Bandırma'nın İl Olması İçin Rakamlar Konuştu! 5 İlçeli, 306 Bin Nüfuslu Yeni İl Modeli

Bandırma'nın il olması tartışmalarına akademik bir değerlendirme. Doç. Dr. Muhammed Kürşad Özekin, Bandırma, Gönen, Erdek, Manyas ve Marmara'yı kapsayan 306 bin 763 nüfuslu bir il modeli ortaya koydu. Sanayi alanları, liman kapasitesi, ticaret hacmi ve demografik veriler üzerinden Edremit ile karşılaştırılan Bandırma'nın güçlü yönleri dikkat çekti. Ancak ortada henüz resmî bir il kurulması kararı bulunmuyor.

Doç. Dr. Muhammed Kürşad Özekin tarafından hazırlanan “Bandırma'nın İl Olmasının Ekonomik, Coğrafi ve İdari Gerekçeleri” başlıklı çalışmada, Bandırma ve Edremit merkezli iki ayrı idari yapılanma modeli karşılaştırıldı.

Çalışma, Bandırma'nın il olma gerekçesinin yalnızca nüfus büyüklüğüne değil; sanayi, liman, ticaret, lojistik, üniversite ve çevre ilçelerle ekonomik bütünleşme kapasitesine dayanması gerektiğini ortaya koyuyor.

BANDIRMA, GÖNEN, ERDEK, MANYAS VE MARMARA: 306 BİN 763 KİŞİ

2025 yılı nüfus verileri esas alınarak oluşturulan modelde Bandırma'nın çevresindeki dört ilçeyle birlikte yeni bir il merkezi hâline gelmesi değerlendiriliyor.

Önerilen modelin nüfus dağılımı şöyle:

İlçe2025 nüfusuBandırma169.476Gönen75.730Erdek32.080Manyas17.650Marmara11.827 TOPLAM306.763

Bu rakamlar mevcut ilçelerin nüfuslarının toplamından oluşuyor. Söz konusu ilçelerin Bandırma'ya bağlanmasına ilişkin alınmış bir idari karar bulunmuyor.

EDREMİT DAHA KALABALIK, BANDIRMA SANAYİ VE LOJİSTİKTE ÖNE ÇIKIYOR

Araştırmada Bandırma, il olma beklentisi bulunan Edremit ile de karşılaştırıldı.

2025 verilerine göre Bandırma'nın nüfusu 169 bin 476, Edremit'in nüfusu ise 176 bin 251. Edremit, ilçe nüfusunda Bandırma'nın 6 bin 775 kişi önünde.

Edremit, Ayvalık, Burhaniye, Gömeç ve Havran'dan oluşan alternatif modelin nüfusu 367 bin 608'e ulaşıyor.

Buna karşılık araştırmada Bandırma'nın sanayi, üretim, tarımsal ticaret ve yük taşımacılığı altyapısıyla farklılaştığı belirtiliyor.

Edremit'in turizm, zeytincilik, hizmet sektörü ve Koca Seyit Havalimanı gibi avantajları da değerlendirmede kabul ediliyor.

Dolayısıyla iki ilçenin farklı ekonomik özellikleri bulunuyor. Çalışmanın temel yaklaşımı, il olma tartışmasının yalnızca nüfus üzerinden yürütülmemesi gerektiği.

SANAYİ ALANLARINDA DİKKAT ÇEKEN FARK: 14,5 KAT

Araştırmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri organize sanayi bölgelerine ilişkin veriler oldu.

Çalışmada kullanılan 2025 yılı envanterine göre:

Bandırma Organize Sanayi Bölgesi: 362,81 hektar

Gönen Deri İhtisas ve Karma OSB: 153,70 hektar

Toplam faal OSB alanı: 516,51 hektar

Araştırmaya göre Bandırma merkezli bölgenin faal organize sanayi alanı, Edremit merkezli karşılaştırma bölgesinin yaklaşık 14,5 katı büyüklüğünde.

Bu farklılık, Bandırma ve Gönen'in üretim altyapısını ortaya koyuyor. Ancak OSB alanının büyüklüğü tek başına üretim değeri, ihracat veya istihdam miktarını göstermiyor.

Bandırma'nın ekonomik ağırlığını ortaya koyan en güçlü göstergelerden biri de ticaret borsasının işlem hacmi.

Bandırma Ticaret Borsası bu rakamla Türkiye genelinde sekizinci sırada yer aldı.

Bir önceki yıla göre nominal artış oranı yüzde 49,5 olarak kaydedildi.

Bu veri, Bandırma'nın yalnızca kendi sınırları içerisinde değil, Güney Marmara'nın tarımsal üretim ve ticaret ağında da önemli bir konuma sahip olduğunu gösteriyor.

