Türkiye'de 4 milyon gencin tercihi şaşırttı!

Günümüzde Türkiye'de giderek daha fazla genç, eğitim ve çalışma hayatının dışında kalıyor. Dünya genelinde milyonlarca kişinin dahil olduğu NEET kategorisi, Türkiye'de de dikkat çeken bir toplumsal mesele haline geldi. Ekonomik yetersizlikler, işverenlerin deneyim beklentisi, düşük ücretler ve çalışma hayatına karşı gelişen isteksizlik, gençlerin iş gücü piyasasından uzaklaşmasına neden oluyor.

SAYI 4 MİLYONUN ÜZERİNDE Genç nüfusun önemli bir bölümünün eğitim almaması, herhangi bir işte çalışmaması ve mesleki eğitim sürecine katılmaması, ülkelerin çözüm aradığı sorunlar arasında yer alıyor. Türkiye'de yaygın olarak'ev genci' şeklinde ifade edilen bu kesim, uluslararası alanda NEET (Not in Education, Employment, or Training) kavramıyla tanımlanıyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2026 yılı verileri, meselenin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Rapora göre dünya genelinde 15-24 yaş grubunda 257 milyon genç eğitim, istihdam ve mesleki eğitim süreçlerinin hiçbirinde bulunmuyor.

Bu sayı, aynı yaş grubundaki dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor. Türkiye'de ise ev genci olarak tanımlananların sayısı 4 milyonun üzerinde.

DÜŞÜK MAAŞ ÇALIŞMA İSTEĞİNİ AZALTIYOR Gençlerin çalışma hayatına mesafeli yaklaşmasında ekonomik şartlar önemli bir yer tutuyor. Üniversite mezunu 32 yaşındaki M.O., iş arama sürecinde karşısına çıkan ücretlerin çalışma motivasyonunu düşürdüğünü belirtiyor.

Asgari ücret seviyesindeki kazançların işe gidip gelme masrafları ve harcanan emekle kıyaslandığında yeterli olmadığını savunan M.O., 30 bin lira maaşla çalışması durumunda dahi elde edeceği gelirin önemli bölümünü iş için harcayacağını dile getiriyor. Evde kalmanın kendisine ekonomik açıdan daha avantajlı geldiğini belirten M.O., mevcut koşullarda çalışmanın beklediği faydayı sağlamadığını ifade ediyor.

İŞ İSTİYOR AMA EVDE KALMAK DAHA HUZURLU GELİYOR Altınbaş Üniversitesi İlk ve Acil Yardım Bölümü mezunu 25 yaşındaki E.Y. ise yaklaşık iki yıldır çalışma hayatının dışında. İş bulup kendi gelirini elde etmek istediğini belirten genç, düzenli kazancı bulunmadığı için ihtiyaçlarını karşılamada ailesinin desteğine ihtiyaç duyuyor.

Buna karşın evde geçirdiği zamanın kendisini psikolojik açıdan rahatlattığını söyleyen E.Y., sosyal çevresiyle görüşmelerinin azaldığını ancak arkadaşlık ilişkilerinin tamamen kopmadığını aktarıyor. Gençlere yönelik istihdam olanaklarının yetersizliği, ekonomik güçlükler ve ev ortamının sağladığı rahatlığın bu tablonun oluşmasında etkili olduğunu düşünüyor.

DİPLOMA VAR, İŞ BULMAKTA DENEYİM ENGELİ VAR İş arayan gençlerin karşısına çıkan engellerden biri de işverenlerin deneyim talebi. Kırklareli Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Bölümü mezunu 22 yaşındaki A.U., mesleki tecrübesi olmadığı için başvurularından sonuç alamadığını söylüyor.

Çalışma isteğine rağmen deneyim şartının kendisini zor durumda bıraktığını belirten A.U., geçimini çalışan annesinin desteğiyle sürdürdüğünü ifade ediyor. Uzun süre evde kalmanın ruhsal durumunu olumsuz etkilediğini dile getiren genç, yeniden iş hayatına dahil olmak istediğini vurguluyor.

