Hashimoto hastaları dikkat! Glüteni hayatınızdan çıkarmadan önce bir kez daha düşünün

Son yıllarda sağlıklı beslenme tartışmalarında öne çıkan glütensiz diyet, Hashimoto hastaları arasında da merak konusu oldu. Sosyal medyada tiroid antikorlarını düşürdüğü ve hastalığın ilerlemesini önlediği yönündeki iddialar gündeme gelirken Diyetisyen Didem Demir, glütensiz beslenmenin herkes için gerekli olmadığını belirterek bilimsel veriler ışığında önemli uyarılarda bulundu.

Hashimoto tanısı alan birçok kişi, hastalığın etkilerini azaltmak amacıyla glüteni beslenme düzeninden çıkarıyor. Ancak çölyak hastalığı bulunmayan bireylerde glütensiz beslenmenin rutin olarak önerilmesi için yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor.

Diyetisyen Didem Demir, gereksiz besin kısıtlamalarına karşı uyararak doğru beslenme yaklaşımına dikkat çekti.

Son yıllarda Hashimoto tiroiditi tanısı alan bireylerin beslenme alışkanlıklarında önemli değişiklikler yaptığını görüldüğünü belirten Diyetisyen Didem Demir,''Özellikle glütensiz beslenme, bu hastalıkla ilgili en çok konuşulan ve en fazla merak edilen konuların başında geliyor. Sosyal medyada ve çeşitli sağlık platformlarında glütensiz beslenmenin tiroid antikorlarını düşürdüğü, bağışıklık sistemini düzenlediği ve hatta Hashimoto hastalığının ilerlemesini önlediği yönünde pek çok bilgiyle karşılaşıyoruz.''dedi.

Peki, bilimsel araştırmalar gerçekten bu iddiaları destekliyor mu?''Hashimoto hastalarının glüten tüketimini tamamen bırakması gerekiyor mu?'' sorusuna cevap veren Demir,''Bu soruyu yanıtlayabilmek için öncelikle Hashimoto hastalığının ne olduğunu anlamak gerekiyor. Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin kendi tiroid dokusunu yabancı bir yapı gibi algılayarak ona karşı antikor geliştirmesiyle ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır.

Zaman içerisinde tiroid bezinde gelişen hasar, hormon üretiminin azalmasına ve hipotiroidiye neden olabilir. Hastalığın gelişiminde genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar birlikte rol oynar.

Hashimoto ile çölyak hastalığı arasında da dikkat çekici bir ilişki bulunmaktadır. Her iki hastalık da otoimmün mekanizmalarla ilişkili olduğu için aynı bireyde birlikte görülme olasılıkları genel topluma kıyasla daha yüksektir.

Bu durum, glütensiz beslenmenin Hashimoto hastaları arasında neden bu kadar gündeme geldiğini de açıklamaktadır.'' diye konuştu.

Glüten nedir ve Hashimoto ile nasıl ilişkilidir? Glüten nedir ve Hashimoto ile nasıl ilişkilidir sorusuna yanıt veren Demir,''Glüten; buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein grubudur. Ekmek, makarna, bulgur ve pek çok unlu mamul glüten içeren besinler arasında yer alır.

Çölyak hastalığı bulunan bireylerde glüten tüketimi, bağışıklık sisteminin ince bağırsak dokusuna saldırmasına neden olur. Bağırsak yüzeyinde meydana gelen hasar, besin ögelerinin emilimini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle çölyak hastalığında yaşam boyu glütensiz beslenmek zorunludur.

Hashimoto hastalığında ise durum biraz daha farklıdır. Hashimoto tanısı alan her bireyde çölyak hastalığı bulunmaz. Dolayısıyla glüten tüketimi ile Hashimoto arasındaki ilişkiyi değerlendirirken bu iki hastalığı birbirinden ayırmak gerekir.

Çölyak hastalığı bulunmayan Hashimoto hastalarında da glütensiz beslenmenin bazı olumlu etkileri olabileceği düşünülmüş ve bu konuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Ancak mevcut bilimsel veriler, glütensiz beslenmenin bütün Hashimoto hastalarına rutin olarak önerilmesi için yeterli değildir.'' dedi.

Bilimsel araştırmalar glütensiz beslenme hakkında ne söylüyor? Glütensiz beslenme hakkında bilimsel araştırmaların ne yönde gittiğine değinen Demir,''Hashimoto hastalarında glütensiz beslenmenin etkilerini değerlendiren araştırmalarda özellikle TSH, serbest tiroid hormonları ve tiroid antikorları incelenmiştir.

