Bilim dünyasını şaşırtan keşif: Orta Çağ parşömenleri hastalık arşivi çıktı

York İncilleri de dahil olmak üzere Avrupa’nın en ünlü ortaçağ el yazmalarından bazıları, sayfalarında olağanüstü bir sırrı ortaya çıkardı. Bilim adamları, parşömen yapımında kullanılan hayvan derilerinde korunmuş eski virüs DNA’sı keşfederek, koyun çiçeği virüsünün üç bin 500 yıllık tarihine yeni bir pencere açtı.

İlk genetik kanıtı ortaya çıkardılarDublin Üniveristesi’ndeki bir araştırma ekibi tarafından yapılan çalışma, yüzyıllar öncesine ait belgelerden elde edilen parşömenleri analiz ederek, bu yıkıcı hastalığın modern zamanlardan çok önce Avrupa’da koyun sürüleri arasında yayıldığına dair ilk genetik kanıtı ortaya çıkardılar. Oldukça bulaşıcı olan koyun çiçeği, bir sürü içinde endişe verici bir hızla yayılabilir.

Özellikle genç koyunlar olmak üzere, hasta olmuş çok sayıda hayvanın ölümüne neden olabilir yün, et ve süt üretimini azaltarak büyük ekonomik kayıplara yol açabilir. Antik el yazmaları ölümcül virüslerin DNA’sını koruyorScience Advances dergisinde yayınlanan çalışma, üç bin 500 yılı aşkın süredir devam eden koyun çiçeği virüsü evrimini yeniden yapılandırdı.

Araştırmacılar, tarihsel olarak önemli birçok ortaçağ el yazmasında virüs DNA’sı tespit ederek, kültürel önemi sebebiyle korunan belgelerin değerli biyolojik kanıtlar da içerebileceğini ortaya koydu. İncelenen el yazmaları arasında, erken Anglo-Sakson döneminden günümüze ulaşan en güzel resimli el yazmalarından biri olarak kabul edilen bin yıllık York İncilleri de bulunuyordu.

Bilim adamları ayrıca, en eski İngilizce sözcüklerden bir olan Cambridge Corpus Christi Koleji’ndeki Corpus Sözlüğü de dahil olmak üzere, Britanya ve Avrupa’dan diğer ortaçağ el yazmalarını da incelediler. Sır parşömenin kendisinde saklı Sır, parşömenin kendisinde saklı.

Kağıt yaygınlaşmadan önce, el yazmaları genellikle koyun, sığır ve keçi derileri de dahil olmak üzere özenle hazırlanmış hayvan derilerinden üretilirdi. Bu malzemeler, hayvanın öldüğü esnada mevcut olan enfeksiyonlar da dahil, hayvanın biyolojik geçmişinin izlerini koruyabilir.

Bilim adamları, çeşitli el yazmalarında birden fazla sayfada koyun çiçeği virüsü DNA’sı tespit etti. Bu bulgular, belgelerin üretiminde kullanılan derilerinin bir kısmının enfekte hayvanlardan elde edildiğini gösterdi. Özellikle şaşırtıcı bir keşif, dana ve keçi derisinden yapılmış parşömenlerde bulunan viral DNA ile ilgiliydi.

Koyun çiçeği öncelikle koyunları enfekte ettiğinden, sonuçlar iki olasılığı gündeme getirdi. Virüs zaman zaman diğer çiftlik hayvanı türlerini de enfekte etmiş olabilirdi ya da viral materyal parşömen üretimi esnasında derilere bulaşmış olabilirdi.

Tarihi kitaplar beklenmedik hastalık arşivlerine dönüştüÇalışmanın baş yazarı Louis L’Hote, “Patojenlerin antik DNA’sının kaydedilmesi, geçmişte bulaşıcı hastalıklar hakkındaki anlayışımızı tamamen değiştirdi ve burada parşömenin de hayvan patojen DNA’sını koruyabileceğini gösteriyoruz. Dünyanın dört bir yanındaki arşivler ve kütüphaneler, geçmişte hayvanlarda görülen hastalık salgınlarının genetik izlerini de içerebilir.” sözlerini kaydetti.

Bulgular, kütüphanelerin ve arşivlerin daha önce düşünüldüğünden çok daha fazla tarihi hastalık bilgisine sahip olabileceğini göstermekte. Yüzlerce yıldır günümüze kadar ulaşmış el yazmaları, geride çok az kayıt bırakmış olan hayvancılıkta görülen salgın hastalıklar hakkında genetik kanıtlar sağlayabilir.

Antik koyun dişleri 3.700 yıllık hastalıkları ortaya çıkarıyorOrtaçağ el yazmaları, araştırmanın sadece bir parçasıydı. Hastalığın izni daha da eski zamanlara kadar sürmek için bilim adamları, Bronz Çağı’na ait koyun dişlerinden elde edilen DNA’yı da incelediler.

Dişler, genetik materyali binlerce yıl boyunca koruyabildikleri ve diğer iskelet kalıntılarından kaybolmuş kanıtları muhafaza edebildikleri için, eski enfeksiyonları incelemek için özellikle faydalandılar. Bilim adamları, Avrasya bozkırlarındaki eski çoban yerleşimlerinden elde edilen koyun dişlerinde koyun çiçeği virüsünün bilinen en eski genetik izlerini tespit ettiler.

Bu kanıtlar, el yazması bulgularla birleştirildiğinde, hastalığın üç bin 700 yıldan daha uzun süredir çiftlik hayvanlarını etkilediğini gösterdi. Binlerce yıldır neredeyse hiç değişmemiş ölümcül bir virüsÇalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, koyun çiçeği virüsünün son birkaç bin yıldır genetik olarak ne kadar az değiştiğiydi.

Bazı diğer virüslerin aksine, genomu, uzun süredir hayvanları enfekte etmesine rağmen, oldukça istikrarlı kalmış gibi gözüktü. Bu keşif aynı zamanda acil bir öneme de sahip. Koyun çiçeği, hayvancılık için ciddi bir tehdit olmaya devam ediyor ve salgınlar önemli ekonomik hasara yol açıyor.