15 Bin Yıllık Kil Figürlerinde Çocukların Parmak İzleri Keşfedildi
- İnsanların sanat üretimi ve kültürel bilgiyi gelecek nesillere aktarma alışkanlığının geçmişi sanılandan çok daha eskiye uzanıyor olabilir
İnsanların sanat üretimi ve kültürel bilgiyi gelecek nesillere aktarma alışkanlığının geçmişi sanılandan çok daha eskiye uzanıyor olabilir. İsrail’deki üç farklı arkeolojik alanda bulunan yaklaşık 15 bin yıllık kil heykelcikler üzerinde yapılan incelemeler, tarih öncesi çocukların da sanatsal üretim süreçlerine katıldığını ortaya koydu.
Araştırmacılar, kil yüzeylerinde korunan parmak izlerini inceleyerek bazı eserlerin çocuklar ve yetişkinler tarafından birlikte şekillendirildiğini belirledi. Bulgular, çocukların yalnızca yetişkinleri izlemekle kalmadığını, kilin biçimlendirilmesi ve süslenmesi gibi üretim aşamalarında da görev aldığını gösteriyor.
Laurent Davin ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü araştırma, 11 Kasım 2026’da PLOS ONE dergisinde yayımlandı. Çalışma, günümüzde İsrail sınırları içerisinde bulunan üç Natufian yerleşiminden elde edilen 154 figüratif kil eseri inceliyor.
Bunların 15’i tanımlanabilir hayvan ve insan figürinlerinden, 139’u ise daha büyük figürlerin gövde veya uzuvlarına ait olabileceği düşünülen silindirik parçalardan oluşuyor.
Araştırmada incelenen eserler, Natufian kültürünün farklı dönemlerine tarihlenen el-Wad Terrace, Hayonim Terrace ve Eynan-Mallaha yerleşimlerinden çıkarıldı. Yaklaşık 15.000 ila 11.650 yıl öncesine uzanan buluntular arasında kuş, ceylan ve insan tasvirleri bulunuyor.
Araştırmacılar daha önce büyük ölçüde pigment üretiminden kalan atıklar olarak değerlendirilen on binlerce küçük kil parçasını yeniden inceledi. Yaklaşık 40 kilogramlık malzemenin ayrıntılı biçimde sınıflandırılması sonucunda bilinçli olarak şekillendirilmiş figüratif eserler ortaya çıkarıldı.
Çalışmanın en dikkat çekici aşamalarından birini ise kil yüzeylerindeki parmak izlerinin incelenmesi oluşturdu. Araştırmacılar parmak izlerindeki deri çizgilerinin birbirine olan mesafesini ölçerek eserleri şekillendiren kişilerin yaşlarına ilişkin tahminlerde bulundu.
Bu yöntem, çocukların ve yetişkinlerin bıraktığı izleri birbirinden ayırmaya yardımcı oldu.
İncelenen figürin ve kil parçalarının bazılarında çocuklara ait izler tespit edildi. Bazı parmak izlerinin ise 10 yaşından küçük bireylere ait olabileceği değerlendirildi. Bulgular, kadınların ve çocukların bu üretim faaliyetlerinde önemli bir rol üstlenmiş olabileceğine işaret ediyor.
Araştırmanın en çarpıcı örneklerinden biri, yaklaşık 14.500 yıl öncesine tarihlenen küçük bir insan figürini oldu. Eynan-Mallaha yerleşiminde bulunan eserin arka yüzünde iki farklı kişiye ait parmak izleri tespit edildi.
İlk izin genç bir yetişkine veya yetişkin bir kadına ait olduğu düşünülüyor. Bu izin üzerine kısmen denk gelen ikinci parmak izi ise ergenlik öncesi bir çocuğun parmağından kalmıştı. İzlerin birbirini örtme biçimi, kil henüz yumuşakken figürinin önce bir yetişkin, ardından bir çocuk tarafından şekillendirilmiş olabileceğini gösteriyor.
Araştırmanın başındaki arkeolog Laurent Davin, bulgunun yetişkinlerin çocuklara kil işleme becerisini uygulamalı biçimde öğretmiş olabileceğine dair önemli bir örnek sunduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre söz konusu figürin, tarih öncesi topluluklarda kuşaklar arasında bilgi aktarımının nasıl gerçekleştiğine ilişkin nadir doğrudan kanıtlardan biri.
Araştırmanın sonuçları Güney Levant bölgesinde kilin sanatsal ve sembolik amaçlarla kullanılmaya başlanmasına ilişkin mevcut bilgileri de yeniden değerlendirmeyi gerektiriyor.
Bölgede kil figürin üretiminin yaygınlaşmasının daha çok Neolitik dönemdeki tarım topluluklarıyla bağlantılı olduğu düşünülüyordu. Ancak Natufian yerleşimlerinden elde edilen bulgular, insanların tarıma geçmeden binlerce yıl önce de kil kullanarak hayvan ve insan figürleri ürettiğini ortaya koyuyor.
Figürinlerin ne amaçla yapıldığı ise henüz kesin olarak bilinmiyor. Çoğunun 2 santimetreden küçük olması ve yoğun kullanım izleri taşımaması, günlük hayatta kullanılan değerli nesneler olmaktan ziyade sembolik veya anlatısal amaçlar taşıyabileceklerini düşündürüyor.
Davin, küçük figürlerin çocuklara topluluklarının hikâyelerini ve kültürel bilgilerini aktarmak için kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor. Araştırmacılara göre bulgular, sanat üretiminin ve öğrenmenin tarih öncesi topluluklarda kuşaklar arasında paylaşılan bir faaliyet olduğunu gösteriyor.
Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencisiyim. Çocukluğumdan beri üretmeyi seviyorum ve farklı alanlarda deneyim kazanmak istiyorum. Tutkum, öğrenme isteğim ve bu alanlarda kendi tarzımı oluşturma çabamla ilerlemeye devam ediyorum.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Kültür-Sanat
Yayın: 16 Kasım 2026 11:12 · Kaynak: kayiprihtim.com