Dijital Dönüşüm Organ Bağışında Sayıları Üç Katına Çıkardı

Dijital Platformlar Üzerinden Organ Bağışında Büyük Artış3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası etkinlikleri çerçevesinde gerçekleştirilen basın toplantısında, Türkiye genelindeki organ bağışı ve nakil süreçlerine dair çarpıcı veriler kamuoyuna duyuruldu. Yapılan açıklamada, e-Devlet ve e-Nabız platformları üzerinden bağışçı beyanının alınabilir hale gelmesinin, bağışçı sayısında üç katlık bir artışa yol açtığı belirtildi.

Buna karşın, organ nakli bekleyen hasta sayısının 33 bini aşmış olması, sistemin geliştirilmesi ve farkındalığın artırılması gerekliliğini bir kez daha ortaya koydu. Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği'nin ortaklaşa düzenlediği toplantıda; Türkiye'deki mevcut durum, kadavradan bağış oranlarının yükseltilmesi ve nakil bekleyen hastalar için atılacak stratejik adımlar detaylıca ele alındı.

Toplantıya katılan uzmanlar, sistemin işleyişi ve karşılaşılan engeller üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulundular. Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen, Sağlık Bakanlığı tarafından hayata geçirilen dijital sistemlerin somut sonuçlar doğurduğunu ifade etti.

Türkmen, geçtiğimiz yılın Temmuz ayında devreye alınan e-Devlet ve e-Nabız entegrasyonu sayesinde bağışçı beyanı verenlerin sayısının üç katına çıktığını vurguladı. Mevcut durumda toplam bağışçı sayısının 1 milyon sınırına yaklaştığı belirtilirken, bireylerin bu kararını aileleriyle paylaşmalarının kritik önem taşıdığıını belirtti.

Güncel Nakil Verileri ve Bekleyen Hasta DurumuTürkiye'deki nakil verilerini analiz eden Prof. Dr. Türkmen, 2025 yılı içerisinde toplam 5 bin 226 organ naklinin başarıyla gerçekleştirildiğini paylaştı. Ayrıca 2026 yılının ilk 10 aylık döneminde bu rakamın 4 bin 142'ye ulaştığı kaydedildi.

Nakil bekleyen hasta havuzunda 33 bini aşkın kişinin yer aldığı belirtilirken, bu kişilerin 28 bin 790'ının özellikle böbrek ve karaciğer nakli için sıraya girdiğini bildirdi. Türkiye genelinde böbrek yetmezliği teşhisi konulan ve böbrek replasman tedavisi gören hasta sayısının 2025 yılı sonu itibarıyla 95 bin 489'a yükseldiği aktarıldı.

Her yıl binlerce kişinin yeni tedavi süreçlerine dahil olduğu bu tabloda, 2025 yılında 14 bin 294 kişinin böbrek replasman tedavisine başladığı kaydedildi. Bu vakalardan 1.905'ine diyaliz tedavisine geçilmeden önce başarılı bir şekilde böbrek nakli gerçekleştirildiği vurgulandı.

Kadavra Bağışlarında Farkındalık ve Bilgi EksikliğiTürk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, Türkiye'nin canlı vericili organ nakillerinde nüfus oranına göre dünya genelinde ilk sırada yer aldığını ifade etti.

Ancak kadavradan bağış oranlarının beklenen seviyeye ulaşmadığına dikkat çeken Gül, bu durumun temel nedenlerinden birinin beyin ölümü kavramına dair yaşanan bilgi kirliliği olduğunu belirtti. Gül, beyin ölümü ile bitkisel hayat kavramlarının birbirinden tamamen farklı tıbbi durumlar olduğunu net bir şekilde ifade etti.

Beyin ölümü gerçekleşen bir bireyin tıbbi ve hukuki olarak yaşamını yitirdiğini belirten Prof. Dr. Gül, bu tanının organ nakli ekibinden bağımsız, yetkili uzman hekimler tarafından belirli bilimsel kriterlere göre konulduğunu hatırlattı.

Toplumsal farkındalığın artırılmasının, doğru bilginin yaygınlaştırılmasının ve ailelerin bilinçlendirilmesinin, daha fazla hastaya yaşam şansı sunacağı ifade edildi. Teorik Potansiyel ve Gelecek Hedefleri2026 yılının ilk 10 ayında Türkiye'de 2 bin 78 kişiye beyin ölümü tanısı konulduğu bilgisi paylaşıldı.

Bu vakalardan 375'inde organ bağışı gerçekleştirilirken, bağış oranının yaklaşık yüzde 18 seviyesinde kaldığı kaydedildi. Yapılan bir hesaplamaya göre, bağış gerçekleşmeyen 1.703 kişinin tamamı bağışçı kabul edildiğinde ve her bağışçıdan en fazla sekiz kişiye nakil yapıldığı varsayıldığında, teorik olarak 13 bin 624 kişiye ulaşabilecek bir potansiyelin bulunduğu belirtildi.

Ancak bu rakamın tıbbi uygunluk şartları doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğiin altı çizildi.