Büyük ilerleme kaydedildi

Çin’in iklim değişikliğiyle mücadele politikaları ve eylemlerine ilişkin bir rapora göre, enerji yapısının yeniden düzenlenmesi ve karbon emisyonlarının azaltılması alanlarında yeni ilerlemeler kaydedildi. Bu yılın ilk yarısında kömürle çalışan santrallerin toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 50’nin altına düştü.

Ekoloji ve Çevre Bakanlığı’nın ekim ayında açıkladığı rapora göre, Çin’in gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) başına düşen karbondioksit emisyonu geçen yıl 2020 seviyesine kıyasla yüzde 17,7 azaldı. Fosil dışı enerji kaynaklarının toplam enerji tüketimindeki payı ise 2020’deki yüzde 16 seviyesinden 2025’te yüzde 21,7’ye yükseldi.

Raporda, yenilenebilir enerji üretimindeki hızlı artışa dikkat çekildi. Yenilenebilir enerji kaynaklarından geçen yıl 3,99 trilyon kilovatsaat elektrik üretildi. Bu miktar, toplam elektrik tüketiminin yüzde 38’ini oluşturdu.

Raporda, “Elektrik tüketimindeki artışın tamamı ilave yenilenebilir enerji üretimiyle karşılandı. Termik santrallerin elektrik üretimi ise yaklaşık on yıl sonra ilk kez geriledi.” denildi. Rapora göre kömürün toplam enerji tüketimindeki payı yüzde 51,4’e düştü.

Bu yıl temmuz ayı sonu itibarıyla fotovoltaik kapasite, kömürlü santrallerin kurulu kapasitesini geride bıraktı. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Sözcüsü Li Chao, ağustos ayında yaptığı açıklamada, kömürlü santrallerin bu yılın ilk yarısında 2,5 trilyon kilovatsaat elektrik ürettiğini ve elektrik arz güvenliği açısından önemini koruduğunu söyledi.

Li, Çin’in 15. Beş Yıllık Plan (2026-2030) döneminde ihtiyaç duyulan yerlerde kapasiteyi artırma, üretimi kontrol altında tutma ve dönüşümü teşvik etme ilkesini izleyeceğini belirtti. Yeni kömürlü santral projelerinin ağırlıklı olarak temiz enerji üslerini ve arz ihtiyacı bulunan bölgeleri destekleyeceğini kaydeden Li, mevcut santrallerin ise yük değişimlerine daha hızlı uyum sağlayacak, puant saatlerde üretimi daha fazla kısabilecek ve daha verimli çalışabilecek şekilde modernize edileceğini ifade etti.

Çin, kömürlü santrallerin verimliliğini artırma çalışmalarını da yoğunlaştıracak. Li’nin verdiği bilgiye göre, verimlilik açısından referans seviyelerini karşılayan kömürlü santral kapasitesinin payının 2028 sonuna kadar 15 puan artırılması hedefleniyor.

Asgari verimlilik seviyesinin altında kalan kapasitenin ise büyük ölçüde devre dışı bırakılması planlanıyor. Rapora göre 2021-2025 döneminde 35 milyon kilovattan fazla eski teknoloji kömürlü santral kapasitesi kullanımdan kaldırıldı veya kapatıldı.

Raporda sanayi ve ulaşım sektörlerinde de ilerleme kaydedildiği belirtildi. 2021-2025 döneminde 940 milyon ton çelik üretim kapasitesinde, 360 milyon ton kok üretim kapasitesinde ve 470 milyon ton çimento klinkeri üretim kapasitesinde ultra düşük emisyon standartlarına geçiş çalışmaları tamamlandı.

Rapora göre geçen yılın sonu itibarıyla yaklaşık 42 milyon hanede temiz ısıtma sistemlerine geçildi. Çin, yeni enerjili araç üretimi ve satışında üst üste 11 yıldır dünya birincisi konumunda. Raporda ayrıca ülkenin dünyanın en büyük şarj altyapısı ağını kurduğu belirtildi.

Rapora göre Çin’in karbon piyasası da bu önlemlerle birlikte genişledi. Ulusal karbon piyasası artık elektrik üretimi, çelik, çimento ve alüminyum eritme sektörlerini kapsıyor. Piyasaya 3 bin 680 şirket dahil olurken kapsanan karbondioksit emisyonu miktarı yaklaşık 8,3 milyar tona ulaştı.

