Şi Cinping’in dördüncü dönemi öncesi ÇKP’de 33 üst düzey isme ihraç

Türksat: 4A Frekans: 12457,5 Sembol: 30000 Polarizasyon: V(Dikey) FEC: 2/3

Devlet Başkanı ve ÇKP Genel Sekreteri Şi Cinping’in başkanlık ettiği Beşinci Plenum’da (Genel Kurul) parti disiplini, yolsuzlukla mücadele ve merkezi yönetimin denetiminin güçlendirilmesi öne çıktı.

Haber Merkezi Yayınlanma: 30 Ekim 2026 13:00 Çin Komünist Partisi, 26-29 Ekim tarihlerinde Pekin’de düzenlenen 20. Merkez Komitesi 5. Genel Kurulu’nda (Beşinci Plenum) parti yönetimini ve iç denetim mekanizmalarını sıkılaştırmaya yönelik kararlar aldı.

Devlet Başkanı ve ÇKP Genel Sekreteri Şi Cinping’in başkanlık ettiği toplantıda, parti disiplininin güçlendirilmesi, yolsuzlukla mücadele ve yöneticilerin merkezi yönetimin kararlarını uygulamasının sağlanması temel gündem başlıkları arasında yer aldı.

Toplantının ardından yayımlanan bildiride, Şi liderliğindeki Merkez Komitesi’nin parti, devlet ve ordu bünyesindeki ciddi sorunların ortadan kaldırılması için adımlar attığı belirtildi. Parti yönetimi, yolsuzlukla mücadele kampanyasının ve iç denetim mekanizmalarının sıkılaştırılmasının, örgütün uzun vadeli iktidarını korumak açısından zorunlu olduğunu vurguladı.

Reuters’ın aktardığı verilere göre, 2022 yılında oluşturulan Merkez Komitesi’nin 376 asil ve yedek üyesinden yalnızca 279’u toplantıya katıldı. Yüzde 25,8 olarak hesaplanan devamsızlık oranı, Mao Zedong’un ölümünden sonraki dönemden bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.

Toplantıya katılmayan üyelerin önemli bir bölümünün görevden alma ve parti içindeki tasfiyelerle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

Beşinci Plenum’un en somut sonuçlarından biri, daha önce haklarında alınan partiden ihraç kararlarının Merkez Komitesi tarafından onaylanması oldu. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre toplam 33 üst düzey yetkili partiden ihraç edildi. İhraç edilenler arasında eski Politbüro üyeleri Ma Şingrui ve Zhang Youxia da bulunuyor.

Eski üst düzey diplomat Liu Jianchao ve eski Sanayi Bakanı Jin Zhuanglong da partiden ihraç edilen isimler arasında yer aldı. ÇKP’nin açıklamasında, söz konusu yetkililerin parti disiplinini ve devlet yasalarını ciddi biçimde ihlal ettikleri belirtildi.

Tasfiyelerin kapsamı, Şi dönemindeki soruşturmaların yalnızca alt ve orta düzey bürokratlarla sınırlı olmadığını ortaya koydu. Soruşturmalar, devlet yönetiminin en üst kademelerine ve Şi’nin daha önce önemli görevlere getirdiği isimlere kadar uzandı.

Reuters’ın aktardığı verilere göre, görevdeki Politbüro üyeleri arasından bu dönemde ihraç edilenlerin sayısı üçe yükseldi. Bu sayı, 1980’den bu yana tek bir görev dönemi içerisinde kaydedilen en yüksek düzey oldu.

Tasfiyelerin en yoğun yaşandığı kurumlardan biri Çin Halk Kurtuluş Ordusu oldu. Özellikle ülkenin en üst askeri karar organı olan Merkezi Askeri Komisyon’daki (CMC) gelişmeler dikkat çekti.