Ancak borsa işlem hacminin belediye geliri ya da ilçenin toplam ekonomik üretimi anlamına gelmediği unutulmamalı.

LİMAN, BANDIRMA'NIN EN BÜYÜK STRATEJİK KOZLARINDAN BİRİ

Bandırma Limanı, ilçenin sanayi ve ticaret kapasitesini deniz taşımacılığıyla birleştiren önemli bir altyapı oluşturuyor.

Liman işletmecisi Çelebi Port of Bandırma'nın yayımladığı kapasite bilgilerine göre limanda 20 rıhtım bulunuyor.

Limanın yıllık kapasitesi 350 bin TEU konteyner ve 12 milyon ton dökme yük olarak açıklanıyor.

Demiryolu bağlantısının da bulunması, limanın kara, deniz ve demiryolu taşımacılığını bir araya getirmesini sağlıyor.

Bu kapasite rakamları limanın yıllık fiilî yük hacmi değil, işletmeci tarafından açıklanan teknik kapasite değerleri.

ÜNİVERSİTE VE GENÇ NÜFUS AVANTAJI

Araştırmada Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesinin akademik birimleri ve çevre ilçelerdeki yerleşkeleri de önemli bir kurumsal avantaj olarak değerlendiriliyor.

Demografik karşılaştırmada Bandırma merkezli beş ilçelik modelde çalışma çağındaki nüfusun oranı yüzde 67,68 olarak hesaplanıyor.

Edremit merkezli modelin nüfusu daha yüksek olmakla birlikte Bandırma bölgesinin çalışma çağındaki nüfus oranının daha yüksek olduğu belirtiliyor.

Bununla birlikte çalışma çağındaki nüfusun tamamının istihdam edildiği anlamı çıkarılmamalı.

BALIKESİR ÜÇ AYRI İL OLARAK YENİDEN YAPILANABİLİR Mİ?

Değerlendirmede daha geniş bir idari senaryo da ele alınıyor.

Bu senaryoda Balıkesir merkez, Bandırma ve Edremit olmak üzere üç ayrı il yapılanmasının tartışılabileceği ifade ediliyor.

Bandırma'nın sanayi ve lojistik; Edremit'in turizm, zeytincilik ve hizmetler; Balıkesir merkezin ise tarım, hayvancılık, sanayi ve kamu hizmetleri alanlarında öne çıkabileceği belirtiliyor.

Ancak böyle bir değişikliğin kamu kurumlarının yeniden örgütlenmesi, bütçe, personel, hizmet alanları ve idari sınırlar bakımından ciddi sonuçları olacağı da vurgulanıyor.

PEKİ, BANDIRMA'NIN İL OLMASI İÇİN NE GEREKİYOR?

Türkiye'de yeni bir ilin kurulması yalnızca siyasi açıklamalarla gerçekleşmiyor. İl kurulmasına ilişkin yasal düzenleme yapılması ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde gerekli yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Anayasa'nın 126. maddesi, idari yapılanmada coğrafi koşulların, ekonomik şartların ve kamu hizmetlerinin gereklerinin dikkate alınmasını öngörüyor.

Dolayısıyla Bandırma'nın ekonomik kapasitesini gösteren araştırmalar önemli olmakla birlikte tek başına il statüsü kazandırmıyor.

ARTIK SLOGAN DEĞİL, SOMUT FİZİBİLİTE GEREKİYOR

Ancak bu talebin sonuç verebilmesi için yalnızca destek açıklamaları yeterli değil.

Bandırma'nın il olması durumunda kurulacak kamu kurumlarının maliyeti, Gönen, Erdek, Manyas ve Marmara'nın yeni idari merkeze ulaşımı, sağlık ve eğitim hizmetlerinin dağılımı, belediyelerin mali yapısı ve yeni ilin ekonomik sürdürülebilirliği ayrıntılı biçimde hesaplanmalı.

Üstelik önerilen modelde yer alan ilçelerin yerel yönetimlerinin, meslek kuruluşlarının ve vatandaşlarının görüşleri de dikkate alınmalı.

Bandırma'nın il olma tartışmasında artık yanıt bekleyen temel soru şu:

Sanayisi, limanı, ticaret hacmi ve üniversitesiyle güçlü bir bölgesel merkez olan Bandırma için ilgili kurumlar ne zaman ortak, resmî ve ayrıntılı bir il olma fizibilitesi hazırlayacak?

Yeniden İlk Haber olarak Bandırma'nın il olma sürecine ilişkin somut gelişmeleri, resmî açıklamaları ve bilimsel değerlendirmeleri takip etmeyi sürdüreceğiz.