Entelektüel sefalet ayini
- Giriş katındaki o meşhur apartman dairesi, cumartesi akşamımın o kasvetli saatlerinde yine berbat bir düşünsel iflasa, bir entelektüel sefalet ayinine ev sahipliği yapıyor
Giriş katındaki o meşhur apartman dairesi, cumartesi akşamımın o kasvetli saatlerinde yine berbat bir düşünsel iflasa, bir entelektüel sefalet ayinine ev sahipliği yapıyor. Köşeden, sessiz ve nefret dolu bir dikkatle izlenen bir maskeli balo bu.
İçeride kimler yok ki? Beyin kıvrımları ütü masasında unutulmuş, Batı’dan gelen her üfürüğü “ilericilik” sanan, Türkçenin koca Atlas Okyanusu’nu bir bardak suda boğmaya yemin etmiş katalog aydınları zevatı toplanmış. Ortada bir masa… Masada ithal viskiler, Alman malı organik bisküviler ve Türkçeye, “Türk edebiyatı”na, “Türk sineması”na hakaret etmek için yanıp tutuşan o kibirli, ekşimiş suratlar.
Bir de Nigar var. Bu odanın gürültüsüne bir türlü ayak uyduramayan, lafı dolandırmayı ayıp sayan Nigar. Deri koltuğun kenarında, dokunulmamış bir çay bardağıyla oturuyor. Ağzını açmıyor. Bu sessizlik onun ısınma turu. Çenesi kilitli, gözleri açık: Dinlemiyor, sayıyor.
Konu gene açılıyor. Hani şu son zamanlarda kafaları klorla yıkanmışların sakız ettiği o bok tartışma:– Efendim, “Türk edebiyatı” demeyelim de “Türkçe edebiyat veya Türkiye edebiyatı” diyelim! “Türk sineması” demeyelim, “Türkiye sineması” diyelim!
Nigar’ın bardağı tutan parmakları bembeyaz kesiliyor. Kimse görmüyor. Pencere önünde oturan, gözlüğü burnunun ucuna düşmüş, hayatında iki satır yerli metin okumamış ama “dekonstrüksiyon” kelimesini ağzından düşürmeyen o moruk hemen atılıyor:– Tabii canım!
Çünkü “Türk” kelimesi dışlayıcı! Moğol’u var, Çerkez’i var, Laz’ı var, Ermeni’si var… “Türkiye edebiyatı” deyince kucaklayıcı oluyoruz. Modern dünya böyle diyor. Birkaç baş onaylayarak sallanıyor. Biri “Çok doğru.” diye mırıldanıyor, diğeri bisküvisini bir kez daha tırtıklıyor.
Nigar’ın çenesinde bir kas seğiriyor. Bardağı tabağa bırakıyor. Tık! Koltuk gıcırdıyor. Nigar oturduğu yerden hırsıyla fırlıyor. Gözleri dönmüş, ağzından köpükler saçmaya hazır. Çünkü bu memlekette dili, kökü, Türk edebiyatını, Türk sinemasını savunmak demek, bu kibirli kafalara karşı çelikten bir duvara çarpmak demek.– Ulan kafasızlar koalisyonu!
Oda bir anda buz kesiyor. Kadehler havada kalıyor.– Siz ne dediğinizin farkında mısınız be? “Alman edebiyatı” yerine “Almanya edebiyatı” diyen tek bir aptal gördünüz mü Frankfurt’un arka sokaklarında? “Fransa sineması” diyen bir Fransız köylüsü var mı?
“İngiltere edebiyatı” diye uluslararası bir terim uyduran bir tane İngiliz akademisyen gösterin bana, bütün kütüphanemi yakayım! Karşısındaki zıpçıktı çocuklardan biri, sesini titreterek itiraz etmeye yelteniyor:– Ama efendim, oradaki ulus-devlet algısıyla buradaki…– Kes lan!
Ulus-devletmiş! Senin beynini ulus-devletler değil, sömürge valilerinin fıkraları yıkamış! Masaya doğru yürüyor, işaret parmağını o sözde teorisyenin burnunun dibine kadar sokuyor:– Alman dediğin adam kendi milletinin adını koyuyor kitabına: Deutsche Literatur.
Fransızlar Littérature française diyor. Adam kendi diline, kendi ulusal varlığına, kendi sinemasına ve edebiyatına o adın sıfatıyla sahip çıkıyor: Türk edebiyatı diyor, Türk sineması diyor! Bir tek bu topraklarda çıkıyor sizin gibileri!
