Güneydoğu Asya'da Enerji İçin Ortak Rezerv ve Biletli Sistem Dönemi

Güneydoğu Asya'da enerji güvenliğini güçlendirmek adına Endonezya, Tayland ve Filipinler arasında stratejik bir iş birliği başlatıldı. Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı bünyesindeki Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ERIA) öncülüğünde yürütülen proje kapsamında, bölgede ilk defa bilet temelli bir yakıt rezerv sistemi kurulması planlanıyor.

Bu sistemle, acil durumlarda enerji arzının kesintisiz sürmesi hedefleniyor. Planın işleyişine göre Endonezya ve Tayland'da yeni benzin ve motorin depolama tesisleri inşa edilecek. Filipinler'in kamu kuruluşu PNOC Exploration Corporation, Taylandlı tank işletmecileri ve Endonezyalı PT Interport Mandiri Utama şirketi ile bu süreci resmiyete dökmek için niyet mektubu imzalayacak.

Anlaşmanın detayları ve bilet fiyatlandırma politikaları ise ilerleyen dönemlerde netleşecek. Sistemin en dikkat çekici yönü olan bilet temelli modelde, tank işletmecileri normal zamanlarda stoklarını ticari faaliyetlerinde kullanmaya devam edebilecek.

Ancak kriz anlarında, önceden bilet satın almış olan ülkeler ve şirketler, depolanan yakıta erişimde öncelik hakkına sahip olacak. Bu modelin, bölgedeki enerji stoklama kapasitesini artırması ve lojistik engelleri aşması bekleniyor.

Bu girişimin temelinde, Asya'nın enerji tedarik zincirindeki kırılganlıklar yatıyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün yaklaşık yüzde 80'inin Asya pazarına yönelmesi, bölgeyi Orta Doğu'daki jeopolitik risklere karşı savunmasız bırakıyor.

Özellikle Filipinler, ham petrol ithalatının yüzde 90'ından fazlasını bu bölgeden karşılıyor. Geçtiğimiz mart ayında İran kaynaklı gerilimler nedeniyle ulusal enerji acil durumu ilan eden Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., arz güvenliğinin önemine dikkat çekmişti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) standartlarına göre üyelerin 90 günlük petrol rezervi tutması gerekirken, ASEAN ülkelerinin mevcut stokları bu seviyenin oldukça altında kalıyor. ERIA verilerine göre Filipinler 15-30 gün, Endonezya ise 14-23 gün arasında değişen bir stok kapasitesine sahip.

Depolama tesisi yetersizliği, bölgedeki sağlık hizmetleri ve ticari faaliyetleri de doğrudan etkileyerek diyaliz cihazları gibi kritik ekipmanların sevkiyatında aksamalara yol açıyor. Projenin kapsamının genişletilmesi hedefleniyor; Laos ve Doğu Timor'un sisteme dahil olma ihtimali değerlendiriliyor.

Uzun vadede ise tüm ASEAN ülkelerini içine alan bir rezerv ağı oluşturulması ve ham petrol gibi farklı enerji ürünlerinin de sisteme dahil edilmesi planlanıyor. Bu ortaklık, sadece bölge ülkelerinin değil, Güneydoğu Asya'da operasyon yürüten Japon şirketlerinin de enerji güvenliğini koruma altına almayı amaçlıyor.