Şanlıurfa’da tarlasına bağ evi yapmak isteyenlere yeni dönem: 2026 şartları belli oldu

Şanlıurfa’nın Haliliye, Karaköprü, Eyyübiye, Siverek ve Viranşehir başta olmak üzere tüm ilçelerinde tarla, bağ veya fıstık bahçesi bulunan vatandaşlar, kırsal alandaki arazilerine küçük bir ev yaptırıp yaptıramayacaklarını araştırıyor. 2026 yılında yürürlüğe giren düzenlemeler bu konuda önemli kriterler getirirken, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde arazinin büyüklüğü, tarımsal niteliği ve kullanım amacı tek tek değerlendiriliyor.

BAĞ EVİ İÇİN ASGARİ ARAZİ BÜYÜKLÜĞÜ DÜŞÜRÜLDÜ

4 Nisan 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik’te 4 Ağustos 2026 tarihinde değişikliğe gidildi. Yapılan bu düzenlemeyle birlikte mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve marjinal tarım arazilerinde bağ evi yapımı için aranan 5 hektarlık (50 dönüm) büyüklük şartı 2 hektara (20 dönüm) indirildi.

Yeni düzenleme doğrultusunda tarımsal amaçlı bağ evi için aranan asgari arazi büyüklükleri şu şekilde uygulanıyor:

Mutlak tarım arazileri: En az 20 dönüm (20 bin metrekare)

Özel ürün arazileri: En az 20 dönüm

Marjinal tarım arazileri: En az 20 dönüm

Dikili tarım arazileri: En az 10 dönüm (10 bin metrekare)

Örtü altı tarım arazileri: En az 3 dönüm (3 bin metrekare)

Bununla birlikte, belirtilen yüzölçümü şartlarını sağlayan her araziye otomatik olarak yapı izni çıkmıyor. İnşaat öncesinde arazinin gerçek tarımsal niteliğinin tespit edilmesi, hazırlanan projenin uygun bulunması ve ilgili idari izinlerin eksiksiz tamamlanması şart koşuluyor.

FISTIK BAHÇELERİNDE 10 DÖNÜM ŞARTI VE CİNS DEĞİŞİKLİĞİ DETAYI

Kent genelinde fıstık bahçesi sahiplerinin en çok merak ettiği başlıkların başında dikili tarım arazileri için geçerli olan 10 dönüm şartı geliyor. Mevzuat, dikili tarım arazisi niteliği taşıyan ve en az 10 dönüm büyüklüğünde olan taşınmazlarda diğer koşulların da sağlanması kaydıyla bağ evi yapılmasına imkân tanıyor.

Ancak arazi üzerinde fıstık ağaçlarının bulunması, o yerin kendiliğinden dikili tarım arazisi sayılacağı anlamına gelmiyor. Süreçte hem tapu kaydı hem de arazinin mevcut kullanım durumu inceleniyor; gerekli görülen hallerde arazi sınıfının tespiti ile tapu cins değişikliği işlemlerinin tamamlanması talep ediliyor.

Bu yüzden fıstık bahçesine ev yapmayı planlayanların, herhangi bir çalışmaya başlamadan önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden bilgi alması büyük önem taşıyor.

BAĞ EVİ EN FAZLA KAÇ METREKARE OLABİLİR?

2026’da yürürlüğe giren yönetmelik, tarım arazilerinde yapılacak bağ evlerinin büyüklüğüne de net bir sınır çiziyor. Tarımsal amaçlı bağ evi izni kapsamında, gerekli koşulları karşılayan arazilerde 30 metrekare taban alanına sahip, iki katlı yapılara izin verilebiliyor.

Öte yandan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 63. maddesinde belirli iskân dışı alanlarda inşa edilebilecek bağ ve sayfiye evleri için yüzde 5 yapılaşma oranı ve toplam 250 metrekare inşaat alanı gibi genel sınırlar yer alsa da bu hükümler tarım arazilerine yönelik özel izin şartlarını ortadan kaldırmıyor. Dolayısıyla arazi sahiplerinin yalnızca yüzde 5 hesabına dayanarak diledikleri büyüklükte bağ evi inşa etmesi mümkün olmuyor.

TARIMSAL ÜRETİMLE BAĞLANTI ŞARTI ARANIYOR

Tapuda tarla, bağ ya da bahçe vasfıyla kayıtlı bir taşınmaza sahip olmak, oraya doğrudan konut yapılabileceği anlamını taşımıyor. Mevzuat, bağ evini tarımsal faaliyetlerin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan ve tarımsal üretime katkı sağlayan bir yapı olarak tanımlıyor.

Bu doğrultuda bağ evi izniyle inşa edilecek yapının mutlaka tarımsal faaliyetle bağlantılı olması gerekiyor.