Şi Cinping’in üçüncü görev döneminin başlangıcında, 2022 yılında yedi üyeyle oluşturulan komisyonun beş üyesi görevden alındı veya partiden ihraç edildi. Komisyonun geriye kalan üyeleri Şi Cinping ile başkan yardımcısı Zhang Shengmin oldu.

Görevden alınan isimler arasında Merkezi Askeri Komisyon’un eski başkan yardımcısı Zhang Youxia ve Genelkurmay Başkanı Liu Zhenli de bulunuyor. Her iki isim hakkındaki disiplin ve yasa ihlallerine ilişkin raporlar Beşinci Plenum’da ele alındı. Daha önce haklarında verilen ihraç kararları da toplantıda onaylandı.

Askeri kadrolarda yaşanan değişim, yalnızca personel hareketliliği olarak değerlendirilmiyor. Brookings Enstitüsü’nün toplantı öncesinde yayımladığı analizde, tasfiyelerin Çin ordusunun üst komuta kademesinde ciddi bir boşluk oluşturduğuna dikkat çekilmişti.

Enstitü, Şi’nin 2027’de düzenlenecek parti kongresinden önce askeri komuta yapısını yeniden oluşturmak zorunda kalabileceği değerlendirmesinde bulunmuştu.

Toplantıda Zhang Shengmin’in Politbüro üyeliğine yükseltilmesi de bu gelişmeler açısından önem taşıdı. Askeri disiplin ve denetim mekanizmasının başında bulunan Zhang’ın ülkenin en üst siyasi karar organına dahil edilmesi, parti disiplininin askeri yönetimle birlikte ele alındığını gösteren adımlardan biri oldu.

Şi Cinping neden kendi kadrolarını da tasfiye ediyor?

Şi Cinping’in yolsuzlukla mücadele kampanyası, 2012’de iktidara gelmesinden kısa süre sonra başlatıldı. Başlangıçta kamu kaynaklarının kötüye kullanılması, rüşvet ve kamu görevinin kişisel çıkarlar doğrultusunda kullanılması gibi uygulamaları hedefleyen kampanya, zamanla parti yönetimine, devlet bürokrasisine ve orduya yayıldı.

Çin yönetimi, kampanyayı ÇKP’nin kurumsal bütünlüğünü korumak ve kamu yönetimindeki yolsuzluğu önlemek için gerekli bir mekanizma olarak tanımlıyor. Şi Cinping de parti içindeki disiplinin gevşemesinin uzun vadede devletin yönetme kapasitesini tehdit edeceği görüşünü dile getiriyor.

Ancak kampanyanın siyasi sonuçları da bulunuyor. Şi’nin daha önce yükselttiği ve kendisine yakın konumda bulunan isimlerin de soruşturmalara dahil edilmesi, yönetim kademesindeki güç dengelerini değiştiriyor.

Reuters’a konuşan Londra merkezli Tony Blair Enstitüsü’nün Çin politikaları danışmanı Ruby Osman, sürecin yalnızca siyasi rakiplerin tasfiyesi üzerinden değerlendirilmesinin eksik kalacağını belirtiyor. Osman’a göre Şi, kendi siyasi önceliklerinin farklı liderlik dönemlerinde de uygulanmasını sağlayacak, daha disiplinli bir yönetim sistemi oluşturmaya çalışıyor.

Bununla birlikte, sürekli soruşturma ve görevden alınma ihtimalinin bürokrasi üzerindeki etkileri tartışma konusu olmaya devam ediyor. Daha sıkı denetim yoluyla siyasi kararların uygulanmasının sağlanması hedeflenirken, yetkililerin hata yapma korkusuyla inisiyatif almaktan kaçınması da bu politikanın olası sonuçları arasında gösteriliyor.

2027 parti kongresi öncesinde yeni dönem hazırlığı

Beşinci Plenum’da alınan önemli kararlardan biri de ÇKP’nin 21. Ulusal Kongresi’nin 2027’nin ikinci yarısında Pekin’de düzenleneceğinin açıklanması oldu.