2025 yılında yayımlanan bir sistematik derlemede ve meta-analizde, çölyak hastalığı bulunmayan Hashimoto hastalarında glütensiz beslenmenin tiroid fonksiyonları ve antikor düzeyleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bazı sonuçlarda olumlu değişiklikler bildirilmiş olsa da çalışmaların sınırlı olması, katılımcı sayılarının düşük olması ve sonuçların tutarlı olmaması nedeniyle glütensiz beslenmenin kesin bir tedavi yaklaşımı olduğu söylenememektedir.

Burada önemli bir ayrıntıyı özellikle vurgulamak istiyorum: Tiroid antikorlarının azalması, hastalığın tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Anti-TPO ve Anti-Tg gibi antikor değerleri hastalığın değerlendirilmesinde kullanılan göstergelerdir ancak tedavinin başarısı yalnızca bu değerlerin düşmesine göre belirlenmez.

Bu nedenle yalnızca antikor değerlerini düşürmek amacıyla bütün Hashimoto hastalarının glütensiz beslenmeye başlaması bilimsel açıdan doğru bir yaklaşım değildir.'' diye konuştu.

Peki, kimler glütensiz beslenmeli? Glüten konusunda en merak edilen konuya cevap veren Demir,''Glüten tanısı alan bireylerde öncelikle çölyak hastalığı açısından gerekli değerlendirmelerin yapılması önemlidir. Özellikle uzun süredir devam eden şişkinlik, ishal, karın ağrısı, açıklanamayan demir eksikliği veya bağırsak emilim bozukluğu belirtileri bulunan kişilerde çölyak hastalığı araştırılmalıdır.

Çölyak hastalığı tanısı konulan bireylerin glüteni tamamen hayatlarından çıkarması gerekir. Bu kişiler için glütensiz beslenme bir tercih değil, tıbbi bir zorunluluktur. Bunun dışında çölyak hastalığı bulunmayan ancak glüten tüketimi sonrasında belirgin sindirim şikâyetleri yaşayan bireylerde de çölyak dışı glüten hassasiyeti değerlendirilebilir.

Ancak bu tanıya ulaşmadan önce çölyak hastalığının ve bu şikayetlere neden olabilecek diğer durumların dışlanması gerekir.'' diyerek uyarıda bulundu.

Çölyak hastalığında glüten konusuna önemli noktaya dikkat çeken Demir,''Çölyak hastalığı şüphesi bulunan bireylerin test yaptırmadan önce glütensiz beslenmeye başlamaması gerekir. Çünkü glütenin beslenmeden çıkarılması, kan testlerinin ve bazı tanısal incelemelerin sonuçlarını etkileyebilir.'' diyerek konuya dikkat çekti.

Glüteni komple kesmek sağlıklı mı? Glüteni hayatımızdan çıkarmak her zaman daha sağlıklı olmak anlamına mı geliyor? sorusuna cevap veren Demir,''Glütensiz beslenme son yıllarda sağlıklı yaşamın bir parçası gibi algılanmaya başladı.

Ancak glüten içeren her besin sağlıksız değildir. Tam buğday ekmeği, bulgur ve diğer tam tahıllar lif, vitamin ve mineral sağlayan önemli besin kaynaklarıdır. Bu besinleri herhangi bir tıbbi gereklilik olmadan beslenmeden çıkarmak, günlük lif alımının azalmasına ve beslenme çeşitliliğinin bozulmasına neden olabilir.

Ayrıca bazı paketli glütensiz ürünlerin lif içeriği düşük, şeker ve yağ içeriği ise daha yüksek olabilmektedir. Dolayısıyla bir ürünün glütensiz olması, onun otomatik olarak daha sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Hashimoto hastalarında beslenme planı oluşturulurken temel hedef, gereksiz besin yasakları koymak değil, bireyin ihtiyaçlarına uygun ve sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmaktır. Sonuç olarak Hashimoto hastasıysanız glüteni hemen hayatınızdan çıkarmayın.

Bilimsel kanıt bulunmuyor! Hashimoto hastalığında glütensiz beslenmenin herkes için gerekli olduğunu gösteren yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını belirten Demir,'' Çölyak hastalığı veya doğrulanmış bir glütenle ilişkili sağlık sorunu bulunmayan bireylerin yalnızca Hashimoto tanısı nedeniyle glüteni bırakması gerekmemektedir.

Beslenme konusunda sosyal medyada karşılaşılan her öneriyi uygulamak yerine, bilimsel kanıtları dikkate almak ve kişisel sağlık durumuna göre hareket etmek çok daha doğrudur. Unutmayalım; sağlıklı beslenmek, mümkün olduğunca çok besini hayatımızdan çıkarmak değil, vücudumuzun ihtiyaçlarını doğru anlayarak dengeli bir beslenme düzeni oluşturmaktır.''diyerek Hashimoto hastalığında glüten konusuna dikkat çekti.