Alpay’ın Müzik Mirası

Türk pop müziğinin usta isimlerinden Alpay, (Alpay Nazikoğlu) 14 Ekim 2026 tarihinde vefat etti. 1935’te Ankara’da dünyaya gelen Alpay, gençlik yıllarında futbolla ilgilendi. Ankara Demirspor ve Gençlerbirliği formalarını giydi.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Ancak mesleği yerine kariyerini müzik alanında sürdürmeyi tercih etti.

Müzik kariyerine 1960’da başladı. Romantik folk ve rock tarzında deneysel müzikler yaptı. 1962 yılında kurduğu Üç Hürel grubuyla beraber müzik çalışmalarında bulundu. Müzik kariyerine 25 albüm sığdırmıştır. En çok bilinen hit parçaları:”Kara Tren”, “Eylül’de Gel”, Eylülde Gel Demiştim Sana” ve “Fabrika Kızı”

Kara Tren şarkısı, Alpay’ın çıkış yaptığı ilk eser olarak bilinir. Kara Tren, anonim ünlü bir halk türküsünün pop-folk düzenlemesidir. Birinci Dünya Savaşında yaşanan tarifsiz acılara, cepheye giden askerlere ve garlarda beklenen güzel ama daha çok kara haberlere dikkat çeker.

Fabrika Kızı, şarkısı 1970 yılında piyasaya çıktı. Alpay, bu şarkıyı repertuvarına alırken kararsızdır. Ama o zaman 45’likler 1 000- 1 500 satarken, Fabrika kızı 30 bine ulaşmış. Şarkının önemi, Türkiye’de işçi sınıfının sorunlarını ele alan, emek sömürüsü odaklı, ilk Türkçe pop şarkısı olması.

Söz ve müzik, Bora Ayanoğlu’na ait. Ayanoğlu, 1969 yılında İstanbul Cibali Tütün Fabrikası’nda çalışan bir işçi kadının, gazetede çıkan fotoğrafından etkilenerek bu esere imzasını atıyor. Ayanoğlu, bir röportajında; dinleyenlerin zihninde, sözleriyle bir film gibi canlanacak bir hikâye kurmak istediğini, söylemiş.

Peki, amacına ulaştı mı? Bence ziyadesiyle fazla… Bir romanın, uzunca bir öykünün anlatacağını bir şarkıya sığdırmış. Melodisiyle beraber, evet; sanki hüzünlü bir filmi seyreder gibi…

1970’li yıllarda protest müzik çıkış yaptı, yaygınlaştı. Alpay, 1975 yılında “Güven Parkı” adlı 10 dakika kadar süren toplumcu bir senfonik rock türünde şarkı yaptı. Sözleri Can Arpaç’a, müziği Müjdat Akgün’e ait. O yıllarda değeri pek anlaşılmayan, öncü bir çalışmaydı.

“Eylülde Gel” şarkısını bilmeyen yok gibidir. Sözleri Fecri Ebcioğlu’na ait. Beste; Malatya kökenli Ermeni bir ailenin oğlu Marc Aryan’a (1926-1985) ait. Ebcioğlu, bu şarkının ısrarla Alpay tarafından söylenmesini istemiş.

Ancak Alpay başta tereddüt etmiş, sonunda Ebcioğlu’nu kırmayarak seslendirmiş. Şarkını çıkış tarihi: 1977. Şarkının çıkışıyla beraber, inanılmaz bir başarı yakalanmış. Alpay’ın en tanınan ve en ikonik parçası neredeyse. Başta kırık yaz aşklarını anlatan bir şarkı gibi gözükse de, bütünlemeye kalan öğrencilerin birbirine takıldığı bir espri haline gelmiş.

Öyle ki aradan 50 yıl geçmiş olmasına rağmen zamane öğrencilerin bir kısmı, esprinin kaynağını, nereden köken aldığını bile bilmezler.

Aradan yıllar geçer. Alpay; sözleri ve müziği kendisine ait bir şarkı çıkarır 1993’te. Sevgiliden hesap sorar: “Eylül’de gel demiştim sana / Gelmedin / Kaç Eylül geçti aradan, dönmedin” serzenişinde bulunur. Uzun bir bekleyiş, olgunluk, hüzün, hayal kırıklığı, aşk acısı harmanı duygular…

2013’te Gezi Direnişi sırasında hayatını kaybeden Ethem Sarısülük için de, Ethem’in Sessiz Çığlığı adlı şarkıyı yazıp besteler. Şarkının öne çıkan sözleri şudur: “Tamam tamam/ ben yenildim, siz yendiniz/ ama ben kazandım, siz kaybettiniz”

Herkesin göçüp gitmeden önce iz veya izler bırakmak istediği bu fani dünyada, Alpay; hafızlardan uzun süre silinmeyecek bir müzik mirası bıraktı 91 yıl süren yaşamının ardından.

Rahmetle anıyorum. Işıklar içinde uyu büyük usta!