Habermetrik
← Ana Sayfa
19 Kasım 2026 14:37 · Güncelleme 14:40
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

UAD’den tarihi Myanmar kararı: Arakanlılara soykırım hükmü

UAD’den tarihi Myanmar kararı: Arakanlılara soykırım hükmü
Görsel kaynağı: gzt.com, ensondakika.com.tr
⏱️ 8 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 2 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Birleşmiş Milletler’in (BM) yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara yönelik eylemlerinde soykırım suçu işlediğine hükmetti
Hukuki not: Hassas içerik: doğrulama düzeyi editör onayından geçmiştir; detaylar adli/kurumsal açıklamalara bağlıdır.

Lahey’deki Barış Sarayı’nda kararı açıklayan UAD Başkanı Yuji Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin Arakanlı Müslümanlara yönelik operasyonlarında binlerce sivili öldürdüğünü, cinsel şiddet uyguladığını ve yerleşim yerlerini ateşe verdiğini belirtti. Divan, Myanmar’ın güvenlik güçleriyle birlikte hareket eden kişilerin soykırım işlemesini önleme ve bu suçu cezalandırma yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetti.

Ayrıca ülkenin, BM Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerini hayata geçirecek yasal düzenlemeleri yapmadığı tespit edildi. Kararda, Myanmar’ın 23 Ocak 2020 tarihli geçici tedbir kararına rağmen soykırım iddialarına ilişkin delillerin korunması ve yok edilmesinin önlenmesi yükümlülüğünü de ihlal ettiği kaydedildi.

Soykırım hükmü lehine oy kullananlar arasında Divan Başkanı Iwasawa ile yargıçlar Hilary Charlesworth, Leonardo Brant, Juan Manuel Gómez Robledo, Sarah Cleveland, Bogdan Aurescu, Dire Tladi ve Mahmoud Hmoud ile Gambiya’nın atadığı geçici yargıç Navi Pillay yer aldı. Başkan Yardımcısı Julia Sebutinde, yargıçlar Peter Tomka, Ronny Abraham, Xue Hanqin ve Georg Nolte ile Myanmar’ın atadığı geçici yargıç Claus Kreß ise hükme karşı oy kullandı.

UAD, Myanmar’ın soykırım nedeniyle Arakanlı Müslümanların uğradığı zararları karşılaması gerektiğine karar verdi. Hüküm kapsamında, ülke içinde veya yurt dışında yerinden edilen kişilerin yaşadıkları bölgelere güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde dönebilmeleri için gerekli adımların atılması istendi.

Ailelerin yeniden bir araya getirilmesi de kararın gereklilikleri arasında yer aldı. Divan’ın belirlediği tedbirler arasında mağdurların mülklerinin iadesi, kayıp kişilerin bulunması ve Arakanlı Müslümanların geleneklerine uygun şekilde defnedilmesi de bulunuyor.

Ayrıca mağdurlar için fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon sağlanması, topluluğun zulme karşı korunması gerektiği belirtildi. Myanmar’dan Soykırım Sözleşmesi’ni eksiksiz uygulayacak yasal düzenlemeleri yapması ve devam eden ihlalleri sona erdirmesi de istendi.

Divan, 2017’deki operasyonlarla bağlantılı olarak Sözleşme’ye aykırı eylemlerde bulunmuş olabileceğinden makul şüphe duyulan kişilerin etkili biçimde soruşturulmasına, gerekli durumlarda yargılanıp cezalandırılmasına hükmetti. Ülkenin benzer ihlallerin tekrarlanmayacağına dair güvence vermesi de kararda yer aldı.

Divan, insan haklarına ilişkin yükümlülüklerin nihai hak sahiplerinin bireyler olduğunu hatırlatarak Arakanlı Müslümanların soykırıma maruz kalmama hakkına dikkati çekti. Mağdurlar için telafi yollarının sağlanmasının hem Soykırım Sözleşmesi’nin amacına hem de sözleşmeye taraf ülkelerin ortak hukuki çıkarlarına hizmet ettiği vurgulandı.

İhlallerin son derece ağır olduğunu ve Arakanlı Müslümanlara yönelik köklü bir düşmanlık ortamında gerçekleştiğini belirten UAD, Myanmar’ın failleri soruşturmadığını ve cezalandırmadığını kaydetti. Ülkenin yaşanan zararları halen inkar etmesi de teminat ve güvence talebinin gerekçeleri arasında gösterildi.

UAD, Arakanlı Müslümanların Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan ayrı bir etnik grup olduğunu tespit etti. Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğü, çocuklara yönelik ağır şiddet uyguladığı, cinsel saldırılarda bulunduğu ve evleri yaktığı belirtildi.

