EGEÇEP'ten HABAŞ tepkisi: "İnsanları daha kaç farklı şekilde öldüreceksiniz?

Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlamanın ardından açıklama yaptı. Platform, "Aliağa’da insanları daha kaç farklı şekilde öldüreceksiniz?" diye sorarak göz göre göre gelen yaşanan katliama tepki gösterdi.

Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlamanın ardından açıklama yaptı. EGEÇEP, 6 işçinin yaşamını yitirdiğinin, 13 kişinin yaralandığının ve 8 kişiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü bilgisinin verildiğini aktarırken “Ancak bölgedeki bileşenlerimizden gelen bilgiler, yaşamını yitiren ve yaralanan işçi sayısının resmî olarak açıklanandan daha fazla olabileceği yönündedir” ifadelerini kullandı.

Bilgilerin henüz resmi kaynaklardan doğrulanmadığını vurgulayan EGEÇEP, “Yetkilileri can kayıpları, yaralılar ve arama kurtarma çalışmalarının son durumu hakkında eksiksiz ve şeffaf açıklama yapmaya çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.

"Uyarılara rağmen sanayi yükü arttı" “Aliağa’da insanları daha kaç farklı şekilde öldüreceksiniz?” diye soran EGEÇEP, yaşamını yitiren işçilerin ailelerine, yakınlarına ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı, yaralı işçilere ise şifa diledi. EGEÇEP, 5 Kasım’da Aliağa’da meydana gelen başka bir patlamada 20 yaşındaki işçi Eyüp Eğinli’nin yaşamını yitirdiğini hatırlatarak “Aliağa'da yaşananları birbirinden bağımsız, münferit kazalar olarak görmeyi reddediyoruz” dedi.

“Rafinerilerin, petrokimya tesislerinin, demir-çelik fabrikalarının, gemi söküm tesislerinin ve limanların aynı coğrafyada yoğunlaştırıldığı Aliağa, yıllardır ağır bir sanayi ve kirlilik yükü altında. Bu yükün bedelini hem işçiler hem bölge halkı hem de doğa ödüyor” ifadelerini kullanan EGEÇEP, şunlara yer verdi:

Üstelik bu tehlikeler yeni bilinmiyor. Dokuz Eylül Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünün yürüttüğü, 2009 yılında kamuoyuna sunulan bilimsel çalışmada, Aliağa'daki mevcut kirlilik yükünün acilen azaltılması gerektiği, yeni kirlilik yüklerinin sınır değerlere uyulmasını daha da güçleştireceği ortaya konulmuştu.

Çevre ve Orman Bakanlığı da 2008 yılında yeni tesisler ve kapasite artışlarına ilişkin belirli ÇED karar süreçlerini durdurmuş, ancak bu uygulama 2012 yılında kaldırılmıştı. Yıllardır yapılan bilimsel uyarılara rağmen Aliağa'nın sanayi yükü artırılmaya devam edildi.

Bugün yaşananların sorumluluğu tartışılırken, bu uyarıların neden dikkate alınmadığı da sorgulanmalıdır. "Kayıtlara geçmeyen yavaş ölümler de var EGEÇEP olarak 4 Ekim 2026 tarihinde düzenledikleri "Ekokırım Mahalli Aliağa – Adil Dönüşüm" panelinde, bilim insanları ve emek mücadelesinin temsilcileriyle bu tabloyu ortaya koyduklarını anımsatırken şu ifadelere yer verildi:

Panelde ele alınan bilimsel veriler de çarpıcıdır. Bilimsel raporlara yansıyan bulgular, Aliağa'da PM10 açısından hava kirliliği taşıma kapasitesinin dolduğunu, havada ve toprakta ağır metal kirliliği bulunduğunu ortaya koyuyor.

Yalnızca 2025 yılında bölgedeki demir-çelik fabrikalarında 1,1 milyon ton cüruf ve 154 bin ton ağır metal tozu oluştuğu belirtiliyor. İşçi sağlığına ilişkin veriler de en az bunlar kadar çarpıcı. Türkiye'de her yıl en az 2.200 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirirken, meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin yılda 15-25 bin arasında olabileceği tahmin ediliyor.