Yalnızca konut veya tatil amacıyla yapılan başvurular tarımsal amaçlı bağ evi kriterlerinden ayrı tutulurken; arazinin imar planındaki durumu, koruma statüsü, yola bağlantısı ve ilgili kurumların görüşleri de izin sürecinde belirleyici rol oynuyor.

HİSSELİ TARLALARDA DİĞER HİSSEDARLARIN ONAYI ZORUNLU

Miras yoluyla intikal eden hisseli tarlalarda bağ evi yaptırmak isteyenleri de sıkı kurallar bekliyor. Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik’in Ek-1 bölümüne göre, hisseli parsellerde bağ evi inşa edilebilmesi için diğer tüm hissedarların muvafakatinin alınması zorunlu tutuluyor.

Örneğin dört kardeşin ortak olduğu bir tarlada kardeşlerden birinin tek başına bağ evi yapabilmesi için diğer hissedarların onayı gerekiyor.

Özellikle miras kalan hisseli arazilerde öne çıkan diğer kurallar ise şöyle sıralanıyor:

Aynı parsel üzerinde sadece bir bağ evine izin verilebiliyor.

Aynı ilçe sınırları içerisinde her aileye bir bağ evi izni tanınabiliyor.

Kiracılar, kiraladıkları tarla için kendi adlarına bağ evi izni talep edemiyor.

PREFABRİK EV VE KONTEYNERLER İMAR MEVZUATINDAN MUAF DEĞİL

Arazi sahiplerinin sıkça gündeme getirdiği bir diğer konu da betonarme bina yerine prefabrik ev veya konteyner koymanın serbest olup olmadığı. Yapının prefabrik olması ya da altında betonarme temel bulunmaması, imar mevzuatından tamamen muaf tutulduğu anlamına gelmiyor.

3194 sayılı İmar Kanunu yapı kavramını geniş bir çerçevede tanımladığı için; barınma amacıyla kullanılan, zemine sabitlenen veya elektrik, su gibi tesisatlarla donatılan prefabrik yapılar ile konteynerlerin hukuki durumu ilgili idarece değerlendiriliyor. Yapının niteliğine ve bulunduğu alanın statüsüne göre ruhsat veya diğer izinlerin alınması gerekebiliyor.

Bazı tarımsal yapılarda yapı ruhsatı istisnası bulunsa dahi, kurumlardan gerekli izinler alınmadan inşaata başlanamıyor.

İZİNSİZ YAPILAŞMADA MÜHÜRLEME, PARA CEZASI VE YIKIM RİSKİ

Gerekli izinler alınmadan tarım arazilerine inşa edilen yapılar ciddi idari yaptırımlarla karşı karşıya kalabiliyor. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42. maddeleri ile 5403 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca mevzuata aykırı yapılaşmalara işlem uygulanıyor.

Aykırılığın niteliğine göre yapı mühürlenebiliyor, idari para cezası kesilebiliyor ve yasal şartlar oluştuğunda yıkım kararı alınabiliyor.

Üstelik tarım arazisinin izinsiz biçimde amacı dışında kullanılması, imar mevzuatından bağımsız olarak da yaptırıma konu olabiliyor. Bu sebeple arazi sahiplerinin henüz inşaat malzemesi almadan veya temel kazısına başlamadan önce izin süreçlerini tamamlaması gerekiyor.

BAŞVURULAR NEREYE VE NASIL YAPILIYOR?

Şanlıurfa’da tarla, bağ veya bahçesine ev yaptırmak isteyen vatandaşların ilk adım olarak taşınmazın bulunduğu bölgenin imar durumunu ilgili ilçe belediyesinin imar biriminden öğrenmesi gerekiyor.

Tarımsal amaçlı yapı izni, toprak sınıfının tespiti ve arazinin tarımsal niteliğinin değerlendirilmesi süreçlerini ise Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yürütüyor. Yapılan başvurularda taşınmazın bilgileri, planlanan yapının özellikleri, vaziyet planı, teknik rapor ve mevzuatın öngördüğü diğer belgeler inceleniyor.

Başvuru ve bilgi için Şanlıurfa İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne Haliliye ilçesi İmambakır Mahallesi, 702. Sokak, No: 6 adresinden veya 0414 313 27 11 numaralı telefondan ulaşılabiliyor.

2026 düzenlemesi belirli tarım arazilerinde asgari büyüklük şartını düşürmüş olsa da her taşınmaza serbestçe ev yapılmasının önünü açmıyor. Özellikle hisseli araziler, fıstık bahçeleri ve kırsal mahallelerdeki başvuru koşulları farklılık gösterebildiğinden, vatandaşların inşaata başlamadan önce arazinin sınıfını, büyüklüğünü ve imar durumunu kontrol ederek ilgili kurumlardan taşınmazlarına özel yazılı görüş almaları, olası para cezası ve yıkım mağduriyetlerinin önüne geçilmesi açısından kritik önem taşıyor.