Ar-Ge Harcamasında Sakarya’nın Bölgesi Türkiye Üçüncüsü

TÜİK verilerine göre Türkiye’nin Ar-Ge harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi. Ar-Ge harcamalarında İstanbul ve Ankara’nın ardından Sakarya’nın da yer aldığı TR42 bölgesi yüzde 9,5'lik payla üçüncü sırada yer aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması’nın sonuçlarını açıkladı. Buna göre gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL artışla 980 milyar 428 milyon TL’ye ulaştı.

2024 yılında yüzde 1,46 olan Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı, 2025 yılında 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL’lik GSYH içinde yüzde 1,55'e yükseldi.

Ar-Ge harcamalarında yüzde 65,0 ile en büyük pay mali ve mali olmayan şirketlere ait oldu. Yükseköğretim yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak gerçekleşti. Harcama kalemleri arasında ise personel giderleri yüzde 58,8 ile ilk sırada yer aldı.

FİNANSMANIN YARISINDAN FAZLASI ŞİRKETLERDEN

2025 yılında Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5'i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devlet yüzde 31,1, yükseköğretim yüzde 14,1, yurt dışı kaynaklar yüzde 2,3, diğer yurt içi kaynaklar ise yaklaşık yüzde 0,01 pay aldı.

Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 2025 yılında toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak görev yaptı. Bu personelin yüzde 67,9'u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29,0'ı yükseköğretimde, yüzde 3,0'ı ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda çalıştı.

TZE cinsinden kadın Ar-Ge personeli sayısı 108 bin 453 kişi olarak belirlendi ve toplam Ar-Ge personelinin yüzde 34,1'ini oluşturdu. Kadın personel oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 oldu.

Öğrenim durumuna göre Ar-Ge personelinin yüzde 40,6'sı lisans mezunu oldu. Bunu yüzde 31,0 ile doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4 ile yüksek lisans, yüzde 4,9 ile meslek yüksekokulu ve yüzde 4,1 ile lise ve altı eğitim düzeyi izledi.

TZE cinsinden dağılımda ise lisans yüzde 49,6, doktora veya eşdeğeri yüzde 21,4, yüksek lisans yüzde 18,5, meslek yüksekokulu yüzde 5,9, lise ve altı ise yüzde 4,6 olarak gerçekleşti.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey’e göre 2025 yılında en fazla Ar-Ge harcaması, toplamın yüzde 31,8'ini gerçekleştiren TR10 (İstanbul) bölgesinde yapıldı. İstanbul’u yüzde 30,0 ile TR51 (Ankara) ve yüzde 9,5 ile Sakarya’nın da yer aldığı TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi takip etti.

Ar-Ge personelinin yüzde 32,2'si TR10 (İstanbul), yüzde 19,8'i TR51 (Ankara) ve yüzde 8,4'ü TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesinde istihdam edildi.

ŞİRKET HARCAMALARININ YARISI AR-GE MERKEZLERİNDE

Mali ve mali olmayan şirketlerin 2025 yılında yaptığı 637 milyar 252 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasının yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleşti. Ar-Ge merkezlerindeki harcamaların yüzde 89,5'i ise 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimler tarafından yapıldı.

İmalat sanayinde 2025 yılında gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimlere ait oldu. Orta yüksek teknoloji yüzde 40,7, orta düşük teknoloji yüzde 7,2, düşük teknoloji ise yüzde 4,4 pay aldı.

Araştırmacı sayısında ise orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler 32 bin 399 kişiyle ilk sırada yer aldı. Bunu 23 bin 298 araştırmacıyla yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler izledi. TZE cinsinden en yüksek araştırmacı sayısı da 29 bin 697 ile orta yüksek teknoloji girişimlerinde görüldü.

DOLAYLI TEŞVİKLERİN PAYI YÜZDE 26,5'E ÇIKTI

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin şirketlerin Ar-Ge harcaması içindeki payı, 2015 yılında yüzde 14,8 iken 2025 yılında yüzde 26,5'e yükseldi. Şirketlerin Ar-Ge harcaması ise aynı dönemde 11,2 milyar TL’den 637,3 milyar TL’ye ulaştı.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.