Panelde Dr. Aslı Odman'ın vurguladığı gibi, iş cinayetlerinde yaşanan ani ölümlerin yanında, çoğu zaman kayıtlara bile geçmeyen yavaş ölümler de var. İşçinin çalışırken maruz kaldığı tehlike ile çocuğunun soluduğu kirli hava aynı üretim düzeninin sonuçlarıdır.

Valiliğin ilk değerlendirmesinde, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmüş olabileceği belirtiliyor. Patlamanın kesin teknik nedeni yapılacak incelemelerle ortaya çıkacaktır. Ancak olayın teknik olarak nasıl gerçekleştiği ile neden önlenemediği farklı sorulardır.

Aliağa’da art arda yaşanan işçi ölümlerinin sadece teknik arızalarla, kazalarla açıklamanın mümkün olmadığını vurgulayan EGEÇEP, asıl sorunun üretimin ve kârın işçi sağlığı ile yaşam hakkının önüne konulduğu, tehlikelerin yeterince önlenmediği ve denetimlerin etkisiz kaldığı sistemsel düzen olduğunu vurgulayarak “Teknik bir arıza, işverenlerin ve kamu kurumlarının önleme ve denetleme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz” dedi. Patlama üzerine çağrıda bulunan EGEÇEP, şunları sıraladı:

Patlama bağımsız biçimde araştırılmalıdır. Olayın nedenleri, varsa ihmaller ve sorumlular; meslek örgütlerinin ve bağımsız uzmanların katılımıyla ortaya çıkarılmalı, soruşturmanın sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Aliağa'daki yüksek riskli tesisler derhal denetlenmelidir.

İşçi sağlığı, yangın ve patlama güvenliği yönünden kapsamlı denetimler yapılmalı; ciddi tehlike bulunan üretim faaliyetleri güvenli koşullar sağlanıncaya kadar durdurulmalıdır. İşçilerin ve bölge halkının sağlığı düzenli olarak izlenmelidir.

Meslek hastalıklarının tespiti ve kayıt altına alınması sağlanmalı; hava, su ve topraktaki kirleticiler bağımsız ölçümlerle izlenerek sonuçları kamuoyuna açıklanmalıdır. Aliağa'da sanayi yükünü artıracak hiçbir yeni yatırıma izin verilmemelidir.

Bölgenin ekolojik sınırları zaten aşılmıştır. Yeni sanayi tesisleri yerine mevcut kirliliğin azaltılması ve ekosistemlerin onarılması esas alınmalıdır. Mevcut tesislerde adil dönüşüm başlatılmalıdır. Kirletici ve tehlikeli üretim süreçleri dönüştürülmeli; bu süreçte işçilerin istihdamı, ücretleri ve özlük hakları güvence altına alınmalı, işçiler ve sendikalar karar süreçlerine katılmalıdır.

Dönüşümün ekonomik ve sosyal bedeli emekçilere ve bölge halkına yüklenmemelidir. "Aliağa'da daha kaç patlama yaşanacak?" “Yıllardır bölge halkına ve işçilere dayatılan, ekmek ile nefes arasında seçim yapma zorunluluğudur.

Oysa sağlıklı bir çevrede yaşamak da güvenli koşullarda çalışmak da temel bir haktır. Biri diğerinin karşılığı olarak feda edilemez” diyerek tepki gösteren EGEÇEP, açıklamasını şöyle sonlandırdı:

Aliağa'da daha kaç patlama yaşanacak, daha kaç işçi yaşamını yitirecek? Ve Aliağa'da insanlar daha kaç farklı şekilde ölüme gönderilecek? Aliağa'nın geleceği daha fazla sanayi yoğunlaşmasında değil; ekosistemlerin onarıldığı, emekçilerin haklarının güvence altına alındığı adil bir dönüşümdedir. Aliağa'da yaşamı savunuyoruz. İşçilerin, halkın ve doğanın yaşam hakkından vazgeçmiyoruz.