Diş Emayesi Sanayi Devrimi'ndeki İklim Şoklarını Kanıtladı

Londra'daki yüzyıllar öncesi bir mezarlıktan çıkarılan diş emayesi analizi, Sanayi Devrimi salgınlarının arkasında yatan iklim şoklarının'gözden kaçan' tetikleyici olduğunu ortaya koydu.

· 1 dk 3 Diş Emayesi Sanayi Devrimi'ndeki İklim Şoklarını Kanıtladı İngiltere'nin Çin Bağımlılığı'Tehlikeli' Boyutlarda: Savunma ve Yapay Zeka Risk Altında Bilim insanları, Sanayi Devrimi döneminde Avrupa'yı saran salgın hastalıkların ve yüksek ölüm oranlarının tek sebebinin kirlilik, yoksulluk veya yoğun nüfus olmadığını, bu tabloya "iklim şoklarının" da büyük oranda katkı sağladığını kanıtladı. Uluslararası bir araştırma ekibi, Londra'daki tarihi bir mezarlıktan çıkarılan yüzlerce iskeletin diş emayesini inceleyerek, 18. ve 19. yüzyıllardaki ani iklim değişikliklerinin çocukluk çağı stresini ve dolayısıyla yetişkinlik dönemindeki hastalıklara nasıl zemin hazırladığını belgeler niteliğinde bir çalışma yayımladı.

Araştırmacılar, diş emayesinin çocukluk döneminde vücutta oluşan metabolik stres anlarını (beslenme yetersizliği, enfeksiyon, travma) lineer emaye hipoplazisi adı verilen mikroskopik çizgilerle kaydettiğini vurguladı. Kemiklerin aksine diş emayesi yaşam boyu yenilenmediği için, bu "çizgiler" bireyin hangi yaşta hangi şiddette bir stres yaşadığını yıllar sonra bile hatasız bir şekilde gösterir.

Ekip, mezarlıkta tespit edilen bu stres çizgilerinin zaman çizelgesini, o döneme ait meteorolojik kayıtlar ve volkanik patlama verileriyle kesiştirdi.

Analizler, 1815'te Endonezya'daki Tambora volkanının patlamasının yarattığı küresel soğuma döneminin (1816'Yazsız Yılı') ve ardışık volkanik kışların, İngiltere'de tahıl hasadının tamamen yok olmasına ve gıda fiyatlarının katlanarak artmasına neden olduğunu gösterdi. Bu kriz yıllarında doğan veya çocukluk yaşayan bireylerin dişlerinde, normal yıllara kıyasla belirgin oranda artış gösteren stres çizgileri tespit edildi.

Bilim insanları, bu bulgunun "iklim şoklarının, sanayi toplumlarının sağlık profillerini şekillendirmedeki rolünün tarihsel epidemiyolojide sistematik olarak göz ardı edildiğini" kanıtladığını belirtiyor.

Çalışma, Sanayi Devrimi sağlık krizlerinin açıklanmasında hâlen baskın olan "kirlilik ve yoğunlaşma" narratifiyle, iklim odaklı bir okuma arasında kritik bir köprü kuruyor. Araştırmacılar, iklim şoklarının tarımsal üretimi daraltarak malnutrisyona (kötü beslenmeye) yol açtığını, bu da bağışıklık sistemini zayıflatıp tifüs, tuberküloz ve kolera gibi enfeksiyon hastalıklarının yayılma hızı ve ölümcüllüğünü artırdığını öne sürüyor.

Bu bulgu, günümüz iklim krizinin de benzer yollarla küresel sağlık risklerini artırabileceği uyarısını da taşıyor.