Diploma iş garantisi olmadı! Genç mezunlarda işsizlik yüzde 23,5

Türkiye'de üniversite diploması gençler için iş garantisi sağlamıyor. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) verilerine göre 2025 yılında 15-24 yaş grubundaki yükseköğretim mezunlarının işsizlik oranı yüzde 23,5 olarak hesaplandı.

Aynı yaş grubundaki genel işsizlik oranı yüzde 15,3 olurken gençlerin yüzde 23,3'ü ne eğitimde ne de istihdamda yer aldı. Gelir yoksulluğu verileri de gençlerin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunları ortaya koydu. Üniversiteden iş hayatına geçişte yaşanan güçlükler, gençlerin bağımsız bir yaşam kurmasını zorlaştıran başlıca sorunlar arasında bulunuyor.

ÜNİVERSİTE MEZUNLARINDA İŞSİZLİK YÜZDE 23,5TÜİK'in 2025 yılı verilerine dayanan araştırmalara göre 15-24 yaş grubundaki yükseköğretim mezunlarında işsizlik oranı yüzde 23,5 oldu. DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesinin yayımladığı Genç Emeği Raporu'nda da üniversite mezunlarının, gençler arasında işsizlik oranı en yüksek eğitim grubu olduğu belirtildi.

Aynı çalışmada meslek lisesi mezunu gençlerin işsizlik oranı yüzde 13,1 olarak aktarıldı. Veriler, yükseköğretimin istihdama geçişi tek başına güvence altına alamadığını gösterdi. Üniversite mezunu sayısındaki artışa karşın gençlerin eğitimini aldıkları alanda iş bulması, niteliklerine uygun işlerde çalışması ve düzenli gelir elde etmesi önemini koruyor.

HER DÖRT GENÇTEN BİRİ NE OKUYOR NE ÇALIŞIYORTÜİK'in 2025 yılı İstatistiklerle Gençlik verilerine göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3'ü ne eğitimde ne de istihdamda bulunuyor. Bu oran 2024 yılında yüzde 22,9 seviyesindeydi.

Genç kadınlarda eğitim ve istihdam dışında kalma oranı yüzde 30,9'a ulaştı. Erkeklerde ise aynı oran yüzde 16,3 olarak hesaplandı. Böylece yaklaşık her üç genç kadından birinin eğitim ve çalışma hayatının dışında olduğu ortaya çıktı.

GENÇ KADINLARDA İŞSİZLİK YÜZDE 23,3TÜİK'in 27 Ekim'de açıkladığı Eylül 2026 işgücü istatistiklerinde genç işsizlik oranı bir önceki aya göre 1,6 puan artarak yüzde 14,8'e yükseldi. Aynı dönemde 15-24 yaş grubundaki genç erkeklerde işsizlik yüzde 10,4, genç kadınlarda ise yüzde 23,3 olarak hesaplandı.

Genç kadınlarla erkekler arasındaki 12,9 puanlık fark, istihdama erişimdeki eşitsizliğin sürdüğünü gösterdi. Türkiye genelindeki işsizlik oranı ise eylül ayında yüzde 8,4 oldu. EĞİTİMDEN SONRA İŞE GEÇİŞTE ZORLUKTÜİK'in 2024 yılı İşgücü Piyasasında Gençler araştırması, eğitimden çalışma hayatına geçişte yaşanan sorunları da ortaya koydu.

Eğitimini tamamlayan veya yarıda bırakan ve halen eğitimine devam etmeyen 15-34 yaş grubundaki kişilerin yüzde 21,7'si, eğitim sonrasında üç aydan uzun süreli bir işte çalışmadığını bildirdi. Bu oran erkeklerde yüzde 10,6 iken kadınlarda yüzde 33,9'a ulaştı.

Aynı araştırmaya göre gençlerin yalnızca yüzde 15,7'si eğitimini tamamladıktan veya yarıda bıraktıktan sonraki ilk altı ayda üç aydan uzun süreli ilk işine başladı. İstihdam edilen gençlerin yüzde 25,4'ü ise eğitim düzeylerinin yaptıkları işin gerektirdiğinden yüksek olduğunu belirtti.

Bu sonuçlar, gençlerin yalnızca iş bulmakta değil, eğitimlerine uygun işlerde çalışmakta da sorun yaşadığını ortaya koydu. GENÇLERİN YÜZDE 24,6'SI YOKSULLUK SINIRININ ALTINDAİşsizlik ve düşük gelir, gençlerin ekonomik bağımsızlık kazanmasını da zorlaştırıyor.

TÜİK'in 2025 yılı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması'na göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 24,6'sı göreli gelir yoksulluğu sınırının altında bulunuyor.15-29 yaş grubunda ise yoksulluk oranı yüzde 21,1 olarak hesaplandı. Bu araştırmada yoksulluk sınırı, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60'ı esas alınarak belirleniyor.

Kira, ulaşım ve temel yaşam giderleri karşısında yeterli gelire sahip olamayan gençlerin ailelerinden bağımsız bir yaşam kurması güçleşiyor.149 BİN GENÇ İŞ BULMAK İÇİN ŞEHİR DEĞİŞTİRDİGençlerin iş ve yaşam koşullarına ilişkin arayışı iç göç verilerine de yansıdı. TÜİK'in 2024 yılı verilerine göre 15-29 yaş grubundaki 149 bin 283 kişi işe başlamak veya iş bulmak amacıyla başka bir ile taşındı.

Aynı yaş grubunda 131 bin 240 kişi daha iyi konut ve yaşam koşullarına ulaşmak için şehir değiştirdi. Eğitim amacıyla iller arasında göç eden gençlerin sayısı ise 471 bin 859 olarak kaydedildi. Veriler, gençlerin iş, eğitim ve barınma olanakları nedeniyle yaşadıkları şehirleri değiştirdiğini gösteriyor.

Üniversite mezunlarındaki yüksek işsizlik, eğitim sonrasında çalışma hayatına geçişte yaşanan güçlükler ve gelir yoksulluğu, gençlerin ekonomik bağımsızlığını etkileyen başlıca sorunlar olmayı sürdürüyor.