ÇALIŞMA HAYATINDAKİ HAYAL KIRIKLIĞI GERİ ADIM ATTIRIYOR Her gencin iş hayatından uzak kalma nedeni aynı değil. İngilizce eğitimi alan A.K., daha önce tekstil sektöründe çalıştığını ancak ağır çalışma temposuna rağmen aldığı ücretin beklentilerini karşılamadığını anlatıyor.

Emeğinin karşılığını maddi açıdan alamadığını düşündüğü için işinden ayrıldığını belirten A.K., yeniden çalışması gerektiğinin farkında olmasına rağmen harekete geçecek motivasyonu kendisinde bulamadığını söylüyor. İletişim Fakültesi mezunu S.F. de meslek hayatında karşılaştığı olumsuz koşullar nedeniyle çalışma yaşamından uzaklaşan gençler arasında.

Mezuniyetinin ardından kendi alanında görev yapan S.F., düşük ücret ve mobbing nedeniyle mesleğini sürdürmekte zorlandığını aktarıyor. Farklı bir sektörde çalışma girişiminden de istediği sonucu alamayan genç, yaşadığı deneyimlerin ardından yeni bir işe başlama konusunda kaygı duyduğunu ifade ediyor.

EV GENÇLİĞİNİN ARDINDA BİRDEN FAZLA NEDEN BULUNUYOR İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mahmut Hakkı Akın'a göre ev gençliği, yalnızca işsizlik rakamlarıyla açıklanabilecek bir olgu değil. Kentleşmenin hız kazanması, üniversite eğitimine katılımın yaygınlaşması, ekonomik şartlardaki değişim ve kadın-erkek rollerinin dönüşmesi de bu kesimin büyümesinde etkili oluyor.

Özellikle üniversite eğitiminin ardından mezun olduğu bölümle uyumlu bir işte çalışma ve belirli bir toplumsal statü elde etme beklentisinin karşılanamaması, gençleri çalışma hayatından uzaklaştırabiliyor. Akın, gençlerin eğitimleriyle örtüşmeyen veya hedefledikleri statüyü sağlamayan işlerde çalışmayı tercih etmemelerinin de ev gençliği tablosunu beslediğine dikkat çekiyor.

Üniversite mezunlarının beklentilerinin kısa sürede karşılanamayabileceğini belirten Akın, bu süreçte bireysel tercihlerin de belirleyici olduğunu ifade ediyor.

UZUN SÜREN İŞSİZLİK SOSYAL HAYATI DA ETKİLİYOR Ev gençliği sürecinin uzaması, ekonomik sorunların yanı sıra sosyal ve psikolojik açıdan da çeşitli riskleri beraberinde getiriyor. Prof. Dr. Akın, çalışma ve eğitim hayatından uzak kalan gençlerin zaman içerisinde ailelerine daha bağımlı hale gelebileceğini, bunun da özgüven ve toplumsal aidiyet duygularını zayıflatabileceğini belirtiyor.

Yalnızlaşma ve bireyselleşmenin öne çıkan tehlikeler arasında bulunduğunu kaydeden Akın, sorunun yalnızca gençlerin kişisel yaşamlarıyla sınırlı kalmadığını vurguluyor. Üretim süreçlerine katılamayan geniş bir genç kitlesinin ekonomik ve toplumsal yapı üzerinde de etkiler oluşturduğuna işaret eden Akın, evde geçirilen sürenin uzamasının yeniden toplumsal yaşama uyum sağlamayı güçleştirebileceği uyarısında bulunuyor.

Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın, eğitim ve istihdam dışında kalan gençleri yeniden çalışma hayatına kazandırmak amacıyla yeni bir proje üzerinde çalıştığı kaydediliyor.