Bu coğrafyanın ekmeğini yiyip suyunu içen ama ruhunu Boğaziçi’ndeki yalılarda, Londra’daki kafelerde peşkeş çeken mankurtlar! “Türk” kelimesinden alerji kapıyorsunuz! Oda ölüm sessizliğine bürünüyor.– Neden biliyor musunuz?
Çünkü sizin o yabancılaşmış, mide bulandırıcı kibriniz, bu milletin kökleriyle barışmanıza asla izin vermiyor. Türk edebiyatı dediğin, Orhun Abideleri’nden beri, Yunus’un nefesinden, Nâzım’ın hüznünden, Yaşar Kemal’in destanından süzülüp gelmiş koca bir deniz!
Sen kalkıp bu koca mirasa “Türkiye edebiyatı” dersen, o kökü budarsan ne olacak sanıyorsun? O su kurur be! O damar kurur! Nigar derin bir nefes alıyor. Karşısındaki güruha acıyarak başını sallıyor:– Hadi oradan! Gidin şimdi “Almanya sineması” diye Almanlara söyleyin bakalım; yüzünüze tükürüp sizi kapı dışarı etmezlerse neyim!
Sizin o kafanız, bu toprağın adına, Türklüğün, Türkçenin şanına düşman birer zihinsel posadır! Kapıyı çarpıp çıkıyor. Kapının çarpılmasıyla odaya çöken ağır sessizlik, masadakilerin üzerine tonlarca ağırlıkta bir demir levha gibi oturuyor.
Önce kimse kıpırdayamıyor. İlk uyanan o moruk oluyor. Gözlüğünü düzeltiyor, boğazını temizliyor:– Şey… Çok… çok agresif! Toplumsal cinsiyet rollerine ve postkolonyal duyarlılıklarımıza tamamen aykırı bir reaksiyon! Masadakiler bu ucuz sığınma limanına hemen atlıyor:– Tabii canım, ne o öyle kaba saba?
Biz burada akademik bir tartışma yürütüyoruz!– Zaten bu feodal refleksler yüzünden ilerleyemiyoruz ya. “Türk edebiyatı”ymış… Ne var yani “Türkiye” deseler? Çok mu şey kaybederiz? O sırada Berlin’e iki kez gidip gelmiş zıpçıktı genç atılıyor:– Arkadaşlar, bence kadını ciddiye alarak hata yapıyoruz.
Biz Alman edebiyatı mı, Almanya edebiyatı mı tartışmasını UNESCO’nun yeni kriterlerine göre ele almalıyız!– Lan oğlum! Hangi Alman kendi arasında “Almanya edebiyatı” diyor? Kadın doğru söyledi valla!– Aa, sus be sen de! Sen de hemen kadının etkisinde kaldın!
Sesler bir anda yükseliyor. Az önceki kibirli akademik nezaket, yerini panikle karışık bir birbirini suçlama telaşına bırakıyor. Tam biri daha ağzını açacakken, odanın en karanlık köşesinden gelen hafif bir öksürükle birlikte her şey bıçak gibi kesiliyor.
Köşede bir kıpırtı. Gölgelerin arasından bir adam ağır ağır doğruluyor. Ne bağırmaya ne de öfkesini savurmaya niyetli. Yüzünde derin, yorgun ve keskin bir sükûnet var. Yavaş adımlarla masaya yaklaşıyor. Yıpranmış cep sözlüğünü, ithal bisküvi tabağının yanına bırakıyor.
Tok bir tıkırtı…Gözlüğünü burnunun ucuna düşürmüş moruğa bakıyor:– Nigar size öfkelendi. Ben öfkelenmiyorum. Çünkü insan bilmediğine düşman olabilir; ama kendi diline, milletine düşman olanın kaybedeceği şey, sizin sandığınızdan çok daha büyüktür.
Adam masadakilere son bir kez bakıyor:– Viskilerinizi bitirin. Bu masada gerçeğe ve bu toprağın ruhuna dair içebileceğiniz tek bir damla bile kalmadı. Sözlüğünü yeniden eline alıyor. Kimse gözlerini ona çevirmeye cesaret edemiyor.
Arkasını dönüp kapıya yürüyor. Kapı usulca kapanıyor. Masada bir süre hiçbir ses duyulmuyor. Yalnızca ithal viskinin dibinde kalan buzlar eriyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel · Bölge: Ankara/Elmadağ
Yayın: 17 Kasım 2026 07:52 · Kaynak: yeniankara.com.tr