'nde okuduğu Nutuk, Cumhuriyet'in kuruluş sürecini anlatan temel tarihî kaynaklar arasında yer alıyor.

Demirkol, 1927 tarihli ilk baskıların Osmanlı Türkçesiyle, Arap harfleri kullanılarak yayımlandığını ve kitapların sağdan sola açıldığını hatırlattı. Nutuk'un Latin harfleriyle ilk kez 1934 yılında üç cilt halinde yayımlandığını belirten Demirkol, koleksiyonundaki eserlerin baskı ve cilt özelliklerinin birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Koleksiyondaki nüshalardan birinde 10 tarihî haritanın eksiksiz bulunduğunu açıklayan Demirkol, bu haritalarda Sakarya ve Dumlupınar muharebelerine ilişkin cephe hareketlerinin ve işgal kuvvetlerinin mevzilerinin gösterildiğini anlattı. Haritaların günümüz alfabesiyle yeniden düzenlenerek gençlerin incelemesine sunulması gerektiğini ifade etti."Nutuk Bir Milletin Varoluş Belgesidir"Atatürk'ün vefatının 88. yıl dönümü dolayısıyla koleksiyonunu anlatan Ali Demirkol, Nutuk'un yalnızca tarihî bir eser olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı."Nutuk sıradan bir kitap değildir.

Bir ülkenin varoluşunun, bir devrimin yazılı hale gelmiş belgesidir" diyen Demirkol, eserin gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekti. Nutuk'un günümüzde sesli kitap olarak da dinlenebildiğini belirten Demirkol, yaklaşık 22 saatlik sesli kaydı uzun yolculuklarında dinlediğini söyledi.

Demirkol, Cumhuriyet'in hangi koşullarda kurulduğunun anlaşılması için Nutuk'un okunması gerektiğini ifade ederek Atatürk'e ve Cumhuriyet'e sahip çıkılması çağrısında bulundu. Balıkesir'in Cumhuriyet Hafızasına Işık TutacakHasan Basri Çantay'ın el yazısıyla notlar taşıyan 1927 baskısı Nutuk, Balıkesir'in Cumhuriyet'in kuruluş yıllarındaki siyasi ve düşünsel tarihini araştıranlar açısından dikkat çekici bir belge niteliği taşıyor.

Özellikle Çantay'ın hangi satırların altını çizdiği, hangi bölümlere not düştüğü ve bu notlarda hangi konulara değindiği henüz ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ali Demirkol'un planladığı inceleme ve günümüz Türkçesine aktarma çalışması, Balıkesirli milletvekilinin Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki değerlendirmelerine ilişkin yeni bilgiler ortaya çıkarabilir.

Çanakkale'de özel koruma çantalarında saklanan 52 Nutuk nüshası arasında yer alan bu eser, Balıkesir'in tarihî hafızasıyla bağlantısı nedeniyle ayrı bir önem taşıyor.