Divan, 2017’de yaklaşık 10 bin Arakanlı Müslümanın öldürüldüğüne ilişkin delillerin sabit olduğunu kaydetti. Kararda, vatandaşlık ve seyahat kısıtlamalarının topluluğun gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaçlara erişimini engellediği ifade edildi.

Kamplarda yaşayan 100 binden fazla Arakanlı Müslümanın son derece yetersiz koşullarda bulunduğu da tespitler arasında yer aldı. Bununla birlikte Divan, bu koşulların grubu fiziksel olarak yok etmeye yönelik yaşam şartları olduğunun kesin biçimde kanıtlanamadığını bildirdi.

Myanmar’ın 2005-2018 yılları arasında uygulamaya koyduğu özel evlilik şartları, çocuk sayısına yönelik sınırlamalar ve cinsel şiddet yoluyla Arakanlı Müslümanların doğumlarını engellemeyi amaçladığına ise tamamen ikna olduğunu açıkladı. UAD, Myanmar’ın 1982 tarihli Vatandaşlık Yasası ve diğer politikalarının ayrımcı olduğunu, Arakanlı Müslümanları savunmasız bıraktığını belirtti.

Kararda, Kıdemli General Min Aung Hlaing ve ordu tarafından sosyal medya üzerinden koordineli biçimde nefret söylemi yayıldığına dikkat çekildi. Bu söylemlerin üst düzey yetkililerden veya devlet kurumlarından kaynaklanmasının önem taşıdığı vurgulandı.

Divan, 2016’daki askeri operasyonların ardından 80 binden fazla Arakanlı Müslümanın bölgeden kaçmak zorunda kaldığını hatırlattı. Myanmar ordusunun operasyonlarının özellikle bu topluluğu hedef aldığını, Arakanlı Müslümanların yaşadığı yerleşimlerin boşaltılıp yakıldığını ve doğrudan infazlar gerçekleştirildiğini kaydetti.

Arakanlı Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40’ının yıkıldığı ve bu bölgelerde kısa sürede başka toplulukların yerleştirildiği belirtildi. Divan, yaşananların Arakanlı Müslümanlara geri dönebilecekleri bir yer kalmadığı mesajını verdiğini değerlendirdi.

Çok sayıda küçük çocuğun öldürülmesinin de yalnızca Arakanlı Müslüman olmalarıyla açıklanabileceği ifade edildi. Myanmar’ın operasyonların terörle mücadele amacı taşıdığı yönündeki savunmasının soykırım kastını ortadan kaldırmadığını belirten Divan, eylemlerin terörle mücadele gerekçesiyle bağdaşmadığını kaydetti.

UAD, operasyonları açıklayabilecek tek makul çıkarımın Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme amacı olduğu sonucuna ulaştı. Kararda ayrıca Myanmar’ın asker ve komutanları soykırım suçunun ağırlığıyla orantılı biçimde soruşturup yargılamadığı, soykırımı iç hukukta ancak 2021 yılında suç olarak tanımladığı belirtildi.

Ülkenin delilleri büyük ölçüde ortadan kaldırdığı, BM’nin olgu tespit ekipleriyle işbirliği yapmadığı ve 2017’de yaşananların etkili biçimde soruşturulmasını fiilen engellediği hatırlatıldı. Myanmar ordusu, Ağustos 2017’de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlatmıştı.

Operasyonlarda yaşanan öldürme, tecavüz ve köy yakma olaylarının ardından yüz binlerce Arakanlı Müslüman Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı. Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatının desteğiyle 11 Kasım 2019’da Myanmar aleyhine UAD’de soykırım davası açtı.

Divan, 23 Ocak 2020’de geçici tedbir kararı verdi. Myanmar’ın ön itirazları ise 22 Temmuz 2022’de reddedildi. Davaya 11 ülke müdahil olurken esasa ilişkin duruşmalar 12-29 Ocak 2026 tarihlerinde gerçekleştirildi. UAD kararları kesin ve bağlayıcı nitelik taşıyor; kararlara karşı temyiz yolu bulunmuyor.

Myanmar hakkında verilen hükmün, Güney Afrika’nın İsrail aleyhine Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırım iddiasıyla açtığı dava açısından da hukuki önem taşıması bekleniyor. Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), UAD’nin Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işlediği yönündeki kararını tarihi olarak nitelendirdi.

Örgüt, mahkemenin soykırım kastına ilişkin değerlendirmesinin İsrail aleyhine açılan dava bakımından da önem taşıdığına işaret etti. Yazılı açıklama yapan Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, kararın yıllardır süren inkar ve cezasızlığın ardından mağdurlar ve aileleri için önemli bir adalet anı olduğunu belirtti.