Beş yılda bir gerçekleştirilen Ulusal Kongre, partinin üst yönetiminin yeniden belirlendiği ve ülkenin siyasi yöneliminin şekillendiği en önemli toplantı olarak kabul ediliyor. Kongrede Şi Cinping’in genel sekreterlik görevini beş yıl daha sürdürmesi bekleniyor.

Şi, 2012 yılında ÇKP Genel Sekreteri, 2013 yılında ise devlet başkanı oldu. Çin’de 2018 yılında devlet başkanlığı için uygulanan iki dönem sınırının kaldırılması, Şi’nin görevini üçüncü dönem de sürdürmesinin önünü açtı.

2022’deki 20. Parti Kongresi’nde üçüncü kez genel sekreter seçilen Şi, böylece Deng Şiaoping döneminden sonra yerleşen liderlik değişimi geleneğinden uzaklaşmış oldu.

2027’de yapılacak kongre, Şi Cinping’in dördüncü görev dönemine başlayabileceği toplantı olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek kadro değişiklikleri, yalnızca görev dağılımı bakımından değil, Şi’nin uzun vadeli yönetim yapısının nasıl şekilleneceği açısından da önem taşıyor.

Reuters’ın aktardığı değerlendirmelerde, Şi’nin mevcut kadroların bir bölümünü emekliye ayırarak daha genç yöneticileri üst düzey görevlere getirmesinin beklendiği belirtiliyor. Ancak son yıllarda art arda yaşanan tasfiyelerin ardından Şi’nin güvenebileceği yeni bir yönetim ekibi oluşturması da önemli bir sınav olarak görülüyor.

Parti disiplininde daha sıkı denetim dönemi

Beşinci Plenum’da kabul edilen kararlar, ÇKP’nin kendi yönetim mekanizmaları üzerindeki denetimini daha da sıkılaştırmasını öngörüyor. Parti yönetiminin açıklamasına göre yeni düzenlemeler; yöneticilerin siyasi bağlılığının güçlendirilmesini, görevlerin daha yakından denetlenmesini, yolsuzlukla mücadeleyi ve merkezi yönetimin kararlarının yerel yönetimlere kadar etkili biçimde uygulanmasını kapsıyor.

Toplantı sonrasında yayımlanan bildiride, özellikle genç kadroların yetiştirilmesi ve seçilmesi, yöneticilerin performanslarının değerlendirilmesi ve parti örgütleri arasındaki koordinasyonun artırılması üzerinde duruldu. Parti yönetimi, yöneticilerden yalnızca kurallara uymalarını değil, merkezi yönetimin belirlediği hedefleri de yerine getirmelerini bekliyor.

Çin yönetimi, söz konusu politikaları ülkenin uzun vadeli kalkınma hedefleriyle ilişkilendiriyor. Bildiride, 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Plan’ın uygulanması, iç talebin güçlendirilmesi, reform ve dışa açılma politikalarının sürdürülmesi, inovasyon odaklı büyümenin desteklenmesi ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesi de gündeme getirildi.

Ancak Beşinci Plenum’un öne çıkan mesajı ekonomik hedeflerden çok siyasi yönetimle ilgili oldu. Şi Cinping yönetimi, Çin’in önümüzdeki dönemdeki ekonomik ve stratejik hedeflerinin hayata geçirilmesini, daha sıkı denetlenen ve merkezi otoriteye daha güçlü biçimde bağlı bir parti yapısı üzerinden güvence altına almayı hedefliyor.

Bu yaklaşım, 2027’de yapılacak parti kongresi öncesinde hem siyasi hem de askeri kadroların yeniden şekillendirilmesi sürecinin devam edeceğine işaret ediyor.

İlke TV'yi, Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin İlke TV’nin özel haberlerini ve güncel gelişmeleri anında takip etmek için tıklayarak WhatsApp kanalımıza abone olabilirsiniz.