Ayasofya’nın altında 9 tünel ve 6 ayrı mekan ortaya çıkarıldı!
- Ayasofya’daki restorasyon çalışmaları kapsamında yer altındaki tarihi yapılar gün yüzüne çıkarıldı
- Yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin temizlendiği alanda 420 metrelik tünel hattı ortaya çıkarılırken, güney yönündeki tünellerden birinin Yerebatan Sarnıcı’na ulaştığı belirtildi
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde sürdürülen restorasyon çalışmaları kapsamında yapının yer altında bulunan tarihi tünel ve mekanlarında yürütülen kazı, temizlik ve güçlendirme çalışmaları yeni bulguları ortaya çıkardı. Çalışmalarda 6 ayrı mekan ve 9 tünel tespit edilirken, toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlendi. Alanlardan yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya’nın yer altındaki tarihi tünellerinde yürütülen çalışmaları yerinde inceledi. Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.
“3 BİN TONA YAKIN DOLGU MALZEMESİ ÇIKARDIK”
Ersoy, Ayasofya’nın yer altı bölümlerine ilişkin çalışmaların 31 Aralık 2024’te birinci etap etüt çalışmalarıyla başladığını, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına geçildiğini belirtti.
Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yürütülen temizlik çalışmalarında yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin çıkarıldığını aktaran Ersoy, çalışmaların kalan bölümlerde sürdüğünü bildirdi.
Ayasofya’nın yer altındaki tünel ağının tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesinde önemli işlevler üstlendiğini belirten Ersoy, çalışmaların İstanbul’un tarihi su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de derinleştirdiğini ifade etti.
HİPOJEDE AYASOFYA’DAN DAHA ESKİ KATMANLAR
Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısına ilişkin kazıların tamamlandığını belirten Ersoy, birbirine bağlantılı mekanlardan oluşan yapının ana bölümünün yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olduğunu söyledi.
Yapıda doğu ve batı yönlerinde iki ayrı kanal hattı bulunduğunu aktaran Ersoy, doğuya uzanan yaklaşık 25 metrelik Kanal-1’in temizliğinin tamamlandığını, batı yönündeki Kanal-2’de ise çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
BATI BAHÇE’DE 6 MEKAN VE 9 TÜNEL
Batı Bahçe bölümündeki çalışmalar hakkında da bilgi veren Ersoy, Mekan-1’den başlayarak adlandırılan 6 ayrı alan ve bu alanlarla bağlantılı 9 tünel tespit edildiğini açıkladı.
Mekan-1, 2 ve 3’ün atrium olarak adlandırılan avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu belirten Ersoy, Mekan-3 üzerinden geçiş sağlanan Mekan-4’ün atriumun güneyinde bulunan farklı bir yapı olduğunu ifade etti. Bu bölümün batı yönünde devam ettiği ancak bir ayırıcı duvarla bölündüğü belirtildi.
Mekan-2’nin kuzey yönündeki uzantısı olan Mekan-5’in şu ana kadar 4,5 metrelik bölümünün ortaya çıkarıldığını aktaran Ersoy, bu alanın aynı doğrultuda devam ettiğinin anlaşıldığını kaydetti.
Mekan-6’nın ise Mekan-1’in kuzeyinde ve yapıya bitişik konumda bulunduğunu belirten Ersoy, bu bölümün Soğukçeşme Sokağı yönüne uzandığını, yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğindeki kısmının tespit edildiğini bildirdi.
Genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümündeki Mekan-2, 3, 5 ve 6’da çalışmaların devam ettiği belirtildi.
420 METRELİK TÜNEL HATTI TEMİZLENDİ
Yer altındaki tarihi yapıların korunması amacıyla temizlik çalışmalarının yanı sıra onarım ve güçlendirme işlemlerinin de yürütüldüğünü belirten Ersoy, 56 metre uzunluğundaki Mekan-2’de 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları yapılarak yapısal hasarların giderildiğini açıkladı.
