Mavi Vatan’dan vazgeç

Avrupa Birliği (AB), Türkiye'yle ilişkilerin geliştirilmesi için yine millî çıkarlardan taviz istedi. Avrupa Komisyon’un 4 Kasım'da yayımladığı 2026 Türkiye Raporu'nda Mavi Vatan, Kıbrıs, Ege ve Rusya politikaları hedef alındı.

Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatı “hükümsüz” sayıldı. Brüksel, Ankara'nın Avrupa güvenliğindeki önemini kabul ederken ekonomik ve siyasi işbirliğini de kendi koşullarına bağladı. Raporda Mavi Vatan doktrininin Türk okul kitaplarına girmesi “endişe” konusu yapıldı.

Türkiye'nin Ege'deki deniz yetki alanlarına ilişkin tutumu, Yunan adalarının silahsızlandırılması talebi ve 1995 tarihli “casus belli” olarak bilinen kararı eleştirildi. AB, Yunanistan-GKRY elektrik bağlantısı Great Sea Interconnector (GSI) için yürütülen araştırmaların Türkiye tarafından engellendiğini savundu.

Yunanistan'ın deniz parklarına yönelik itirazlar da rapora girdi. LİBYA ANLAŞMASINA AÇIK İTİRAZBrüksel'in en sert çıkışı Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına yönelik oldu. Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim'de anlaşmayı onaylamasının ardından AB yönetimi, mutabakatın uluslararası hukuka aykırı ve hükümsüz olduğunu ileri sürmüştü.

Aynı tutum bu kez Türkiye Raporu'na taşındı. Komisyon, anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu. Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerine yönelik eleştiriler de sürdürüldü. Kıbrıs konusunda ise Ankara'nın iki devletli çözümü savunması ve GKRY'yi tanımaması hedef alındı.

Türk Devletleri Teşkilatı’nın KKTC'ye verdiği destek de eleştirildi. AB, Kıbrıs müzakerelerinde ilerlemeyi Türkiye'yle ilişkilerin geliştirilmesinin temel koşullarından biri olarak göstermeyi sürdürdü. ANKARA'DAN RET: HÜKMÜ YOKDışişleri Bakanlığı aynı gün yayımladığı açıklamayla rapora tepki gösterdi.

AB'nin Yunanistan ve GKRY'nin uluslararası hukukla bağdaşmayan maksimalist tezlerini savunduğu belirtildi. Türkiye ve KKTC'nin meşru haklarının göz ardı edildiği vurgulandı. Bakanlık, Türkiye-Libya mutabakatına ilişkin değerlendirmelerin “herhangi bir hükmü bulunmadığını” açıkladı.

AB'nin Rum tarafının tutumunu kayıtsız şartsız benimsediği sürece Kıbrıs meselesinin çözümüne katkı sunamayacağı hatırlatıldı. Ancak Ankara, rapordaki ekonomi ve güvenlik alanlarına ilişkin olumlu değerlendirmeleri memnuniyetle karşıladı.

Gümrük Birliği'nin güncellenmesi talebini yineledi ve AB'yle ilişkilerin ilerletilmesine hazır olduğunu bildirdi. GÜMRÜK BİRLİĞİ'NE RUSYA ŞARTIAB'nin ekonomik ilişkilerdeki koşulları da değişmedi. Komisyon, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi için Türkiye'nin ticari engelleri kaldırmasını, Rusya yaptırımlarının aşılmasını önlemesini ve Kıbrıs müzakerelerine elverişli ortam oluşturulmasını istiyor.

Ankara'nın Rusya'ya yönelik AB yaptırımlarına katılmaması eleştirildi. Türkiye'nin AB Ortak Dış ve Güvenlik Politikası'na uyum oranının yüzde 4'te kaldığı vurgulandı. Böylece Brüksel, Türkiye'nin ekonomik ilişkilerini geliştirme beklentisini de dış politika tercihlerinde değişiklik yapılması talebiyle birlikte ele aldı.

KAPIDAN KOVULUP BACADAN GİRMEYE ÇALIŞIYORUZRapor, Ankara’nın Avrupa güvenliğinde daha fazla rol üstlenme arayışını da yeniden gündeme taşıdı. Hükümet, uzun süredir Avrupa güvenliğinin Türkiye olmadan sağlanamayacağını savunuyor.

Türk Ordusu’nun kapasitesi ve savunma sanayisinin gücü, AB’yle daha yakın işbirliğinin gerekçeleri arasında gösteriliyor. Ancak Ankara, AB’nin 150 milyar avroluk savunma finansmanı programı SAFE’de istediği kapsamlı katılımı elde edemedi.

Türkiye’nin programa daha geniş erişimi ayrı bir anlaşmaya bağlı kalırken Yunanistan ve GKRY’nin itirazları siyasi engel oluşturdu. Türk savunma sanayisi için belirli koşullarda sınırlı tedarik imkânları ise açık tutuldu.

Brüksel, son raporunda Türkiye’nin Avrupa güvenliği için önemini bir kez daha kabul etti. Buna karşılık Ankara’nın Mavi Vatan, Kıbrıs ve Rusya politikalarına yönelik itirazlarını sürdürdü. Ankara ise Avrupa güvenliğinde daha fazla sorumluluk üstlenmek isterken AB, Türkiye’yle işbirliğini kendi siyasi koşullarına bağlı tutuyor.