Tarihin En Ünlü Batıklarından Biri Açıldı: 400 Yıllık Karanlık Sırlar Ortaya Çıktı

Facebook X WhatsApp İngiltere Kralı VIII. Henry’nin donanmasının en önemli savaş gemilerinden Mary Rose, 1545 yılında İngiltere’nin Portsmouth kenti açıklarında battıktan dört yüzyıldan uzun süre sonra deniz tabanından çıkarıldı.

Enkazda yapılan kapsamlı çalışmalar, Tudor dönemine ait binlerce silahın yanı sıra mürettebata ait insan kalıntıları ve günlük yaşam eşyalarını gün yüzüne çıkardı.

Kazılarda toplam yaklaşık 19 bin eser bulundu. Bunların 8 bin 300’den fazlasının silah ve savaş ekipmanlarından oluşması, Mary Rose’a bir gemi enkazından çıkarılan en büyük Orta Çağ silah koleksiyonlarından biriyle Guinness Dünya Rekoru kazandırdı.

Gemi bugün, inşa edildiği Portsmouth Historic Dockyard’da kurulan müzede sergileniyor.

VIII. Henry, Mary Rose’un yapımını 1510 yılında kardeş gemisi Peter Pomegranate ile birlikte emretti. Mary Rose, 34 yıllık hizmet süresince İngiliz donanmasının çeşitli askerî harekâtlarında kullanıldı.

Geminin son seferi, 1542-1546 İtalya Savaşı sırasında gerçekleşti. İngiltere’nin Fransa’ya yönelik askerî harekâtına karşılık Fransız kuvvetleri, Temmuz 1545’te İngiliz donanmasının ana üslerinden Portsmouth’a saldırdı.

Fransız filosunda 200’den fazla gemi ve yaklaşık 30 bin asker bulunurken İngilizlerin elinde yaklaşık 80 gemi vardı.

Mary Rose, Portsmouth ile Wight Adası arasındaki Solent Boğazı’nda çatışmaya girdi. Geminin bir taraftaki toplarını ateşledikten sonra diğer taraftaki silahları kullanabilmek için keskin bir dönüş yaptığı sırada güçlü rüzgârın da etkisiyle açık top mazgallarından içeri su dolmaya başladı.

Yaklaşık 600 tonluk savaş gemisi kısa sürede battı. Yaklaşık 500 kişilik mürettebattan yalnızca 40 kadarının hayatta kaldığı tahmin ediliyor. VIII. Henry’nin ise felaketi kıyıdan izlediği aktarılıyor.

İngilizler savaş sırasında Portsmouth’u savunmayı başarsa da Mary Rose’u kurtarmaya yönelik ilk girişimler sonuç vermedi.

Venedikli kurtarma uzmanlarından oluşan bir ekip, batığın altından halatlar geçirerek Sampson ve Jesus of Lübek adlı iki geminin yardımıyla Mary Rose’u kaldırmaya çalıştı. Ancak operasyon sırasında yalnızca direklerin bir bölümü koparıldı ve gemi deniz tabanında kaldı.

Batık daha sonra yüzyıllar boyunca büyük ölçüde unutuldu.

1836 yılında bir balıkçının ağlarının deniz tabanındaki kalıntılara takılmasıyla Mary Rose yeniden gündeme geldi. Dalgıçlar bölgede kereste parçaları ve bronz bir top buldu. Enkazın Mary Rose olduğu belirlendi ancak birkaç parçanın çıkarılmasının ardından bölge bir kez daha terk edildi.

Mary Rose’un modern dönemde yeniden keşfedilmesinde Alexander McKee önemli rol oynadı.

McKee, 1965 yılında Solent çevresindeki tarihî gemi enkazlarını araştırmaya başladı. İngiliz Donanması’nın arşivlerinde bulunan 1841 tarihli bir harita, Mary Rose dahil üç batığın konumuna ilişkin önemli ipuçları sağladı.

Bunun ardından tarihin en kapsamlı su altı arkeolojisi çalışmalarından biri başladı.

1979’dan itibaren yüzlerce dalgıç, batığın içindeki çamur ve tortuları elle, küçük kazı araçları ve hatta fırçalar kullanarak temizledi.

Yıllara yayılan çalışmalarda yaklaşık 28 bin dalış gerçekleştirildi. Gemiden 19 bin civarında arkeolojik eser ile 179 mürettebat üyesine ait tam veya kısmi insan kalıntıları çıkarıldı.

Buluntular arasında toplar, ateşli silah parçaları, zırhlar, hançerler, kılıçlar, 172 uzun yay ve yaklaşık 4 bin ok yer aldı.

Toplam 8 bin 300’den fazla silah, mühimmat ve savaş ekipmanının kurtarılması, Mary Rose’u bu alanda rekor sahibi hâline getirdi.

Enkaz yalnızca savaş teknolojisine ilişkin bilgiler sunmadı. Gemide bulunan kişisel eşyalar, araçlar ve diğer nesneler sayesinde Tudor dönemi denizcilerinin günlük yaşamı hakkında da kapsamlı bilgiler elde edildi.

Geminin ahşap gövdesinin kaldırılması ise projenin en zorlu aşamasını oluşturdu.

Mühendisler batığın üzerine özel bir kaldırma çerçevesi kurdu. Hidrolik sistemler kullanılarak gövde önce deniz tabanındaki çamurun oluşturduğu emme etkisinden kurtarıldı, ardından özel olarak tasarlanmış çelik bir platforma yerleştirildi.

Mary Rose, 11 Ekim 1982 tarihinde, battıktan 437 yıl sonra yeniden su yüzüne çıkarıldı.

Kıyıya taşınan gövde uzun yıllar süren koruma çalışmalarından geçirildi. Günümüzde geminin kalıntıları ve binlerce buluntu, Mary Rose’un 500 yılı aşkın süre önce inşa edildiği Portsmouth Historic Dockyard’daki müzede sergileniyor.

Dört yüzyılı aşkın süre deniz tabanında kalan Mary Rose, Tudor İngiltere’sinin deniz savaşı teknolojisinden mürettebatın gündelik yaşamına kadar döneme ilişkin en kapsamlı arkeolojik kaynaklardan biri olmayı sürdürüyor.

: Sulara Gömülmüş 5 Batık Kent

Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencisiyim. Çocukluğumdan beri üretmeyi seviyorum ve farklı alanlarda deneyim kazanmak istiyorum. Tutkum, öğrenme isteğim ve bu alanlarda kendi tarzımı oluşturma çabamla ilerlemeye devam ediyorum.