Bu müdahalelerde özgün malzemeye eş malzeme kullanıldığını kaydeden Ersoy, Mekan-2 ve Mekan-3’ün daha sonraki dönemlerde yapılan ara taş duvarlarla bölündüğünün veya kesintiye uğradığının anlaşıldığını söyledi.
Mekan-3’te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkarılan malzemelerin elenmesi işlemlerinin sürdüğünü belirten Ersoy, duvarlar ve tonozlarda onarım ve güçlendirme çalışmalarının devam ettiğini aktardı.
Batı Bahçe’de tespit edilen 9 tünelden 7’sinde dolgu toprak temizliğinin tamamlandığını, diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının sürdüğünü bildiren Ersoy, temizlenen tünellerin toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını kaydetti.
En uzun hattın 180 metreyle Tünel-4 olduğunu belirten Ersoy, bu tünelin Roma Caddesi ile ilişkili olabileceğini düşündüklerini söyledi. Tünelin, Ayasofya’nın giriş cephesine paralel biçimde Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzandığı aktarıldı.
GÜNEY YÖNÜNDEKİ TÜNEL YEREBATAN SARNICI’NA ULAŞIYOR
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç de yer altındaki çalışmalar sırasında ortaya çıkarılan tünellere ilişkin bilgi verdi. Güleç, bazı mekan ve tünellerin Roma dönemine ait olabileceğinin değerlendirildiğini, bu alanların farklı dönemlerde yapılan müdahalelerle kullanılmaya devam ettiğini düşündüklerini söyledi.
Güleç, güney yönündeki tünelin doğrudan Yerebatan Sarnıcı’na ulaştığını belirterek, tünelde yıllar içinde biriken çamurun temizlenmesinin ardından hattın takip edilebildiğini ifade etti.
Tünelde yaklaşık yüzde 3 eğim bulunduğunu ve Ayasofya’nın altından gelen suyun hâlâ akmaya devam ettiğini belirten Güleç, suyun Yerebatan Sarnıcı’na ulaşan bir kaynaktan ya da Bozdoğan Kemeri su dağıtım şebekesinden geliyor olabileceğini söyledi. Suyun kaynağına ilişkin incelemelerin sürdüğünü aktardı.
Güleç, tünellerin ziyaretçilere açılması için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini belirterek, bu konuda henüz kesin bir karar alınmadığını ifade etti. Ziyaretçi güvenliği ve sağlık koşullarına ilişkin incelemelerin sürdüğünü kaydetti.
TÜNELLERİN HAVALANDIRMA ALTYAPISINDA KULLANILMASI DEĞERLENDİRİLİYOR
Bakan Ersoy, yer altı yapılarının havalandırma bakımından kullanılabilirliğinin de değerlendirildiğini belirtti. Mevcut zemin altı tünel çıkışının fiziki kesit alanının yaklaşık 0,5 metrekare olduğunu aktaran Ersoy, teknik değerlendirmelere göre bu çıkışın yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6’sını karşılayabildiğini söyledi.
Mevcut menfezin ana giriş kapısına yakın konumda bulunmasının da havalandırma açısından sınırlamalar oluşturduğunu belirten Ersoy, içeri verilen havanın ana mekana yeterince dağılmadan dışarı çıkma riski bulunduğunu ifade etti.
Gelecekte yapılacak lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının sonuçlarına göre yer altındaki tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava besleme altyapısı olarak yeniden değerlendirilebileceğini belirten Ersoy, bunun yeni bulgulara ve teknik incelemelere bağlı olduğunu kaydetti.
Ayasofya’nın yer altındaki tarihi alanlarının korunması ve uygun bölümlerinin ziyaretçilerle buluşturulması amacıyla teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını aktaran Ersoy, çalışmaların yapının korunması ve ziyaretçi güvenliği esas alınarak sürdürüleceğini bildirdi.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Kültür-Sanat · Bölge: Denizli/Güney
Yayın: 20 Kasım 2026 13:11 · Kaynak: babaocagi.com.tr