İklim değişikliği tarımsal üretimi tehdit ediyor: Bir derecelik artış verimi düşürüyor
- Kaman, iklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekerek gerekli önlemler alınmadığı takdirde bugün kolaylıkla ulaşılabilen birçok gıdanın gelecekte erişilmesi güç ürünlere dönüşebileceği uyarısında bulundu
Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Kaman, küresel sıcaklıktaki her 1 derecelik artışın buğdayda yüzde 6, mısırda yüzde 7,4’e varan ortalama verim kayıplarıyla ilişkili olduğunu belirtti. Kaman; kuraklık, aşırı yağış, toprak kaybı ve biyoçeşitlilikteki değişimlerin tarımsal üretimden gıda güvenliğine kadar uzanan etkilerine dikkat çekerek iklim dirençli tarım uygulamalarının önemini vurguladı.
Kaman, iklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekerek gerekli önlemler alınmadığı takdirde bugün kolaylıkla ulaşılabilen birçok gıdanın gelecekte erişilmesi güç ürünlere dönüşebileceği uyarısında bulundu. Kaman, küresel sıcaklıktaki her 1 derecelik artışın buğdayda yüzde 6, mısırda ise yüzde 7,4’e varan ortalama verim kayıplarıyla ilişkilendirildiğini belirtti.
“BİR TARAFTA TARIMSAL KURAKLIK, DİĞER TARAFTA BÜYÜK SEL FELAKETLERİ” Kaman, iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı olmadığını, yağış rejimlerindeki bozulmaların da tarımsal üretimi doğrudan etkilediğini belirtti. Aşırı yağış ve kuraklık gibi zıt görünen iklim risklerinin aynı dönemde yaşanabildiğine dikkat çeken Kaman, şöyle konuştu:
“İklim değişikliği yalnızca sıcaklık artışına bağlı değil. Sıcaklık ve yağış düzenlerinin uzun vadede değişmesi, aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini etkileyerek tarımsal üretim koşullarını yeniden şekillendiriyor.
Bir tarafta tarımsal kuraklık yaşanırken diğer tarafta son 80 yılın en büyük sel felaketleriyle karşılaşıyoruz. Şiddetli yağışlar hafif eğimli arazilerde erozyonla verimli üst toprağı taşırken, düz arazilerde oluşan su birikintileri kök bölgesinde oksijen yetersizliğine yol açıyor.
Mevsimsel düzensizlikler ise bitkilerin çiçeklenme ve hasat takviminde kaymalara sebep oluyor.”
Tarımsal faaliyetlerin sera gazı salımlarıyla ilişkisine değinen Kaman, tarımın iklim değişikliğinden etkilendiğini, aynı zamanda doğru yönetim uygulamalarıyla iklim mücadelesinde önemli bir rol üstlenebileceğini ifade etti.
Kaman, geviş getiren hayvanlarda oluşan fermantasyonun, hayvansal gübre yönetiminin ve su altında yetiştirilen çeltiğin atmosfere salınan metan gazına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu belirtti. Azotlu gübrelerin ve topraktaki mikrobiyal süreçlerin diazot monoksit salımını etkilediğini kaydeden Kaman, doğal ekosistemlerin tarım alanlarına dönüştürülmesinin ve topraktaki karbon stoklarının azalmasının da karbondioksit salımını artırarak sera gazı etkisini büyüttüğünü söyledi.
“MARKET RAFLARINDAKİ BİRÇOK GIDAYA ERİŞEMEZ OLABİLİRİZ” İklim krizinin gıda güvenliği ve tedarik zinciri üzerindeki etkilerini değerlendiren Kaman, sıcak hava dalgaları, aşırı iklim olayları ve kuraklığın tarım ürünlerinin miktarını azalttığını; kalite ve hasat veriminde de düşüşe yol açtığını belirtti.