Callamard, "Soykırım. UAD'nin tartışmaya yer bırakmayan tespiti budur. Yıllarca süren inkar, cezasızlık ve gerçeğin bastırılmasının ardından bu karar, Rohingyalara karşı işlenen vahşetin tarihi ve yetkili bir makam tarafından tanınması, hayatta kalanlar, mağdurlar ve aileleri için nadir bir adalet anıdır."Myanmar’daki yönetimlerin ve askeri makamların Arakanlı Müslümanları uzun yıllardır vatandaşlık haklarından mahrum bıraktığını belirten Callamard, topluluğun ayrımcılık, ayrıştırma ve zulme maruz kaldığını hatırlattı.

Mülteci kamplarında yaşamak zorunda kalan kişilerin evlerinin ve köylerinin yakıldığını, 2017’deki operasyonlarda hukuka aykırı öldürmeler ve cinsel şiddet olaylarının yaşandığını kaydetti. UAD’nin soykırım kastının askeri hedefler gibi başka amaçlarla aynı anda bulunabileceğine ilişkin değerlendirmesinin diğer davalar açısından da önem taşıdığını belirten Callamard, "Mahkemenin soykırım kastının askeri hedefler dahil diğer amaçlarla bir arada bulunabileceğine ilişkin açıklaması, Güney Afrika'nın Gazze'deki Filistinlilere yönelik soykırım iddiasıyla İsrail'e karşı açtığı dava gibi UAD'de görülmekte olan diğer davalar açısından özellikle önemlidir." ifadelerini kullandı.

Callamard, "Hükümetler, Myanmar'a her türlü silah, güvenlik ve gözetim ekipmanı ile askeri ve güvenlik yardımının transferini durdurmalıdır." değerlendirmesinde bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine Myanmar’a küresel silah ambargosu uygulanması ve ülkedeki durumun Uluslararası Ceza Mahkemesine sevk edilmesi çağrısı yapan Callamard, Myanmar makamlarının UAD kararına gecikmeden uyması gerektiğini vurguladı.

ASEAN üyeleri dahil tüm devletlerin de soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini belirtti. Kararın uygulanmamasının Myanmar ordusunu uluslararası hukuka karşı gelme konusunda cesaretlendirebileceği uyarısında bulunan Callamard, Arakanlı Müslümanların uğradıkları zararlar için tam ve etkili tazminat alma hakkı bulunduğunu ifade etti.

Mağdurların insani yardım, yeniden yerleşim imkanları ve uluslararası hesap verebilirlik mekanizmaları için siyasi ve mali desteğe ihtiyaç duyduğunu kaydetti. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) de UAD’nin Myanmar hakkındaki hükmünü dönüm noktası niteliğinde değerlendirdi.

Örgüt, kararın dünya genelinde soykırım ve diğer ağır suçların mağdurları için adalet arayışında önemli bir emsal oluşturduğunu bildirdi. Yapılan yazılı açıklamada, UAD’nin Myanmar ordusunun 2016-2017 yıllarındaki operasyonlarında soykırım suçu işlendiğine hükmettiği ve kararın kesin olduğu hatırlatıldı.

HRW Kıdemli Uluslararası Adalet Hukuk Danışmanı Maria Elena Vignoli, "UAD'nin dönüm noktası niteliğindeki kararı, Arakanlı Müslümanların Myanmar ordusu nedeniyle maruz kaldıkları acıların uzun zamandır beklenen bir kabulüdür." dedi. Kararın diğer mağdurlar açısından da önem taşıdığını belirten Vignoli, "Bu karar, dünyanın dört bir yanında soykırım ve diğer ağır suçların mağdurlarının adalet arayışları açısından önemli bir emsal oluşturuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Myanmar yönetiminin karara hızla uyması ve Arakanlı Müslümanlara yönelik baskılara son vermesi gerektiğini vurgulayan Vignoli, uluslararası topluma da çağrı yaptı. Vignoli, "İlgili hükümetler, Arakanlı Müslümanlara güçlü destek vermeli, işlenen ağır suçlar için adaletin sağlanmasını teşvik etmeli, Myanmar'daki askeri yönetime karara uyması için baskı yapmalı ve Arakanlı Müslüman mültecilerin Myanmar'a güvenli ve gönüllü dönüşünü sağlamalıdır." ifadelerini kullandı.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: gzt.com, ensondakika.com.tr
Haber metni ve görseller gzt.com, ensondakika.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Siyaset
Yayın: 19 Kasım 2026 14:37 · Kaynak: gzt.com, ensondakika.com.tr
Kaynağı Oku ↗