Avuçiçi ve ayak tabanı yanması hangi hastalıkların habercisi? Diyabet dışındaki kritik nedenler

Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan ve oldukça rahatsız edici bir şikâyet olan avuçiçi ve ayak tabanı yanması, halk arasında doğrudan şeker hastalığı (diyabet) belirtisi olarak bilinse de bilimsel veriler ve nöroloji kaynakları, bu şikâyetin arkasında metabolik eksikliklerden sinir sıkışmalarına kadar pek çok farklı klinik tablonun yattığını ortaya koyuyor. AKLA İLK DİYABET GELİYORUzun süre yüksek seyreden kan şekeri, uç noktalardaki ince sinir liflerine ve bu sinirleri besleyen kılcal damarlara zarar vererek Diyabetik Periferik Nöropati tablosuna yol açıyor.

Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK) verilerine göre, diyabetik nöropati genellikle ilk olarak ayaklarda başlıyor ve hastalık ilerledikçe elleri ve avuç içlerini de etkiliyor. Diyabet hastalarının yaklaşık yarısında bu tür sinir hasarları görülürken, gizli şeker (prediyabet) evresinde bile mikro düzeyde hasar başlayabiliyor.

Bu duruma sıklıkla uyuşma, karıncalanma ve geceleri artan ağrılar eşlik ediyor. DİYABET DIŞINDAKİ BAŞLICA NEDENLERMayo Clinic ve nöroloji kaynaklarına göre, kan şekeri tamamen normal olan bireylerde de el ve ayak yanmasına yol açabilen yaygın nedenler şöyle sıralanıyor: Metabolik ve Beslenme Kaynaklı Nedenler: Sinir hücrelerinin koruyucu kılıfı (miyelin) için hayati önem taşıyan B12 vitamini eksikliği, diyabeti taklit eden şiddetli yanmalara neden oluyor.

Benzer şekilde tiroit bezinin az çalışması (hipotiroidizm) sıvı tutulumuna yol açarak baskı oluşturabiliyor. Kronik böbrek yetmezliğinde biriken üre toksinleri sinir uçlarını tahriş ederken, karaciğer hastalıklarında safra asitlerinin birikimi bu şikâyeti tetikleyebiliyor.

Sinir Sıkışmaları (Tuzak Nöropatiler): El bileğinde median sinirin sıkışması (Karpal Tünel Sendromu) avuç içinde, ayak bileğinde tibial sinirin sıkışması ise ayak tabanında yanma ve uyuşma yapıyor. Bel ve boyun fıtıkları da kök basısı nedeniyle benzer belirtiler verebiliyorKüçük Lif Nöropatisi (Small Fiber Neuropathy): Standart EMG testlerinde normal çıkabilen, derideki en ince ağrı ve ısı liflerinin hasar gördüğü bu durum; otoimmün hastalıklar (Lupus, Sjögren) veya enfeksiyonlar (Zona, Lyme, HIV) nedeniyle ortaya çıkabiliyor.

Damarsal, Dermatolojik ve İlaç Etkenleri: Eritromelalji adı verilen nadir damarsal bozuklukta şiddetli yanma ve kızarıklık görülürken; bazı kemoterapi ilaçları, uzun süreli alkol kullanımı, ayak mantarı (Tinea pedis) ve temas alerjileri de bölgesel yanma yaratabiliyor.