Atatürk Bir Tabu Değıl Aklın Kendisidir

Her 10 Kasım’da, yüreğimizdeki o büyük ve sarsılmaz özlem bir kez daha en saf hâliyle tecelli eder. Oysa Mustafa Kemal Atatürk’ü anmak; sadece duygusal bir yas tutma hâli değil; onun bıraktığı devasa mirası doğru anlamak ve bugün onun adını ya da yaptıklarını hedef alanlara, hakarete ve seviyesizliğe düşmeden, akıl ve tarih süzgecinden geçmiş net cevaplar verebilmektir.

Bugün, Atatürk’ün fikirleriyle ve kurduğu düzenle derdi olanların tezleri genellikle üç temel yanılgı üzerine kuruludur: Tarihsel bağlamı koparmak, başarısızlıkları birer intikam aracına dönüştürmek ve bu coğrafyanın hangi koşullardan çekip alındığını unutmak ya da unutmuş görünmek.

Atatürk’ü sevmeyenler ya da eleştiri adı altında itibarsızlaştırmaya çalışanların en sık başvurduğu cümle şudur: "Her şeyi bir kişiye mal ediyorsunuz, bu bir milletin başarısıydı."Elbette bu, bir milletin destanıdır; zaten Atatürk hiçbir zaman "Ben tek başıma yaptım" dememiştir. "Benim naçiz vücudum..." diye başlayan o ünlü cümle, tam da bu ortak kader bilincinin ürünüdür.

Ancak mesele tam da burada düğümlenir: Yüzlerce yıllık bir imparatorluk çökerken, ordu terhis edilmişken, kasalar tam takır kuru bakırken, o milyonları arkasından sürükleyecek vizyonu ve çelik iradeyi ortaya koymayı başarmıştır.

Bir millete kaybetme psikolojisini aşılayanların karşısına çıkıp, "Geldikleri gibi giderler" diyebilen o cüret, sıradan bir tesadüf müydü? Eleştirenler şunu ıskalar: Liderler, halkın içindeki potansiyeli ya uyandırır ya da o potansiyel tarihin tozlu raflarında yok olup gider. Atatürk, yıkılmış bir halka yeniden "Ben varım" dedirten o kıvılcımdır.

Bir diğer yaygın tavır ise, modernleşme hamlelerini ve kültürel dönüşümleri "köklerimizden koparıldık" söylemiyle eleştirmektir. Buradaki temel çarpıtma, Osmanlı’nın son dönemindeki tükenmişliği ve halkın cehalet ile yoksulluk içinde bırakıldığı gerçeğini buharlaştırmaktır.

Atatürk ve arkadaşları, bu millete alfabe değiştirdiğinde ya da laiklik ilkesini getirdiğinde amaç bir medeniyeti yok etmek değil, tam aksine o medeniyeti çağın gerisinde kalmaktan kurtarmaktı. Bugün klimalı odalardan, ellerindeki akıllı telefonlarla "özgürlük" tartışması yapanların, o gün sabun bulamayan, nüfusunun yüzde 90'ı okuma yazma bilmeyen, tarlasını sükecek öküzü bile kalmamış bir köylü toplumunu hayal etmesi gerekir.

Atatürk’ü eleştirenlerin unuttuğu ya da işine gelmeyen en büyük gerçeği şudur: O, insanlara "itaat eden bir kul" olmaktan çıkıp, "kendi kaderini tayin eden bir yurttaş" olma bilincini hediye etmiştir. Bugün en sert eleştirileri yöneltirken kullandıkları haklar, o gün kurulan o laik ve demokratik cumhuriyetin onlara sağladığı güvenceler sayesinde mevcuttur.

Kendi bindiği dalı kesenlerin farkında olmadığı şey budur: Kurulan bu sağlam iskele olmasaydı, bugün o eleştirileri yapabilecek ne bir zemin ne de ifade özgürlüğü kalırdı.

Bugün popüler bir akım da "Mustafa Kemal şöyle değil de böyle yapsaydı, imparatorluk kalır, topraklar bölünmezdi" türünden tarih simülasyonlarıdır. Bu iddialar akademik bir meraktan ziyade, ideolojik bir rahatsızlığın dışavurumudur.

Atatürk, ham hayaller peşinde koşan bir maceracı değil; elindeki imkansızlıkları dahi matematiksel bir dehayla yöneten gerçekçi bir liderdi. "Ya istiklal ya ölüm" sloganı bir edebiyat cümlesi değil, rasyonel hayatta kalma formülüydü.

Onu "uzlaşmacı olmamakla" suçlayanlar, karşıdaki emperyalist bloğun niyetini ve masadakilerin acizliğini görmezden gelmektedir.

Atatürk’ü sevmek ya da sevmemek bireysel bir tercihtir; kimse kimseye duygusal bir zorunluluk dayatamaz. Ancak bu sevgi eksikliğini ya da ideolojik mesafeyi tarihi çarpıtarak, yalanlarla, ucuz ithamlarla ve hakaret içeren cümleler ile kusmak; akıl tutulmasından başka bir şey değildir.

Bugün bize düşen görev, şiir ve söylevler ile günü geçiştirmek değil; onun kurduğu cumhuriyetin akılla, bilimle, üretimle ve liyakatle yaşatılabileceğini anlamaktır. Atatürk, eleştirilemez bir tabu değil; aksine her eleştirildiğinde haklılığı bir kez daha tescillenen devasa bir akıl anıtıdır.

Onu anlamak istemeyenlere verilecek en güzel cevap, onun açtığı yolda korkusuzca, bilimle ve başarıyla yürümeye devam etmektir. Çünkü en büyük devrim, cehaletin ve önyargının surlarında açılan her bir aydınlık deliktir.