Çinli Universal Energy Co şirketinin yatırımını yaptığı ve inşa ettiği 100 megavatlık Gobustan Güneş Enerjisi Santrali, Azerbaycan’ın Bakü kentinde bulunuyor. XINHUAHaziran ayı itibarıyla kümülatif emisyon tahsisatı ticareti 917 milyon tonu aştı.

14. Beş Yıllık Plan döneminde (2021-2025) piyasa, elektrik sektöründeki emisyonların yaklaşık 530 milyon ton azaltılmasına katkıda bulundu ve toplum genelindeki emisyon azaltım maliyetlerini yaklaşık 56,8 milyar yuan düşürdü.

Ekoloji ve Çevre Bakan Yardımcısı Li Gao, karbon piyasalarının, emisyon hesaplamalarının ve ürünlerin karbon ayak izi yönetiminin gelecek dönemde daha büyük rol oynayacağını söyledi. Li Gao’nun verdiği bilgiye göre Çin, haziran ayına kadar ürünlerin karbon ayak izinin hesaplanmasına yönelik 21 ulusal standart ve sanayi ürünlerine yönelik 111 grup standardı yayımladı.

Yetkililer ayrıca karbon ayak izi etiketleri, sertifikasyon, yeşil kamu alımları ve uluslararası standartlar alanındaki işbirliği üzerinde çalışıyor. Li Gao, Çin’in iklim değişikliğiyle mücadelede Güney-Güney işbirliğini güçlendirmeye yönelik çabalarını da anlattı.

Li, “Çin, yıllar boyunca insanlık için ortak geleceğe sahip bir topluluk vizyonunun rehberliğinde, Güney-Güney işbirliği yoluyla diğer gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapasitesini geliştirmelerine yardımcı olmak için kendi imkânları ölçüsünde elinden geleni yaptı.” dedi. Li Gao, bu çalışmaların Çin’in sorumlu bir büyük ülke olarak mesuliyetini ortaya koyduğunu ifade etti.

Verdiği bilgiye göre Çin, 46 ülkeyle iklim değişikliği alanında Güney-Güney işbirliğine yönelik 60 mutabakat zaptı imzaladı, 300’den fazla kapasite geliştirme programı yürüttü ve 120’den fazla gelişmekte olan ülkeden 10 bini aşkın yetkili ve teknik personeli eğitti. İşbirliği kapsamında düşük karbonlu örnek bölgeler, erken uyarı sistemleri, temiz pişirme ocakları ve Afrika Güneş Kuşağı programı yer alıyor.

Güneş enerjisi girişimi, beş Afrika ülkesinde yaklaşık 20 bin haneye elektrik ve aydınlatma sağladı. Programın gelecek yılın sonuna kadar 50 bin haneye ulaşması bekleniyor. Li Gao, “Çin, küresel iklim yönetiminde dayanışma ve işbirliğini temel yaklaşım olarak benimsemeyi sürdürecek.” ifadelerini kullandı.

Çin’in Küresel Güney’deki ortaklarıyla birlikte yeşil, düşük karbonlu, iklim değişikliğine dirençli ve sürdürülebilir kalkınmayı ilerletmek için çalışacağını belirtti. BM Genel Sekreteri’nin İklim Eylemi ve Adil Dönüşüm Özel Danışmanı Selwin Hart, 15 Ağustos’ta Çin’in dördüncü Ulusal Ekoloji Günü dolayısıyla düzenlenen bir etkinliğe video mesaj gönderdi.

Hart, “Çin, inovasyon, üretim ve yatırımlar yoluyla küresel temiz enerji ortamının dönüşmesine yardımcı oldu. Böylece temiz enerji teknolojilerinin dünyanın dört bir yanında daha erişilebilir fiyatlara ulaşmasını sağladı.” dedi.

Hart, “Çin’in 15. Beş Yıllık Planı (2026-2030), yeni karbon zirvesi ve yenilenebilir enerji planlarıyla birlikte, bu teknolojilerin kullanımını hızlandırmak ve küresel dönüşüme duyulan güveni güçlendirmek için bir fırsat sunuyor.” diye ekledi.