TBMM'den gece yarısı geçen karar: Kızılay'a ihalesiz alım yetkisi verildi

TBMM Genel Kurulunda Türk Kızılay Kanunu Teklifi’nin 4’üncü maddesi kabul edildi. Düzenlemeyle afet, acil durum ve olağanüstü dönemlerde ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınmaya yönelik belirli ürün ve hizmetlerin Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan doğrudan Türk Kızılaydan temin edilebilmesinin önü açıldı.

Kabul edilen madde, Türk Kızılayın hak ve muafiyetlerine ilişkin kapsamlı hükümler de içeriyor. Kamu kurumlarından taşınır mal devri, sosyal yardım verilerine erişim, kan bileşenlerinin ödemesi ve belirli ithalatlarda gümrük vergisi muafiyeti de düzenleme kapsamında yer alıyor.

Afet dönemlerinde doğrudan alım yapılabilecek

Düzenlemeye göre afet ve acil durumlar, afetlere hazırlık süreçleri ile olağanüstü dönemlerde Türk Kızılay ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmeler, iştirakler veya şirketler tarafından bizzat üretilen bazı ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilecek.

Bu kapsamda ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan doğrudan Türk Kızılaydan veya Kızılayın çoğunluk payına sahip olduğu şirketlerden temin edilebilecek.

Alımlarda belirli ilkeler uygulanacak

Doğrudan alım yapılması, herhangi bir denetim veya ilke bulunmayacağı anlamına gelmeyecek. Düzenlemeye göre alımlar afetin veya olağanüstü durumun kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak gerçekleştirilecek.

Şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkeleri esas alınacak. Süreç, ilgili bakanlık ile Türk Kızılay arasında yapılacak koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yürütülecek.

Özel kişi ve şirketlere satış için yönetim kurulu şartı

Genel Kurulda kabul edilen önergeyle maddeye ilave bir hüküm de. Buna göre Türkiye’de ulusal kapasitede müdahale gerektiren yangın, sel ve deprem gibi afetler ile olağanüstü dönemlerde bazı ürün ve hizmetlerin gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine sunulması belirli bir kurala bağlandı.

Türk Kızılay ile çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketler tarafından bizzat üretilen ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetlerin özel kişi ve kuruluşlara teslimi veya sunumu, Türk Kızılay Genel Merkez Yönetim Kurulunun bilgisi dahilinde yapılabilecek.

Kamunun bazı taşınırları Kızılay’a devredilebilecek

Kabul edilen düzenleme, kamu kurum ve kuruluşlarının ellerindeki bazı taşınır malları Türk Kızılaya tahsis edebilmesine de imkan tanıyor. Taşıt Kanunu kapsamındaki araçlar ise bu düzenlemenin dışında tutuluyor.

Kamu kurumlarında bulunan uygun makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır mallar da kamu yararı kapsamında ve ilgili mevzuata uygun şekilde Kızılaya bedelsiz olarak devredilebilecek.

Sosyal yardım verilerine erişim sağlanacak

Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri sosyal yardım verileri oldu. İhtiyaç sahiplerine yapılan yardımlarda mükerrerliği önlemek ve daha fazla kişiye ulaşmak amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığındaki bazı sosyal yardım verileri Kızılayla paylaşılabilecek.

Veri paylaşımı yapılacak protokol çerçevesinde ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecek. Verilere yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişiler erişebilecek.

Kan bileşenlerinin ödemesinde yeni düzenleme

Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmeti sunucuları ile kamu üniversitelerinin sağlık kuruluşlarına temin edilen kan bileşenlerinin ödeme yönteminde de düzenlemeye gidiliyor.

Kan bileşenlerinin bedelleri, teslim işleminin ardından sözleşmede belirtilen ödeme tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Türk Kızılaya aktarılacak. Ödenen tutar daha sonra ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklarından mahsup edilecek.

Bazı ithalatlarda gümrük vergisi muafiyeti

Türk Kızılayın kuruluş amacı doğrultusunda ve ticari amaç güdülmeden ithal ettiği belirli ürünler gümrük vergisinden muaf tutulacak. Bilimsel alet ve cihazlar, tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma cihazları, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ve bazı test malzemeleri bu kapsamda değerlendirilecek.

Muafiyet kapsamında ithal edilen ürünler için beş yıllık bir sınırlama getirilecek. Bu sürede ürünlerin belirli şartlar dışında satılması, devredilmesi, kiralanması veya muafiyet amacı dışında kullanılması mümkün olmayacak.

Beş yıl içinde devir için izin gerekecek

Gümrük vergisi muafiyetinden yararlanan eşyanın beş yıl içinde başka kişi veya kuruluşlara devredilmesi halinde özel hükümler uygulanacak. Muafiyetten yararlanamayan kişi veya kuruluşlara izinsiz devir yapılması durumunda vergilerin Gümrük Kanunu hükümlerine göre tahsil edilmesi öngörülüyor.

Muafiyetten yararlanabilen kişi veya kuruluşlara yapılacak devir, kiralama ya da benzeri işlemler ise gümrük idaresinden izin alınması şartıyla gerçekleştirilebilecek. Bu durumda ayrıca gümrük vergisi aranmayacak.

Kızılay cezaevi yapı harcından muaf tutulacak

Teklifin kabul edilen 4’üncü maddesinde Türk Kızılay için bir başka mali muafiyet daha getiriliyor. Dernek, ilgili kanun kapsamında düzenlenen cezaevi yapı harcından muaf olacak.

Böylece kabul edilen madde, yalnızca afet dönemlerindeki alım yöntemlerini değil, Kızılayın kamu kurumlarıyla mali ve idari ilişkilerini de doğrudan ilgilendiren bir dizi düzenleme içeriyor.

5’inci madde görüşmelerinde toplantı yeter sayısı bulunamadı

Türk Kızılay Kanunu Teklifi’nin görüşmelerinde 4’üncü maddenin kabul edilmesinin ardından 5’inci maddeye geçildi. Bu sırada verilen önergenin görüşmeleri sırasında yoklama talep edildi.

Yapılan iki yoklamada da toplantı yeter sayısına ulaşılamadı. TBMM Başkanvekili Celal Adan bunun üzerine birleşimi saat 14.00’te yeniden toplanmak üzere kapattı.

Teklifin tamamı henüz kanunlaşmadı

TBMM kayıtlarına göre Türk Kızılay Kanunu Teklifi 2/3690 esas numarasıyla yasama sürecinde bulunuyor. Genel Kurulda 4’üncü maddenin kabul edilmesi, söz konusu düzenlemenin teklif aşamasındaki bu maddesinin Meclis tarafından kabul edildiği anlamına geliyor.

Teklifin kanunlaşabilmesi için kalan maddelerin de Genel Kurulda görüşülerek teklifin tümünün kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanınca yayımlanmak üzere Resmi Gazete sürecinin tamamlanması gerekiyor.