Ürün elde edilse bile tane dolumunun gerçekleşmeyebileceğini ya da meyvelerin normal iriliğinin altında kalarak pazarlanabilirlik oranını kaybedebileceğini söyleyen Kaman, artan sulama ve enerji maliyetleriyle hasat takvimlerindeki aksamaların tedarik sürekliliğini tehdit ettiğini kaydetti. Kaman, “Yapıcı önlemler alınmadığı takdirde bugün market raflarında gördüğümüz birçok gıdaya zamanla erişemez hâle geleceğiz” dedi.
Su yönetiminde yağış miktarının yanı sıra bitkinin mevcut suyu nasıl kullanabildiğinin de dikkate alınması gerektiğini belirten Kaman, akıllı sulama yöntemlerinin önemine işaret etti.
Türkiye’de 2026 yılı verilerine bakıldığında ortalama yağışlarda önceki yıllara kıyasla ciddi artış görüldüğünü aktaran Kaman, şöyle konuştu:
“Ancak burada asıl mesele ne kadar yağış düştüğü değil, bitkinin bu suyu nasıl kullanabildiğidir. Kışın bir anda düşen aşırı yağışlar toprağa sızamadan yüzey akışı ve erozyonla kaybolurken, yaz aylarında çok uzun kurak dönemler yaşanıyor.
Bu nedenle iklim değişikliğine uyumda yalnızca sulama suyu miktarını artırmak yerine, toprak nem sensörleri ve damla sulama gibi yöntemlerle bitkiye doğru miktarda suyu doğru zamanda ulaştırmak gerekiyor.”
Bir derecelik sıcaklık artışının bile zararlı böceklerin ve hastalık etmenlerinin yaşam döngüsünü hızlandırarak çoğalmalarına zemin hazırlayabildiğini belirten Kaman, bu risklere karşı tek ürün yetiştiriciliği yerine ekim nöbeti uygulanmasını, toprak örtüsünün korunmasını, biyolojik mücadelenin ve doğa temelli agro-ekolojik çözümlerin öne çıkarılmasını önerdi.
Kaman, küresel ısınmanın tarımsal verime etkisini inceleyen bilimsel araştırmalardan elde edilen verileri de paylaştı. On yıllık verileri ve 77 bilimsel çalışmayı inceleyen araştırmaların, küresel ısınmadaki her 1 derecelik artışın buğdayda yüzde 6, mısırda yüzde 7,4, soyada yüzde 3,1 ve pirinçte yüzde 3,2 oranında ortalama verim kaybına yol açtığını ortaya koyduğunu söyledi.
BÖLGELERE GÖRE İKLİM DİRENÇLİ TARIM ÖNLEMLERİ Türkiye’nin endemik bitki türleri açısından zengin bir coğrafyada yer aldığını belirten Kaman, yerel bitki çeşitlerinin iklim dirençli bitki ıslahı çalışmaları açısından önemli bir potansiyel taşıdığını kaydetti.
Kaman, Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinde iklim risklerine göre öncelik verilmesi gereken tarımsal çözümlere de değindi. Karadeniz ve Akdeniz’de drenaj ve erozyon kontrolünün; İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da su kaynaklarına göre ürün planlaması ile tuzluluk yönetiminin; Marmara ve Ege’de ise kuraklık izlemesi ve toprak örtüsünün korunmasının kritik önem taşıdığını belirtti.
Konuşmasının sonunda suyu, toprağı ve biyoçeşitliliği koruyan iklim dirençli tarımın gıda sürekliliği için gerekli olduğunu vurgulayan Kaman, bu yaklaşımın üretimin devamlılığına doğrudan katkı sağladığını söyledi.
Kaman, “Bugün kendimize şu soruyu sormalıyız: ‘Gelecekte ne yiyeceğimize kim karar verecek? Gelecekte tabağımıza ne geleceğinin kararını iklimin merhametine mi bırakmalıyız, yoksa bilgiyi eyleme dönüştürerek bugünden harekete mi geçmeliyiz?’” sözleriyle konuşmasını tamamladı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Tarım
Yayın: 20 Kasım 2026 06:20 · Kaynak: anayurtgazetesi.com