Halim Orta: Hızlı yağış yer altı sularını beslemiyor

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, ülke genelinde son dönemde görülen yağışların yer altı sularına etkisini değerlendirdi.

Orta, kısa sürede ve yoğun biçimde yağan yağışların yer altı sularının beslenmesine önemli katkı sağlamadığını, bu yağışların yüzey akışına dönüştüğünü belirtti. Yağmur hasadı yapılması ve yer üstü su depolama yapılarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Orta, “Maalesef bu sert ve hızlı düşen yağışlarımız yer altı suları beslenmesi açısından çok anlam ifade etmiyor. Çünkü belirli bir zaman aralığında çok hızlı yağmasıyla yüzey akışları oluşuyor. Bunları tutmanın yolu da yağmur hasadı.

Yer üstü su depolama yapılarını geliştirmemiz lazım” dedi. YAĞIŞLARIN DAĞILIMI ÖNEMLİSon 1 ayda, İstanbul başta olmak üzere ciddi sel felaketleri yaşandığını belirten Orta, bu durumun kuraklık senaryosunun bir parçası olduğunu söyledi.

Dünyadaki toplam su miktarının değişmediğini ifade eden Orta, suyun zaman ve mekân içindeki dağılımının önem taşıdığına dikkat çekti. Uzun süreli kuraklıkların ardından sert yağışlarla istenmeyen durumların ortaya çıkabildiğini kaydetti.

Orta, “Son 1 ayda çok ciddi sel felaketleri yaşadık, İstanbul da başta olmak üzere. Bunlar kuraklık senaryosunun bir parçası. Hep söylediğim gibi dünya kurulduğundan bu yana dünyada var olan su miktarı hiç değişmedi, aynı.

Yani kurulduğu gün ne kadar, kaç milyar metreküp suyumuz varsa bugünden aynı su varlığımız var. Ancak bunların zaman ve mekan boyutundaki dağılımları önemli. Yani nerelere ve hangi sürelerde düşüyor? İşte böyle uzun yıllar veya uzun süreler yaşanan kuraklıkların arkasında maalesef sert yağışlarla beraber istemediğimiz durumlarla karşılaşıyoruz” dedi.

DERE YATAKLARI YAPILAŞMAYA AÇILMAMALISel felaketlerinin nedenlerine de değinen Orta, bunları “doğaya rağmen” yaşamaya çalışmaya bağladı. Dere yataklarının üstünün kapatılmaması, bu alanlara yerleşim ve yapılaşma olmaması, yatakların daraltılmaması gerektiğini söyledi.

Hidrolojik olayların istatistiğini yapmanın ve bu olayları öngörmenin zor olduğunu belirten Orta, yorumlamanın bilim ve bilgi gerektirdiğini, hesaplanan sonuçların uygulamaya geçirilmesinin önemli olduğunu vurguladı. Orta, dere yataklarına yapı yapılmasının kaçınılmaz sonuçlara yol açacağını ifade ederek, “Buralar ya tarla olur ya bahçe olur, mera olur.

Tutup buralarda yapılaşırsanız bu kaçınılmaz bir sondur. Bugün değil yüz sene sonra veya on sene sonra mutlaka benzer şeyleri yaşarsınız” diye konuştu. KAR YAĞIŞI YER ALTI SUYUNU BESLİYORYağış suyunun tutulması için yağmur hasadının yanı sıra yer üstü su depolama yapılarının geliştirilmesi ve uygun yerlere baraj ve göl sayısının artırılması gerektiğini belirten Orta, Türkiye’de İstanbul’un da aralarında bulunduğu birçok yerde barajların yüzde 100 doluluğa ulaştığını söyledi.

Bunun, barajlardaki suyun önemli bir süre kullanılabileceği ve sıkıntı yaşanmayacağı anlamına geldiğini kaydetti. Kış aylarında görülen kar yağışlarının yer altı suları açısından önem taşıdığını dile getiren Orta, su kaynaklarının geliştirilmesi ve sürecin iyi yönetilmesi gerektiğini belirtti.

Yer altı suyunun beslenmesine en etkili katkılardan birinin kar yağışı olduğunu, ayrıca düşük tempoda başlayıp 1 hafta, 10 gün kesilmeden süren yağışların da bu açıdan önem taşıdığını söyledi. Kar örtüsü oluşması durumunda yer altı suyu seviyesinde yükseliş görülebileceğini ifade etti.

Orta, seviye artışı konusunda aşırı iyimser olunmaması gerektiğini vurgulayarak, “Hep söylüyorum, yani toprak 1 besleniyor biz 3 çekiyoruz. Dolayısıyla bunu kontrol altına almalıyız. Kuraklığın ötesinde kontrolsüz, aşırı kullanımdan dolayı en alt seviyelere düştü. Arkadan kuraklık da gelince tetikledi ve hızlandı” dedi.